Öğrenme Güçlüğü ve Bütünleştirme
Özet
Öğrenme güçlüğü, “dili yazılı veya sözlü olarak anlama ve kullanma becerileri için gerekli bilgi işleme süreçlerinden bir ya da birkaçında yaşanan sorunlar nedeniyle dinleme, konuşma, okuma, yazma, heceleme, dikkatini sürdürme veya matematiksel işlemleri gerçekleştirmede güçlük yaşanması ve bu nedenle özel eğitim ile destek eğitim hizmetlerine gereksinim duyulması” olarak tanımlanmaktadır. Öğrenme güçlüğünün okuma güçlüğü (disleksi), yazma güçlüğü (disgrafi) ve matematik güçlüğü (diskalkuli) olmak üzere üç türü vardır. Bilişsel işlev bozuklukları, kalıtım ve çevre öğrenme güçlüğünün nedenleri arasında gösterilmektedir. Öğrenme güçlüğü olan öğrenciler bilişsel, üstbilişsel, bellek, dikkat, sosyal beceriler ve akademik becerilerde farklı özellikler sergilerler. DSM 5-TR’ye göre okul çağındaki çocuklar arasındaki yaygınlığı %5–15 arasındadır. Genel eğitim sınıflarında bütünleştirme uygulamaları kapsamında eğitim alırlar. Bütünleştirme ortamlarında uygulanabilecek öğrenme stratejileri öğrencilerin güçlük yaşadığı bilişsel, üstbilişsel ve yönetme alanlarında yer almaktadır. Öğretim sürecinin özellikle güçlük yaşadıkları okuma, yazma ve matematik alanlarında hem beceri hem de strateji öğretimi üzerine yoğunlaşması önerilmektedir.
Referanslar
573 sayılı KHK (1997). Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/4.5.573.pdf
Akçin, N. (2016). Öğrenme güçlüğü olan çocuklar. S. Vuran (Ed.), Özel Eğitim içinde (ss. 331-368). Maya Akademi.
Aktaş, Ş., ve Gündüz, O. (2001). Yazılı ve sözlü anlatım. Akçağ Yayıncılık.
Akyol, H. (2006). Türkçe öğretim yöntemleri. Kök Yayıncılık.
Akyol, H. (2021). Programa uygun Türkçe öğretim yöntemleri. Pegem Akademi.
Akyol, H., ve Kodan, H. (2016). Okuma güçlüğünün giderilmesine yönelik bir uygulama: Akıcı okuma stratejilerinin kullanımı. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 35(2), 7-21.
American Psychiatric Association. (2022). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed., text rev.; DSM-5-TR). American Psychiatric Association Publishing.
Bayraktar, A. ve Seçkin, Ş. (2012). Yazma güçlükleri ve öğretim yöntemleri. S.S. Yıldırım Doğru (Ed.), Öğrenme güçlükleri içinde (s.167-195). Eğiten Kitap.
Berninger, V. W., Abbott, R. D., Augsburger, A., & Garcia, N. (2009). Comparison of pen and keyboard transcription modes in children with and without learning disabilities. Learning Disability Quarterly, 32(3), 123-141.
Boyle, J. R. (1996). The effects of a cognitive mapping strategy on the literal and inferential comprehension of students with mild disabilities. Learning Disability Quarterly, 19(2), 86-98.
Büber, A., Başay, Ö., ve Şenol, H. (2020). The prevalence and comorbidity rates of specific learning disorder among primary school children in Turkey. Nordic Journal of Psychiatry, 74(6), 453-460.
Caravolas, M., & Volín, J. (2001). Phonological spelling errors among dyslexic children learning a transparent orthography: the case of Czech. Dyslexia, 7(4), 229-245.
Cohen Kadosh, R., & Walsh, V. (2007). Dyscalculia. Current Biology, 17(22), R946-R947.
Darch, C., & Eaves, R. (1986). Visual displays to in- crease comprehension of high school learning disabled students. Exceptional Children, 20(3), 309-318.
Donker, A. S., De Boer, H., Kostons, D., Van Ewijk, C. D., & van der Werf, M. P. (2014). Effectiveness of learning strategy instruction on academic performance: A meta-analysis. Educational Research Review, 11, 1-26.
Duran, E., ve Sezgin, B. (2012). Yankılayıcı okuma yönteminin akıcı okumaya etkisi. On dokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 31(2), 145-164.
Englert, C. S. (1992). Writing instruction from a sociocultural perspective: The holistic, dialogic, and social enterprise of writing. Journal of Learning Disabilities, 25,153-172.
Englert, C. S., Raphael, T. E. & Anderson, L. M. (1992). Socially mediated instruction: Improving students' knowledge and talk about writing. The Elementary School Journal, 92, 411- 449.
Englert, C., Garmon, A., Mariage, T., Rozendal, M., Tarrant, K., & Urba, J. (1995). The Early Literacy Project: Connecting across the literacy curriculum. Learning Disability Quarterly, 18, 253-275.
Epçaçan, C. (2018). Okuduğunu anlama becerisinin gelişiminde özetleme tekniğinin etkisi üzerine bir değerlendirme. Ekev Akademi Dergisi, 74, 11-30.
Estell, D. B., Jones, M. H., Pearl, R., & Van Acker, R. (2009). Best friendships of students with and without learning disabilities across late elementary school. Exceptional Children, 76(1), 110-124.
Friend, M., & Bursick, W. (2012). Including students with special needs: A practical guide for classroom teachers (6th ed.). Pearson.
Gajria, M., & Jitendra, A.K. (2016). Effective strategies for developing reading comprehension. R. Schiff ve R. M. Joshi (Ed.) In Interventions in Learning Disabilities A Handbook on Systematic Training Programs for Individuals with Learning Disabilities (p.119- 137). Springer International Publishing.
Galaburda, A. (2005). Neurology of learning disabilities: What will the future bring? The answer comes from the successes of the recent past. Learning Disabilities Quarterly, 28(2), 107-110.
Gargiulo, R. M., & Bouck, E. C. (2018). Special education in contemporary society: An introduction to exceptionality. Sixth Ed. Sage Publications.
Gersten, R., Fuchs, L. S., Williams, J. P., & Baker, S. (2001). Teaching reading comprehension strategies to student with learning disabilities: A review of research. Review of Educational Research, 71(2), 279-320.
Görker, I., Bozatlı, L., Korkmazlar, Ü., Yücel Karadağ, M., Ceylan, C., Söğüt, C., Aykutlu, H. C., Subay, B., ve Turan, N. (2017). Edirne il merkezi ilkokul çocuklarında özgül öğrenme bozukluğu olası yaygınlığı ve sosyodemografik özellikler. Arch Neuropsychiatry, 54, 343-349.
Graham, S. (1990). The role of production factors in learning disabled students’ compositions. Journal of Educational Psychology, 82, 781–791.
Graham, S., Harris, K. R., & Larsen, L. (2001). Prevention and intervention of writing difficulties for students with learning disabilities. Learning Disabilities Research ve Practice, 16(2), 74-84.
Güzel Özmen, R. (2006). Uyarlanmış bilişsel strateji öğretiminin zihinsel engelli öğrencilerin yazılı ifade sürecinde kullanılan üstbilişsel strateji bilgisini kazanmalarında etkisi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 7(2), 49-69.
Güzel Özmen, R. (2017). Öğrenme güçlüğü olan öğrenciler. İ.H. Diken (Ed.), Özel gereksinimli olan öğrenciler ve özel eğitim içinde (ss.369-401). Pegem Akademi.
Güzel-Özmen, R. (2009). Hayat bilgisi, sosyal bilgiler ve fen bilgisi öğretiminde öğrenme güçlüğü olan ve zihinsel yetersizlikten etkilenmiş öğrenciler için şematik düzenleyicilerin oluşturulması ve sunumu. Milli Eğitim, 181, 289-300.
Hallahan, D. E., & Kauffman, J. M. (2006). Exceptional learners: An introduction to special education. Pearson.
Hallahan, D., Lloyd, J., Kauffman, J., Weiss, M., & Martinez, E. (2005). Learning disabilities: Foundations, characteristics, and effective teaching (3rd ed.). Allyn ve Bacon.
Harris, K. R., Graham, S., Mason, L. H., & Saddler, B. (2002). Developing self-regulated writers. Theory into Practice, 41(2), 110-115.
Harris, K. R., Graham, S., Mason, L., & Friedlander, B. (2008). Powerful writing strategies for all students. Brookes.
Heward, W. (2013). Exceptional children an introduction to special education (10th ed.). Pearson.
Hornigold, J. (2015). Dyscalculia pocketbook. Management Pocketbooks Ltd.
Hudson, R.F., Lane, H.B., & Pullen, P.C. (2005). Reading fluency assessment and instruction: What, why, and how? The Reading Teacher, 58, 702-714.
Hughes, M. E. (2011). The effects of concrete-representatıonal-abstract sequenced instructıon on struggling learners acquisition, retention, and self-efficacy of fractions. (Doctoral Thesis). Clemson University.
Individuals with Disabilities Education Improvement Act of 2004 (IDEA), Pub.L.No. 108-446, 118 Stat. 2647 (2004), [Amending 20 U.S.C. § § 1400 et seq.]. https://www.congress.gov/108/plaws/publ446/PLAW-108publ446.pdf
Isles, A., & Humby, T. (2006). Modes of imprinted gene action in learning disabilities. Journal of Intellectual Disability Research, 50(5), 318-325.
İlker, Ö., ve Melekoğlu, M. A. (2017). İlköğretim döneminde özel öğrenme güçlüğü olan öğrencilerin yazma becerilerine ilişkin çalışmaların incelenmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 18(03), 443-469.
Jitendra, A. K., Kay Hoppes, M., & Xin, Y. P. (2000). Enhancing main idea comprehension for students with learning problems: The role of a summarization strategy and self-monitoring instruction. The Journal of Special Education, 34(3), 127-139.
Johnstone, C. J., Bottsford-Miller, N. A., & Thompson, S. J. (2006). Using the think aloud method (cognitive labs) to evaulate test design for students with disabilities and English language learners (Technical Report 44). Minneapolis, MN: University of Minnesota, National Center on Educational Outcomes.
Karatay, H. (2014). Okuma eğitimi. Pegem Akademi.
Kato, S. (2012). Bridging theory and practice: Developing lower-level skills in L2 reading. The Language Learning Journal, 40(2), 193-206.
Kavale, K. A., & Forness, S. R. (1996). Social skill deficits and learning disabilities: A meta-analysis. Journal of Learning Disabilities, 29(3), 226-237.
Kavale, K. A., Spaulding, L. S., & Beam, A. P. (2009). A time to define: Making the specific learning disability definition prescribe specific learning disability. Learning Disability Quarterly, 32(1), 39-48.
Kirk, S.A. (1962). Educating exceptional children. Houghton Mifflin.
Kodan, H. (2016). Yazma güçlüğü olan üçüncü sınıf öğrencisinin el yazısı okunaklılığının geliştirilmesi: Eylem araştırması. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 20(2), 523-539.
Lyon, G. R., Shaywitz, S. E., & Shaywitz, B. A. (2003). A definition of dyslexia. Annals of Dyslexia, 53(1), 1-14.
Mason, L. H., Harris, K. R., & Graham, S. (2011). Self-regulated strategy development for students with writing difficulties. Theory into Practice, 50(1), 20-27.
McKenzie, B., Bull, R., & Gray, C. (2003). The effects of phonological and visuospatial interference on children’s arithmetical performance. Education and Child Psychology, 20, 93-108.
Melekoğlu, M. (2021). Özel öğrenme güçlüğü ve yazma problemleri. M.A. Melekoğlu ve K. Öğülmüş (Ed.). Disgrafi- yazma güçlüğü: Tanılama ve müdahale içinde (ss.1-11), Eğiten Kitap. Melekoğlu, M. A. (2015). Özel öğrenme güçlüğüne giriş. M. A. Melekoğlu, ve O. Çakıroğlu (Ed.), Özel öğrenme güçlüğü olan çocuklar içinde (ss. 15-44). Vize Yayıncılık.
Milli Eğitim Bakanlığı (MEB). (1975). Özel Eğitime Muhtaç Çocuklar Hakkında Yönetmelik. https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/15151.pdf
Milli Eğitim Bakanlığı (MEB). (1985). Millî Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığına Bağlı Özel Eğitim Okulları Yönetmeliği. https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/18953.pdf
Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2000). Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği. https://dhgm.meb.gov.tr/tebligler-dergisi/2000/2509-subat-2000.pdf
Milli Eğitim Bakanlığı (MEB). (2006). Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2006/05/20060531-2.htm
Milli Eğitim Bakanlığı (MEB). (2018). Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği. https://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2018_07/09101900_ozel_egitim_hizmetleri_yonetmeligi_07072018.pdf
Murphy, J., Hern, C., Williams, R., & McLaughlin, T. (1990). The effects of the copy, cover, compare approach in increasing spelling accuracy with learning disabled students. Contemporary Educational Psychology, 15, 378-386.
Özak, H. (2017). Zihinsel yetersizliği olan öğrencilere okuduğunu anlama becerilerinin öğretiminde uyarlanmış bilişsel strateji öğretiminin etkililiği [Yayımlanmamış doktora tezi]. Ankara Üniversitesi.
Özlü, Ö., ve Yıkmış, A. (2019). Zihinsel yetersizliği olan öğrencilere çarpma öğretiminde somut-yarı somut-soyut öğretim stratejisinin etkililiği. Kalem Uluslararası Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi, 9(1), 195-225.
Özmen, E. R., Selimoğlu, Ö. G., ve Şimşek, M. Ö. (2015). Uyarlanmış bilişsel strateji öğretiminin öykü yazmada uygulanması: Zihinsel yetersizliği olan bir öğrenci ile vaka çalışması. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 16(02), 149-171.
Peng, P., & Fuchs, D. (2016). A meta-analysis of working memory deficits in children with learning difficulties: Is there a difference between verbal domain and numerical domain?. Journal of Learning Disabilities, 49(1), 3-20.
Pierangelo, R., & Giuliani, G. A. (2006). Learning disabilities: A practical approach to foundations, assessment, diagnosis, and teaching. Pearson.
Pintrich P., Smith D., Garcia T., & McKeachie W. (1991). A Manual for the Use of the Motivated Strategies for Learning Questionnaire. Technical Report 91-B-004. The Regents of the University of Michigan.
Pressley, M., Goodchild, F., Fleet, J., & Zajchowski, R. (1989). The challenges of classroom strategy instruction. Elementary School Journal, 89, 301-342.
Raskind, W. (2001). Current understanding of the genetic basis of reading and spelling disability. Learning Disability Quarterly, 24(2), 141-157.
Research, 71(2), 279–320.
Rosenzweig, C., Krawec, J., & Montague, M. (2011). Metacognitive strategy use of eighth-grade students with and without learning disabilities during mathematical problem solving: a think-aloud analysis. Journal of Learning Disabilities, 44(6) 508-520.
Samuels, S. J. (1979). The method of repeated readings. The Reading Teacher, 32(4), 403-408.
Schraw, G. & Dennison, R. S. (1994). Assessing meta-cognitive awareness. Contemporary Educational Psychology, 19, 460-475.
Schraw, G., & Dennison, R. S. (1994). Assessing metacognitive awareness. Contemporary Educational Psychology, 19(4), 460-475.
Shalev, R. (2004). Developmental dyscalculia. Journal of Child Neurology, 19(10), 765-771.
Shanahan, T., Callison, K., Carriere, C., Duke, N. K., Pearson, P. D., Schatschneider, C., & Torgesen, J. (2010). Improving reading comprehension in kindergarten through 3rd grade: A practice guide (NCEE 2010-4038). Washington, DC: National Center for Education Evaluation and Regional Assistance, Institute of Education Sciences, U.S. Department of Education.
Snowling, M. J. (2013). Early identification and interventions for dyslexia: a contemporary view. Journal of Research in Special Educational Needs, 13(1), 7-14.
Swanson, H. L., & Siegel, L. (2001). Learning disabilities as a working memory deficit. Issues in Education, 7(1), 1-48.
Sweeney, C. M. (2010). The metacognitive functioning of middle school students with and without learning disabilities during mathematical problem solving. (Doctoral dissertation). Miami University.
Şahin, Ö., ve Soylu, Y. (2013). Cebir öğretiminde somut-yarı somut-soyut öğretim tekniğinin öğrencilerin başarılarına ve tutumlarına etkisi. Journal of Qafqaz Unıversıty- Phılology and Pedagog, 1(1), 65-76.
Topping, K. (1987). Paired reading: A powerful technique for parent use. The Reading Teacher, 40(7), 608-614.
Topping, K. J. (2014). Paired reading and related methods for improving fluency. International Electronic Journal of Elementary Education, 7(1), 57-70.
United States Department of Education. (2026). 47th Annual Report to Congress on the Implementation of the Individuals with Disabilities Education Act, 2025. Washington: DC, USA.https://sites.ed.gov/idea/2025-annual-report-to-congress-on-the-individuals-with-disabilities-education-act-idea/
Wadsworth, S., & DeFries, J. (2005). Genetic etiology of reading difficulties in boys and girls. Twin Research and Human Genetics, 8(6), 594-601.
Weinstein, C., Husman, J., & Dierking (2000). Self-regulation interventions with a focus on learning strategies. In M. Boekaerts, P. R. Pintrich, ve M. Zeidner (Eds.), Handbook of self–regulation: Theory, research, and applications (pp. 727-747). San Diego: Academic Press.
Wood, F., & Grigorenko, E. (2001). Emerging issues in the genetics of dyslexia: A methodological preview. Journal of Learning Disabilities, 34(6), 503-511.
