Çevre İle İlişkili Meslek Gruplarında Öğrenim Gören Üniversite Öğrencilerinin Çevre Etiği Farkındalıkları
Özet
Çevre sorunlarının artışındaki en büyük etken antropolojik faaliyetlerdir. Bu nedenle toplumun çevreye karşı bilinçlenmesi, duyarlılığının artması, çevreye karşı tutumunun olumlu yönde gelişmesi ve çevreye ya da çevre sorunlarına karşı sorumluluk alması gerekmektedir. Bunların bireylere kazandırılması da çevre eğitimi ve çevre etiği eğitimiyle mümkündür. Çevreyi korumak, özellikle meslek hayatlarında aldıkları kararları doğrudan çevre ile ilişkili olan meslekler için önemli bir görevdir. Bu araştırma çevre ile ilişkili meslek gruplarında öğrenim gören üniversite öğrencilerinin çevre etiği yaklaşımlarını ve bu yaklaşımlarına etki eden faktörleri (cinsiyet, meslek grubu ve çevre felaketi yaşama/tanık olma durumu) belirlemeyi amaçlamaktadır.
Araştırmada nicel araştırma yönteminden tarama deseni kullanılmaktadır. Araştırmanın örneklemini Ankara’ da dört farklı üniversitenin çevre ile ilişkili olan çevre, enerji sistemleri, inşaat, mimarlık ve ziraat mühendisliği bölümlerinde okuyan 291 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Özer(2015) tarafından hazırlanan “Çevre Etiği Farkındalık Ölçeği” kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre cinsiyet faktörü dışında bir çevre felaketini bizzat yaşamanın veya çevre ile ilişkili bölümlerde eğitim almanın çevre etiği farkındalığına istatistiksel olarak anlamlı bir fark oluşturacak şekilde etki etmemektedir.
Referanslar
Alpak-Tunç, G. (2016). Fen bilgisi öğretmen adaylarının çevreye yönelik etik yaklaşımları ile sürdürülebilir çevreye yönelik tutumlarının incelenmesi. Yüksek lisans tezi, Adnan Menderes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Aydın.
Arık, S., & Yılmaz, M. (2017). Fen bilimleri öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik tutumları ve çevre kirliliğine yönelik metaforik algıları. Kastamonu Eğitim Dergisi, 25(3), 1147-1164.
Atasoy, E., & Ertürk, H. (2008). İlköğretim öğrencilerinin çevresel tutum ve çevre bilgisi üzerine bir alan araştırması. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(1), 105-122.
Benton, C., & Benton, R. (2004). Why teach environmental ethics? Because we already do. Worldviews: Global Religions, Culture, and Ecology, 8(2-3), 227-242.
Bozdemir, H., & Faiz, M. (2018). Öğretmen adaylarının çevreye yönelik ekosentrik, antroposentrik ve antipatik tutumları. Sakarya University Journal of Education, 8(1), 61-75.
Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2013). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Yayıncılık.
Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences. (2nd Edition). Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates, Publishers.
Çimen, H., & Benzer, S. (2019). Fen bilgisi ve sınıf öğretmen adaylarının sürdürülebilir çevreye yönelik tutumlarının incelenmesi. İnsan ve İnsan, 6(21), 525-542. https://doi.org/10.29224/insanveinsan.475471
Çobanoğlu, E., Karakaya, Ç. ve Türer, B. (2012). Sınıf öğretmeni adaylarının çevreye yönelik değerlerinin ekosentrik ve teknosentrik yaklaşımlar çerçevesinde belirlenmesi. X. Ulusal Fen Bilimleri ve Matematik Eğitimi Kongresi’nde sunulmuş bildiri. Niğde.
Drake, K. C., Speer, J. H., Stachewicz, M. L., Newsham, T. M., & Sheets, V. L. (2023). Environmental literacy differences based on gender ıdentity and race: A social justice concern. Sustainability, 16(1), 282.
Fraenkel, J. K., & Wallen, N. E. (2006). How to design and evaluate research in education (6th Edition). Mc Graw-Hill, Inc.
Gerçek, C. (2016). Üniversite öğrencilerinin çevre etiğine yönelik algıları. Electronic Journal of Social Sciences, 15(59), 1100-1107.
Goulgouti, A., Plakitsi, A., & Stylos, G. (2019). Environmental literacy: evaluating knowledge, affect, and behavior of pre-service teachers in greece. Interdisciplinary Journal of Environmental and Science Education, 15(1) https://doi.org/10.29333/ijese/6287
Gökmen, A. (2021). The effect of gender on environmental attitude: A meta-analysis study. Journal of Pedagogical Research, 5(1), 243-257.
Güriçin, C., & Sevinç, Ö.S. (2020). Determination of teacher candidates’ awareness of environmental ethics. International Journal of Contemporary Educational Research, 7(1), 346-361. https://doi.org/10.33200/ijcer.643329
Karahan, G. (2009). Hemşirelik öğrencilerinin ekosentrik, antroposentrik ve çevreye yönelik antipatik tutumları. Yüksek lisans tezi, İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Karakaya, F., Avgın, S. S., & Yılmaz, M. (2018). Fen bilgisi öğretmen adaylarının çevreye yönelik etik tutumlarının incelenmesi. Başkent University of Education, 5(2),225- 232.
Kayaer, M. (2013). Çevre ve etik yaklaşımlar. Siyaset, Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 1(2), 63-76.
Kılıç, S. (2008). Çevre etiği ortaya çıkışı, gelişimi ve sonuçları. Ankara: Orion Kitabevi.
Kılıç, S., & Tok, N. (2013). Çevrecilikte yeni bir kimlik: Ekolojizm. Akademik İncelemeler Dergisi, 8(2), 223-250.
Koger, S. (2013). Psychological and behavioral aspects of sustainability. Sustainability, 5(7), 3006-3008. https://doi.org/10.3390/su5073006
Lee, E., Park, N. K., & Han, J. H. (2013). Gender difference in environmental attitude and behaviors in adoption of energy-efficient lighting at home. Journal of Sustainable development, 6(9), 36-50. http://dx.doi.org/10.5539/jsd.v6n9p36
Orbanić, N., & Kovač, N. (2021). Environmental awareness, attitudes, and behaviour of preservice preschool and primary school teachers. Journal of Baltic Science Education, 20(3), 373-388. https://doi.org/10.33225/jbse/21.20.373
Özdamar, K. (1999). Paket programlar ile istatistiksel veri analizi-1. Eskişehir: Kaan Kitabevi.
Özdemir, O. (2012). The environmentalism of unıversity students: Their ethical attitudes toward the environment. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 43, 373-385
Özdemir, O. (2021). Ekolojik okuryazarlık ve çevre eğitimi. Ankara: Pegem Yayıncılık.
Özdil, E., & Yalçın-Çelik, A. (2022). Environmental literacy: Comparison between chemistry teacher candidates, chemistry teachers, and ındividuals in environmentally related professions. International Journal of Educational Research Review, 7(4), 366-379. https://doi.org/10.24331/ijere.1172688
Özer, N. (2015). Fen bilgisi öğretmen adaylarının çevre etiğine yönelik farkındalık düzeylerinin belirlenmesi. Yüksek lisans tezi, Aksaray Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Aksaray.
Özer, N., & Keleş, Ö. (2016). Çevre etiği farkındalık ölçeği geliştirme çalışması. Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi, 4(1), 47-64.
Rockström, J., Steffen, W., Noone, K., Persson, Å., Chapin, F. S., Lambin, E., Lenton, T. M., Scheffer, M., Folke, C., Schellnhuber, H. J., Nykvist, B., de Wit, C. A., Hughes, T., van der Leeuw, S., Rodhe, H., Sörlin, S., Snyder, P. K., Costanza, R., Svedin, U., … Foley, J. (2009). Planetary boundaries: Exploring the safe operating space for humanity. Ecology and Society, 14(2). [online] URL: http://www.ecologyandsociety.org/vol14/iss2/art32/
Saka, M., Sürmeli, H., & Öztuna, A. (2009). Which attitudes preservice teachers’ have towards environmental ethics. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 1(1), 2475-2479.
Sungur, S. A. (2017). Lisans öğrencilerinin çevreye yönelik etik tutumları. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 41, 469-479.
Sürmeli, H., & Saka, M. (2013). Preservice teachers’ anthropocentric, biocentric, and ecocentric environmental ethics approaches. International Journal of Academic Research Part B, 5(5), 159-163.
T.C. Çevre ve Orman Bakanlığı (2004). Türkiye Çevre Atlası. Türkiye Cumhuriyeti Çevre ve Orman Bakanlığı ÇED ve Planlama Genel Müdürlüğü Çevre Envanteri Dairesi Başkanlığı. https://webdosya.csb.gov.tr/db/ced/icerikler/turk-yecevreatlas--20180514084340.pdf adresinden 10. 05. 2024 tarihinde erişilmiştir.
Tufan, F., & Özkoçak, Y. (2012). Çevre duyarlılığı kazandırmada özel radyo haberlerinin rolü. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, (42) 91-107.
Türk Dil Kurumu (2022). https://www.sozluk.gov.tr/ adresinden 10.05. 2024 tarihinde erişilmiştir.
Wongchantra, P., & Nuangchalerm, P. (2011). Effects of environmental ethics infussion instruction knowledge and ethics of undergraduate students. Research Journal of Environmental Sciences, 5(1), 77-81.
Yalçın-Çelik, A., K.Çoban, Ö., Koçak, E., & Akkuş, H. (2023). Çevre eğitimi dersinin üniversite öğrencilerinin çevre etik görüşlerindeki değişime etkisi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 43(2), 1283-1313. https://doi.org/10.17152/gefad.1320309
Yıldız, N. (2005). Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne uyum sürecinde çevre politikalarının karşılaştırmalı analizi. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 6(1), 164-173.
Referanslar
Alpak-Tunç, G. (2016). Fen bilgisi öğretmen adaylarının çevreye yönelik etik yaklaşımları ile sürdürülebilir çevreye yönelik tutumlarının incelenmesi. Yüksek lisans tezi, Adnan Menderes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Aydın.
Arık, S., & Yılmaz, M. (2017). Fen bilimleri öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik tutumları ve çevre kirliliğine yönelik metaforik algıları. Kastamonu Eğitim Dergisi, 25(3), 1147-1164.
Atasoy, E., & Ertürk, H. (2008). İlköğretim öğrencilerinin çevresel tutum ve çevre bilgisi üzerine bir alan araştırması. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(1), 105-122.
Benton, C., & Benton, R. (2004). Why teach environmental ethics? Because we already do. Worldviews: Global Religions, Culture, and Ecology, 8(2-3), 227-242.
Bozdemir, H., & Faiz, M. (2018). Öğretmen adaylarının çevreye yönelik ekosentrik, antroposentrik ve antipatik tutumları. Sakarya University Journal of Education, 8(1), 61-75.
Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2013). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Yayıncılık.
Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences. (2nd Edition). Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates, Publishers.
Çimen, H., & Benzer, S. (2019). Fen bilgisi ve sınıf öğretmen adaylarının sürdürülebilir çevreye yönelik tutumlarının incelenmesi. İnsan ve İnsan, 6(21), 525-542. https://doi.org/10.29224/insanveinsan.475471
Çobanoğlu, E., Karakaya, Ç. ve Türer, B. (2012). Sınıf öğretmeni adaylarının çevreye yönelik değerlerinin ekosentrik ve teknosentrik yaklaşımlar çerçevesinde belirlenmesi. X. Ulusal Fen Bilimleri ve Matematik Eğitimi Kongresi’nde sunulmuş bildiri. Niğde.
Drake, K. C., Speer, J. H., Stachewicz, M. L., Newsham, T. M., & Sheets, V. L. (2023). Environmental literacy differences based on gender ıdentity and race: A social justice concern. Sustainability, 16(1), 282.
Fraenkel, J. K., & Wallen, N. E. (2006). How to design and evaluate research in education (6th Edition). Mc Graw-Hill, Inc.
Gerçek, C. (2016). Üniversite öğrencilerinin çevre etiğine yönelik algıları. Electronic Journal of Social Sciences, 15(59), 1100-1107.
Goulgouti, A., Plakitsi, A., & Stylos, G. (2019). Environmental literacy: evaluating knowledge, affect, and behavior of pre-service teachers in greece. Interdisciplinary Journal of Environmental and Science Education, 15(1) https://doi.org/10.29333/ijese/6287
Gökmen, A. (2021). The effect of gender on environmental attitude: A meta-analysis study. Journal of Pedagogical Research, 5(1), 243-257.
Güriçin, C., & Sevinç, Ö.S. (2020). Determination of teacher candidates’ awareness of environmental ethics. International Journal of Contemporary Educational Research, 7(1), 346-361. https://doi.org/10.33200/ijcer.643329
Karahan, G. (2009). Hemşirelik öğrencilerinin ekosentrik, antroposentrik ve çevreye yönelik antipatik tutumları. Yüksek lisans tezi, İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Karakaya, F., Avgın, S. S., & Yılmaz, M. (2018). Fen bilgisi öğretmen adaylarının çevreye yönelik etik tutumlarının incelenmesi. Başkent University of Education, 5(2),225- 232.
Kayaer, M. (2013). Çevre ve etik yaklaşımlar. Siyaset, Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 1(2), 63-76.
Kılıç, S. (2008). Çevre etiği ortaya çıkışı, gelişimi ve sonuçları. Ankara: Orion Kitabevi.
Kılıç, S., & Tok, N. (2013). Çevrecilikte yeni bir kimlik: Ekolojizm. Akademik İncelemeler Dergisi, 8(2), 223-250.
Koger, S. (2013). Psychological and behavioral aspects of sustainability. Sustainability, 5(7), 3006-3008. https://doi.org/10.3390/su5073006
Lee, E., Park, N. K., & Han, J. H. (2013). Gender difference in environmental attitude and behaviors in adoption of energy-efficient lighting at home. Journal of Sustainable development, 6(9), 36-50. http://dx.doi.org/10.5539/jsd.v6n9p36
Orbanić, N., & Kovač, N. (2021). Environmental awareness, attitudes, and behaviour of preservice preschool and primary school teachers. Journal of Baltic Science Education, 20(3), 373-388. https://doi.org/10.33225/jbse/21.20.373
Özdamar, K. (1999). Paket programlar ile istatistiksel veri analizi-1. Eskişehir: Kaan Kitabevi.
Özdemir, O. (2012). The environmentalism of unıversity students: Their ethical attitudes toward the environment. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 43, 373-385
Özdemir, O. (2021). Ekolojik okuryazarlık ve çevre eğitimi. Ankara: Pegem Yayıncılık.
Özdil, E., & Yalçın-Çelik, A. (2022). Environmental literacy: Comparison between chemistry teacher candidates, chemistry teachers, and ındividuals in environmentally related professions. International Journal of Educational Research Review, 7(4), 366-379. https://doi.org/10.24331/ijere.1172688
Özer, N. (2015). Fen bilgisi öğretmen adaylarının çevre etiğine yönelik farkındalık düzeylerinin belirlenmesi. Yüksek lisans tezi, Aksaray Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Aksaray.
Özer, N., & Keleş, Ö. (2016). Çevre etiği farkındalık ölçeği geliştirme çalışması. Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi, 4(1), 47-64.
Rockström, J., Steffen, W., Noone, K., Persson, Å., Chapin, F. S., Lambin, E., Lenton, T. M., Scheffer, M., Folke, C., Schellnhuber, H. J., Nykvist, B., de Wit, C. A., Hughes, T., van der Leeuw, S., Rodhe, H., Sörlin, S., Snyder, P. K., Costanza, R., Svedin, U., … Foley, J. (2009). Planetary boundaries: Exploring the safe operating space for humanity. Ecology and Society, 14(2). [online] URL: http://www.ecologyandsociety.org/vol14/iss2/art32/
Saka, M., Sürmeli, H., & Öztuna, A. (2009). Which attitudes preservice teachers’ have towards environmental ethics. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 1(1), 2475-2479.
Sungur, S. A. (2017). Lisans öğrencilerinin çevreye yönelik etik tutumları. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 41, 469-479.
Sürmeli, H., & Saka, M. (2013). Preservice teachers’ anthropocentric, biocentric, and ecocentric environmental ethics approaches. International Journal of Academic Research Part B, 5(5), 159-163.
T.C. Çevre ve Orman Bakanlığı (2004). Türkiye Çevre Atlası. Türkiye Cumhuriyeti Çevre ve Orman Bakanlığı ÇED ve Planlama Genel Müdürlüğü Çevre Envanteri Dairesi Başkanlığı. https://webdosya.csb.gov.tr/db/ced/icerikler/turk-yecevreatlas--20180514084340.pdf adresinden 10. 05. 2024 tarihinde erişilmiştir.
Tufan, F., & Özkoçak, Y. (2012). Çevre duyarlılığı kazandırmada özel radyo haberlerinin rolü. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, (42) 91-107.
Türk Dil Kurumu (2022). https://www.sozluk.gov.tr/ adresinden 10.05. 2024 tarihinde erişilmiştir.
Wongchantra, P., & Nuangchalerm, P. (2011). Effects of environmental ethics infussion instruction knowledge and ethics of undergraduate students. Research Journal of Environmental Sciences, 5(1), 77-81.
Yalçın-Çelik, A., K.Çoban, Ö., Koçak, E., & Akkuş, H. (2023). Çevre eğitimi dersinin üniversite öğrencilerinin çevre etik görüşlerindeki değişime etkisi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 43(2), 1283-1313. https://doi.org/10.17152/gefad.1320309
Yıldız, N. (2005). Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne uyum sürecinde çevre politikalarının karşılaştırmalı analizi. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 6(1), 164-173.
