Görme Yetersizliği Olan Öğrenciler için Bütünleştirme Uygulamaları
Özet
GYÖ’lerin genel eğitim ortamlarında başarılı bir öğrenme yaşantısı sürdürebilmeleri, yalnızca aynı sınıfta akranlarıyla birlikte bulunmalarıyla değil, bireysel gereksinimlerine uygun biçimde planlanmış bütünleştirme uygulamalarının hayata geçirilmesiyle de mümkündür. Bu süreçte öğrencinin işlevsel görme becerileri, kullandığı okuma-yazma sistemi, destek teknolojileri ve bireysel öğrenme özellikleri dikkate alınarak öğretim ortamının, öğretim materyallerinin, öğretim sürecinin ve değerlendirme uygulamalarının sistematik biçimde uyarlanması gerekmektedir. Yapılacak düzenlemelerin temel amacı öğrenciye ayrıcalık sağlamak değil, eğitim hizmetlerine erişimde fırsat eşitliğini destekleyerek öğrenme sürecine diğer akranlarıyla eşit koşullarda katılımını mümkün kılmaktır. Bütünleştirme uygulamalarının başarısı yalnızca öğretmenin sınıf içinde gerçekleştireceği düzenlemelere bağlı değildir. Okul yönetiminin, ailelerin, özel eğitim öğretmenlerinin, gezerek özel eğitim görevi yapan öğretmenlerin, rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin ve diğer destek hizmet sağlayıcılarının iş birliği içinde hareket etmesi, öğrencinin akademik, sosyal ve duygusal gelişimini destekleyen bütüncül bir eğitim anlayışının oluşturulmasını sağlayacaktır. Bunun yanında öğrencilerin bağımsızlıklarını geliştirmeyi hedefleyen, sosyal kabulü artıran ve erişilebilir öğrenme ortamlarını temel alan uygulamalar, bütünleştirmenin niteliğini artıran önemli unsurlar arasında yer almaktadır. Sonuç olarak, görme yetersizliği olan öğrenciler için etkili bütünleştirme uygulamaları, tek tip çözümler yerine bireyselleştirilmiş ve kanıta dayalı eğitim planlamalarını gerektirmektedir. Öğrencilerin değişen gereksinimlerinin düzenli olarak değerlendirilmesi, yapılan uyarlamaların etkililiğinin izlenmesi ve gerektiğinde güncellenmesi, hem akademik başarılarının hem de bağımsız yaşam becerilerinin ve toplumsal katılımlarının desteklenmesine katkı sağlayacaktır. Bu doğrultuda, erişilebilir, esnek ve öğrenci merkezli eğitim ortamlarının oluşturulması, görme yetersizliği olan öğrencilerin eğitimde tam ve etkili katılımlarının sağlanmasında temel bir gereklilik olarak değerlendirilmelidir.
Referanslar
Abramo, J. M., & Pierce, A. E. (2013). An ethnographic case study of music learning at a school for the blind. Bulletin of the Council for Research in Music Education, 195, 9–24. https://doi.org/10.5406/bulcouresmusedu.195.0009
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2022). Engelli ve yaşlı istatistik bülteni (Nisan 2022). Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü. https://www.aile.gov.tr/media/108892/eyhgm_istatistik_bulteni_nisan2022.pdf
Akgül, A. E. (2019). Eğitimde fırsat eşitliği-cinsiyet ayrımı faktörü üzerine bir araştırma. International Journal of Social and Humanities Sciences (IJSHS), 3(1), 127–142. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/767866
Allman, C. B. (2009). Making tests accessible for students with visual impairments: A guide for test publishers, test developers, and state assessment personnel (Fourth Edition). American Printing House for the Blind.
Amato, S., Hong, S., & Rosenblum, L. P. (2013). The abacus: Instruction by teachers of students with visual impairments. Journal of Visual Impairment & Blindness, 107(4), 262–272. https://journals.sagepub.com/doi/pdf/10.1177/0145482X1310700403
Caron, V., Barras, A., van Nispen, R. M. A., & Ruffieux, N. (2024). Teaching social skills to children and adolescents with visual impairments: A systematic review. https://doi.org/10.1177/0145482X231167150
Cooper, H. L., & Nichols, S. K. (2007). Technology and early braille literacy: Using the mountbat¬ten pro brailler in primary-grade classrooms. Journal of Visual Impairment & Blindness, 101(1), 22–31. https://journals.sagepub.com/doi/pdf/10.1177/0145482X0710100104
Corn, A. L., & Lusk, K. E. (2010). Perspectives on low vision. Içinde A. L. Corn & N. Erin (Ed.), Foundations of low vision: Clinical and functional perspectives (ss. 3-34). AFB Press. New York.
Cox, P. R., & Dykes, M. K. (2000). Effective Classroom Adaptations for Students with Visual Impairments. TEACHING Exceptional Children, 33(6), 68–74. http://eric.ed.gov/?id=EJ629494
Durre, I. (2010). Success for blind students in mathematics and science: The importance of thinking outside the box.
Erin, J. N., & Topor, I. (2010). Functional vision assessment of children with low vision, including those with multiple disabilities. Içinde A. L. Corn & J. N. Erin (Ed.), Foundations of low vision: Clinical and functional perspectives (ss. 339-397). AFB Press. New York.
Farnsworth, C. R., & Luckner, J. L. (2008). The impact of assistive technology on curriculum accommodation for a braille-reading student. RE:view: Rehabilitation and Education for Blindness and Visual Impairment, 39(4), 171–187. https://doi.org/10.3200/revu.39.4.171-187
Friend, M., & Bursuck, W. D. (2014). Including students with special needs: A practical guide for classroom teachers (7th ed.). Pearson.
Gompel, M., Van Bon, W. H. 1, & Schreuder, R. (2004). Reading by children with low vision. Journal of Visual Impairment and Blindness, 98(2), 77–89. https://journals.sagepub.com/doi/pdf/10.1177/0145482X0409800208
Hammeken, P. A. (2019). Özel eğitimde bütünleştirme: Başarı için 450 strateji (Ü. Şahbaz, Çev.; 2. bs.). Anı Yayıncılık.
Houwen, S., Visscher, C., Lemmink, K. A. P. M., & Hartman, E. (2009). Motor skill performance of children and adolescents with visual impairments: A review. Exceptional Children, 75(4), 464–492. https://doi.org/10.1177/001440290907500405
Illinois State Board of Education. (2021, May). Accommodations for students who are visually impaired: Frequently asked questions. Illinois State Board of Education. https://www.isbe.net/
İnan, M., & Demir, M. (2018). Eğitimde fırsat eşitliği ve kamu politikaları: Türkiye üzerine bir değerlendirme. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 20(2), 337-359. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/562717
Johnson, D. W., & Johnson, R. T. (2009). An educational psychology success story: Social interdependence theory and cooperative learning. Educational Researcher, 38(5), 365–379. https://doi.org/10.3102/0013189X09339057
Kelly, S. M., & Smith, D. W. (2011). The impact of assistive technology on the educational performance of students with visual impairments: A review of the research. Journal of Visual Impairment & Blindness, 105(2), 73–83. https://journals.sagepub.com/doi/pdf/10.1177/0145482X1110500205
Kirk, S., Gallagher, J., & Coleman, M. R. (2017). Education of exceptional children. Boston: Houghton Mifflin.
Klingenberg, O. G., Holkesvik, A. H., & Augestad, L. B. (2020). Digital learning in mathematics for students with severe visual impairment: A systematic review. British Journal of Visual Impairment, 38(3), 221–237. https://doi.org/10.1177/0264619619876975
Koening, A. J., & Holbrook, M. C. (2010). Selection and assessment of learning and literacy media for children and youths with low vision. Içinde A. L. Corn & J. N. Erin (Ed.), Foundations of low vision: Clinical and functional perspectives (ss. 442-483). AFB Press. New York.
Kurt, M. (2016). Görme yetersizliği ve teknoloji. Içinde Ö. Eliçin (Ed.), Özel Eğitimde Teknoloji Destekli Öğretim (ss. 165-182). Vize Akademik.
Kurt, M. (2018). Fen bilgisi öğretiminde öğretim uyarlamaları ve öğretim etkinlikleri. İçinde H. Avcıoğlu (Ed.), Özel eğitimde fen ve sosyal bilgiler öğretimi. Eğiten Kitap.
Kurt, M. (2019). Bireyselleştirilmiş eğitim programları (BEP). İçinde A. Arıcıoğlu & F. Gültekin (Ed.), Okul psikolojik danışmanlarına yaygın sorunlar için yol haritası. Asos Yayıncılık.
Kurt, M. (2021). Öğretimin bireyselleştirilmesi ve BEP . İçinde A. Doğanay Bilgi & Ö. Gürel Selimoğlu (Ed.), Özel eğitim ve kaynaştırma (ss. 177-203). Lisans Yayıncılık.
Kurt, M. (2025). Görme yetersizliği olan öğrenciler için öğretim uyarlamaları. İçinde M.Eldeniz Çetin & M. Yavuz (Ed.), Özel gereksinimli öğrencilere yönelik öğretimsel uyarlamalar (ss.139-164). Eğiten Kitap.
Lewis, S. (2013). Understanding students with visual impairments. Içinde A. Turnbull, R. Turnbull, M. L. Wehmeyer, & K. A. Shrogen (Ed.), Exceptional lives: Special education in today’s schools. Pearson.
Millî Eğitim Bakanlığı. (2018). Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği. Resmî Gazete (Sayı: 30471, 07 Temmuz 2018). https://orgm.meb.gov.tr/www/ozel-egitim-hizmetleri-yonetmeligi-yayimlandi/icerik/1089
Mohammed, Z., & Omar, R. (2011). Comparison of reading performance between visually impaired and normally sighted students in Malaysia. The British Journal of Visual Impairment, 29(3), 196–207. https://doi.org/10.1177/0264619611415004
Montarzino, A., Robertson, B., Aspinall, P., Ambrecht, A., Findlay, C., Hine, J., & Dhillon, B. (2007). The impact of mobility and public transport on the independence of visually impaired people. Visual Impairment Research, 9(2-3), 67–82. https://doi.org/10.1080/13882350701673266
Nseibo, K. (2024). Curriculum adaptation for learners with visual impairments. Içinde: J. McKenzie, K. Nseibo, C. Samuels & A. Karisa (Ed.), Disability studies in inclusive education. University of Cape Town.
Packer, J. (1989). How much extra time do visually impaired people need to take examinations: The case of the SAT. Journal of Visual Impairment and Blindness, 83(7), 358–360.
Pogrund, R. L. (2018). Practice perspectives accommodations and modifications for individuals with visual impairments: Too many or not enough? Journal of Visual Impairment & Blindness, 112(3), 299–301.
Ressa, T., Daniels, D., & Wells-Jensen, S. (2021). Time as a hidden curriculum: Qualitative study of challenges faced by students with mobility, speech, and visual disabilities in P-12 settings. International Journal of Educational Research Review, 6(3), 250–263. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1732298
Roe, J. (2008). Social inclusion: meeting the socio-emotional needs of children with vision needs. British Journal of Visual Impairment, 26(2), 147–158. https://doi.org/10.1177/0264619607088277
Salisbury, R. (2003). Teaching pupils with visual impairment: A guide to making school curriculum accessible. Routledge.
Simón, C., & Huertas, J. A. (1998). How blind readers perceive and gather information written in Braille. Journal of Visual Impairment and Blindness, 92(5), 322–330. https://doi.org/10.1177/0145482X9809200510
Tuncer, A. T. (2011). GY olan çocuklar. İçinde A. Ataman (Ed.), Özel gereksinimli çocuklar ve özel eğitime giriş . Gündüz Eğitim Yayıncılık.
Turnbull, A., Turnbull, R., Wehmeyer, M. L., & Shogren, K. A. (2013). Exceptional lives: Special education in today’s schools (7th ed.). Pearson.
Wetzel, R., & Knowlton, M. (2000). A comparison of print and braille reading rates on three reading tasks. Journal of Visual Impairment & Blindness, 94(3), 146–154.
Wild, T. A., Hilson, M. P., & Farrand, K. M. (2013). Conceptual understanding of geological concepts by students with visual impairments. Journal of Geoscience Education, 61(2), 222–230. https://doi.org/10.5408/12-379.
World Health Organisation. (2012). Global data on visual impairments 2010. Geneva: WHO Press.
World Health Organisation. (2023, Ağustos 10). Blindness and vision impairments. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/blindness-and-visual-impairment
