İşitme Yetersizliği ve Bütünleştirme
Özet
İşitme yetersizliği olan öğrencilerin bütünleştirme ortamlarında başarılı bir eğitim yaşantısı sürdürebilmeleri, yalnızca genel eğitim sınıflarına yerleştirilmeleriyle değil; bireysel gereksinimlerini dikkate alan erişilebilir, planlı ve destekleyici eğitim uygulamalarının sunulmasıyla mümkündür. Öğrencilerin dil ve iletişim becerileri, akademik performansları, sosyal katılımları ve öğrenme süreçleri; işitme kaybının özelliklerinin yanı sıra öğrenme ortamının fiziksel ve iletişimsel düzenlemeleri, öğretim uygulamalarının niteliği, yardımcı teknolojilerin etkili kullanımı ve sunulan destek hizmetlerinden doğrudan etkilenmektedir. Bu nedenle bütünleştirme sürecinde öğretim ortamlarının öğrencilerin farklı gereksinimlerine göre düzenlenmesi ve öğretime erişimi güçlendirecek uyarlamaların sistematik biçimde planlanması büyük önem taşımaktadır. Etkili bütünleştirme uygulamaları; öğretim sürecinin her aşamasında gerçekleştirilen eğitsel uyarlamaları, erişilebilir materyal ve değerlendirme uygulamalarını, öğrencilerin sosyal katılımını destekleyen yaklaşımları ve aile ile disiplinler arası ekip iş birliğini kapsayan bütüncül bir anlayış gerektirmektedir. Öğretmenlerin öğrencilerin bireysel özelliklerini dikkate alarak bilimsel temellere dayalı öğretim uygulamalarını kullanmaları, uygun destek hizmetlerinden yararlanmaları ve kapsayıcı sınıf ortamları oluşturmaları, işitme yetersizliği olan öğrencilerin akademik başarılarının yanı sıra sosyal uyumlarını, bağımsızlıklarını ve okul yaşamına etkin katılımlarını da güçlendirmektedir.
Referanslar
Akay, E. (2016). Kaynaştırmada Eğitim Alan İşitme Engelli Öğrencilere Destek Özel Hizmeti Sunan Eğitimciye Yönelik Mentörlük Sürecinin İncelenmesi. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Anadolu Üniversitesi.
Aktaş, B. (2025). Otizm spektrum bozukluğu olan öğrenciler için öğretimsel uyarlamalar. M. Eldeniz-Çetin ve M. Yavuz (Eds.), İçinde Özel gereksinimli öğrencilere yönelik öğretimsel uyarlamalar (ss.83-106). Eğiten Kitap.
Aktaş, B. (2021). İşitme yetersizliği nedir? S.T. Aslan (Ed), İçinde Özel gereksinimli çocuğu olan anne-baba el kitabı serisi: İşitme yetersizliği (ss. 1-20). Eğiten Kitap.
Aktürel, İ. E. (2016). İşitme Yetersizliği Olan Öğrencilerin Bulunduğu Meslek Lisesi Kaynaştırma Uygulamalarının Fizik Dersi Bağlamında İncelenmesi. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Anadolu Üniversitesi.
Alit, N. A., Ellias, M. S., & Ahmad, A. D. (2025). Technology application in teaching and learning for hearing impaired students: A recent systematic review. International Journal of Education, Psychology and Counseling, 10(58), 541-561. https://doi.org/10.35631/IJEPC.1058036
Alshutwi, S. M., Ahmad, A. C., & Lee, L. W. (2020). The impact of inclusion setting on the academic performance, social interaction and self-esteem of deaf and hard of hearing students: Systematic review and meta-analysis. International Journal of Learning, Teaching and Educational Research, 19(10), 248-264.
Antia, S. D., Jones, P., Luckner, J., Kreimeyer, K. H., & Reed, S. (2011). Social outcomes of students who are deaf and hard of hearing in general education classrooms. Exceptional Children, 77(4), 489-504. https://doi.org/10.1177/001440291107700407
Aslan, S. T. (2016). Üçüncü bölüm. İçinde Ü. Şahbaz (Ed.), Özel eğitimde bütünleştirme (ss. 37–46). Anı Yayıncılık.
Asmail, F. M., Havenga, E., & Pottas, L. (2023). Inclusion of students with a hearing loss in the classroom. In The Routledge handbook of inclusive education for teacher educators. Routledge.
Bahng, J., & Han, W. (2023). Suggestions for successful inclusive education of hearing-impaired students through qualitative analysis. Audiology and Speech Research, 19(3), 208-213. https://doi.org/10.21848/asr.230106
Baş, N. ve Tozak, E. (2025). İşitme kayıplı bireylerin özellikleri, tanılanması ve eğitimi. Ordu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (Ordu University Journal of Education Faculty) 2(1), 43-61.
CAST. (2024). Universal Design for Learning Guidelines version 3.0. https://udlguidelines.cast.org/
Delimehmet-Dada, Ş. ve Aktaş, B. (2022). Eğitsel değerlendirme ve tanılama. H.M. Sümer-Dodur ve Ö. Altundağ-Kumaş (Eds.), İçinde Öğretimi bireyselleştirme ve uyarlama (ss.43-70). Eğiten Kitap.
Devi, Y. R. (2013). Integration of the Hearing Challenged Children: Prospects and Challenges.
Fernanda, AMD, Zakiyah, Y., Pramesta, ALD, Widyasari, C. & Minsih, M. (2026). Lingkungan belajar ınklusif'in siswa tunarungu'yu sekolah dasar'da değerlendiren guru. YASİN , 6 (1), 104-115. https://doi.org/10.58578/yasin.v6i1.8679
Fuente-González, S., Menéndez Álvarez-Hevia, D., & Rodríguez Martín, A. (2025). Universal Design for Learning. A systematic review of its role in Teacher Education. Alteridad: Revista de Educación, 20(1), 113–128. https://doi.org/10.17163/alt.v20n1.2025.09
Gawxar, A., Jiyengul, R., Dilafruz, A. & Ayzada, Y. (2025). Inclusive educational processes for children with hearing impairments. New Renaissance International Scientific And Practical Conference. https://doi.org/10.5281/zenodo.15346662
Göl, Z. (2017). Kaynaştırma Uygulamaları Yürütülen Okul Öncesi Sınıflarda İşitme Yetersizliği Olan Ve Normal İşiten Öğrencilerin Sosyal Beceri Düzeylerinin İncelenmesi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Anadolu Üniversitesi.
Gümüşkaya, Ö. (2018). Bütünleştirmede işbirliği: Tanımı, önemi, türleri. M. Çitil (Ed.), İçinde Özel eğitimde bütünleştirme (ss. 75-101). Vize Akademik.
Güner, N., Vida, G., Sağlam Ak, A., Kurt, A., & Kocaoğlu, A. (2026). Inclusion in Türkiye and Hungary from the Salamanca Statement to today: policies and statistics. Education and Science, 51(227), 731-744. https://doi.org/10.15390/ES.2026.2551
Gürgür, H. (2018). İşitme yetersizliği olan öğrenciler. İçinde A. Cavkaytar (Ed.), Özel eğitim (ss. 189–203). Vize Akademik.
Hintermair, M. (2015). Herausforderungen inklusiver Bildung für hörgeschädigte Kinder im Vorschulalter. Frühförderung interdisziplinär, 34(3), 164-173.
Humphries, T., Kushalnagar, P., Mathur, G., Napoli, D. J., Padden, C. Rathmann, C. & Smith, S. R. (2012). Language acquisition for deaf children: Reducing the harms of zero tolerance to the use of alternative approaches. Harm Reduct J 9, 16 (2012). https://doi.org/10.1186/1477-7517-9-16
İncesulu, A. (2017). İşitme kayıpları: Tipleri ve neden olan patolojiler. İçinde Z. Turan (Ed.), İşitmenin doğası ve işitmeye yardımcı teknolojiler (ss. 47–71). Pegem Akademi.
Kapil, Y., Sujathamalini, J., & Halder, T. (2024). Universal design for learning (UDL) in the classroom. Paripex Indian J. Res, 13, 155-159. https://doi.org/10.36106/paripex/1708785
Kerimbaev, N., Shadiev, R., Akramova, A., & Adamova, K. (2024). Possibilities Of Using Artifıcial Intelligence Technology In Deaf Education. Journal of Educational Sciences, 81(4), 2520-2634. https://doi.org/10.26577/JES2024v81.i4.11
Khurana, A., (2022). Converting physical spaces into learning spaces: Integrating universal design and universal design for learning. Frontier in Education, 7:965818. https://doi.org/10.3389/feduc.2022.965818
Kot, M., Sönmez, S., Yıkmış, A. ve Cora-İnce, N. (2016). İşitme yetersizliği olan öğrencilere eldeli toplama işlemi öğretiminde nokta belirleme tekniğinin etkililiği. Current Research Education, 2(1) ∙ 17-28.
Kocaoğlu, A., Acartürk, H. T., İskenderoğlu, A., & Çelenk, H. B. (2023). Okul Öncesi Öğretmenlerinin Kaynaştırma/Bütünleştirme Uygulamalarına İlişkin Görüş ve Önerileri. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(1), 47-69. https://doi.org/10.53629/sakaefd.1166194
Kronenberger, W. G., Pisoni, D. B., Henning, S. C. & Colson, B. G. (2013). Executive functioning skills in long-term users of cochlear implants: a case control study. Journal of Pediatric Psychology, 38 (8), 902–914. https://doi.org/10.1093/jpepsy/jst034
Masniar, M., Pangaribuan, F., Ritonga, M. U., & Hadi, W. (2025). Membangun lingkungan belajar yang ramah bagi anak dengan kendala pendengaran. Jurnal Multidisiplin Ilmu Akademik, 2(2), 141-150.
Mehmood, H., Mushtaq, F. Rafique, H. F., Mehmood, S., Waseem, Y., Ali, K., Zia, A. & Sajjad, U. (2025). Challenges of hearing-impaired aided students in special schools. Link Journal of Speech, Language and Audiology, 3(1), https://doi.org/10.61919/ljsla.vi.16.
Milli Eğitim Bakanlığı. (2018). Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği. T.C. Resmî Gazete (Sayı: 30471).
Moeller, M. P., Tomblin, J. B., Yoshinaga-Itano, C., McDonald, C. C. & Jerger, S. (2007). Current state of knowledge: language and literacy of children with hearing impairment. Ear and Hearing 28(6), 740-753. https://doi.org/10.1097/AUD.0b013e318157f07f
Moreira, F. P., Silva, C. S., & Lima, D. A. (2025). Gamification and Inclusion: A Systematic Review on the Use of Gamified Technologies in Deaf Education. RENOTE, 22(3), 154–163. https://doi.org/10.22456/1679-1916.144979
Mustafa, A., Al‐Rashaida, M., Al Yaqoubi, A. R. S., & Mustafa, N. K. (2025). AI-Powered Interventions Revolutionizing Support for Students With Sensory Impairments. Advances in Computational Intelligence and Robotics Book Series, 221–246. https://doi.org/10.4018/979-8-3373-0573-8.ch008
Nabijonovna, A. N. (2025). Digital educational resources for students with visual and hearing impairments: Experiences in Development and Application. Oscar Journal of IJP, 5(04), 122-124. https://doi.org/10.37547/ijp/volume05issue04-32
Negi, T. (2025). Universal design for learning. Universal Research Reports, 12(3), 88–92. https://doi.org/10.36676/urr.v12.i3.1587
Pedrosa Vico, B., & Cobo Heras, E. (2017). Inclusión del alumno con discapacidad auditiva en el aula de educación especial. Voces de la educación, 2(4), 112–121. https://doi.org/10.5281/zenodo.3525198
Podury, A., Jiam, N. T, Kim, M., Donnenfield, J. I. & Dhand, A. (2023) Hearing and sociality: the implications of hearing loss on social life. Frontiers in Neuroscience, 17, 1-8. https://doi.org/10.3389/fnins.2023.1245434
Rose, S. (2002). Inclusion of students with hearing loss in general education: Fact or fiction? The Teacher Educator, 37(3), 216–229. https://doi.org/10.1080/08878730209555295
Scalzavara, C., B., D., (2024). Deficiência auditiva, surdez e ınclusão escolar. ISCI revista científica, 11(49), 11. https://doi.org/10.5281/zenodo.11430728
Shin, E.-Y., Park, K., & Cho, S. J. (2024). A Study on the listening environment in schools for the inclusive education of students with hearing impairments. Audiology and Speech Research, 20(4), 208–216. https://doi.org/10.21848/asr.240163
Soon, V., K. L. & Rusdin, N., B., M. (2024). ICT Use Among Special Education Teachers in Teaching Hearing-Impaired Students: A Systematic Literature Review (SLR). Journal of Electrical Systems (JES), 20 (10), 8017-8028. https://doi.org/10.52783/jes.7034
Squires, B., & Kay-Raining Bird, E. (2023). Self-reported listening abilities in educational settings of typically hearing children and those who are deaf/hard-of-hearing. communication Disorders Quarterly, 44(2), 107-116. https://doi.org/10.1177/15257401221074412
Srivastava, S., Varshney, A., Katyal, S., Kaur, R., & Gaur, V. (2021). A smart learning assistance tool for inclusive education. Journal of Intelligent & Fuzzy Systems, 40(6), 11981-11994. https://doi.org/10.3233/JIFS-210075
Suri, D. G. & Jha, A. (2025). Communication without barriers: a study on inclusive education for hearing-impaired students. International Journal of Innovations in TESOL and Applied Linguistics 10(5), 21-36. https://doi.org/10.5281/zenodo.16987495
Torres, E. R., Rodríguez, R. C., & Briñez, E. T. (2023). Use of AI to improve the teaching-learning process in children with special abilities. LatIA,1:21, 13. https://doi.org/10.62486/latia202321
Usmonova-Moxiraxon, U. (2024). Directing children with disabilities to modern inclusion education. Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.11112192
Uysal, H. ve Uysal, Ç. (2021). Kapsayıcı eğitim ve öğretim süreçleri. İçinde H. Gürgür ve S. Rakap (Ed.), Kapsayıcı eğitim: Özel eğitimde bütünleştirme (ss. 133–150). Pegem Akademi.
Ünay, E. ve Çakıroğlu, O. (2021). Kapsayıcı eğitimin etkililiği ve başarısı için temel faktörler. İçinde H. Gürgür ve S. Rakap (Ed.), Kapsayıcı eğitim: Özel eğitimde bütünleştirme (ss. 57–76). Pegem Akademi.
Wainscott, S. D., & Spurgin, K. (2024). Differentiating language for students who are deaf or hard of hearing: a practice-informed framework for auditory and visual supports. Language, Speech, and Hearing Services in Schools (LSHSS) 55(2), 473-494. https://doi.org/10.1044/2023_LSHSS-22-00088
Williams, M., Williford, R., Kuhlman, S., & LaComba, K. (2025). Universal Designs in Education: A review of the literature to inform higher education quality course development. Αρετή (Arete): Journal of Excellence in Global Leadership, 3(2), 284–304. https://doi.org/10.59319/arete.v3i2.1001
Yanık, Ş., & Gürgür, H. (2017). Procedures in Turkey for guiding students with special needs into inclusive settings. Educational Sciences: Theory & Practice, 17, 1649–1673. http://dx.doi.org/10.12738/estp.2017.5.0066
Yasar, P., & Cronin, K. A. (2014). Perspectives of College of Education Students in Turkey on Autism Spectrum Disorders. International Journal of Special Education, 29(1), 61-75.
Yıkmış, A., Aktaş, B., Karabulut, A. H. ve Terzioğlu, N. K. (2018). Okul öncesi öğretmenlerinin kaynaştırmaya ilişkin yeterliliklerinin belirlenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(3), 1841-1860.
