Bütünleştirme için Okul–Aile İş Birliği
Özet
Bütünleştirme yaklaşımı, özel gereksinimli öğrencilerin akranlarıyla birlikte en az kısıtlayıcı ortamlarda eğitim almasını hedefleyen çağdaş ve hak temelli bir anlayıştır. Ancak alanyazın ve uygulama deneyimleri, bütünleştirmenin başarısının yalnızca sınıf içi düzenlemelerle sınırlı olmadığını; okul ile aile arasında kurulan sistemli, sürdürülebilir ve güvene dayalı iş birliğiyle doğrudan ilişkili olduğunu göstermektedir. Bu bölümde ele alınan kuramsal çerçeve ve uygulama örnekleri, okul–aile iş birliğinin öğrencinin akademik ilerlemesi, günlük yaşam becerilerinin genellenmesi, sosyal uyumu ve bağımsız yaşam yeterlikleri üzerinde belirleyici bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Bütünleştirme ortamlarında öğrenmenin kalıcılığı ve genellenmesi, ev ve okul bağlamları arasında tutarlılık gerektirmektedir. Ailelerin çocuklarını en iyi tanıyan kişiler olmaları ve çocukların yaşamındaki en sürekli destek kaynağını oluşturmaları, onları eğitim sürecinin vazgeçilmez paydaşları hâline getirmektedir. Bu nedenle öğretmenlerin mesleki bilgi ve becerileri ile ailelerin çocuklarına ilişkin deneyimsel bilgileri bir araya geldiğinde, öğrencinin gereksinimlerine daha duyarlı ve işlevsel eğitim planları geliştirilebilmektedir. Nitekim aile katılımının sağlandığı uygulamalarda öğrencilerin akademik başarılarının arttığı, okula uyumlarının güçlendiği ve günlük yaşam becerilerinde daha kalıcı kazanımlar elde edildiği görülmektedir. Bununla birlikte, uygulamada okul–aile iş birliğinin istenen düzeyde gerçekleştirilemediği durumlarla da karşılaşılmaktadır. Güven eksikliği, rol belirsizlikleri, iletişim yetersizlikleri, ailelerin zaman ve erişim sınırlılıkları ile öğretmenlerin ailelerle çalışmaya yönelik yeterliklerinin sınırlı olması süreci zorlaştırabilmektedir. Ayrıca ailelerin sosyo-ekonomik ve eğitim düzeylerindeki farklılıklar, katılım fırsatlarına erişimde eşitsizlikler yaratabilmektedir. Bu bulgular, bütünleştirme uygulamalarında okul–aile iş birliğinin kendiliğinden gelişen bir süreç olmadığını; planlı, yapılandırılmış ve desteklenen modeller gerektirdiğini göstermektedir.
Referanslar
Ardıç, A. (2019). Özel gereksinimli çocuk ve aile. A. Cavkaytar (Ed.), Özel eğitimde aile eğitimi (ss. 19–50). Vize Yayıncılık.
Berger, E. H. (2008). Parents as partners in education: Families and schools working together. Pearson.
Blue-Banning, M., Summers, J. A., Frankland, H. C., Nelson, L. L., & Beegle, G. (2004). Dimensions of family and professional partnerships: Constructing guidelines for collaboration. Exceptional Children, 70(2), 167–184.
Cavkaytar, A. (2008). Okul aile işbirliğini geliştirme etkinlikleri. E. A. Küçükyılmaz (Ed.), Okul aile ve çevre işbirliği (ss. 55–75). Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları.
Cramer, S. F. (1998). Collaboration: A success strategy for special educators. Allyn & Bacon.
Diken, İ. H. (2007). Kaynaştırma uygulamalarında iş birliği. İlköğretimde kaynaştırma (ss. 65–86). Anadolu Üniversitesi Yayınları.
Education for All Handicapped Children Act, Pub. L. No. 94-142 (1975).
Epstein, J. L. (1985). Home and school connections in schools of the future: Implications of research on parental involvement. Peabody Journal of Education, 62(2), 18–32.
Hughes, P., & Mac Naughton, G. (2000). Consensus, dissensus or community: The politics of parent involvement in early childhood education. Contemporary Issues in Early Childhood, 1(3), 241–258.
Individuals with Disabilities Education Act (IDEA), 20 U.S.C. § 1400 (1990, 1997, 2004).
McNeal, R. B., Jr. (2001). Differential effects of parental involvement on cognitive and behavioral outcomes by socioeconomic status. The Journal of Socio-Economics, 30(2), 171–179.
Millî Eğitim Bakanlığı. (2005). İlköğretimin eğitim ve öğretim ilkeleri.
Millî Eğitim Bakanlığı. (2006). Okul öncesi eğitimin temel ilkeleri.
Millî Eğitim Bakanlığı. (2014). Millî Eğitim Bakanlığı okul öncesi eğitim ve ilköğretim kurumları yönetmeliği.
Millî Eğitim Temel Kanunu. (1973). Resmî Gazete.
Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (KHK). (1997).
Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği. (2006). Millî Eğitim Bakanlığı.
Smith, T. E. C., Gartin, B. C., Murdick, N. L., & Hilton, A. (2006). Families and children with special needs. Pearson Education.
Şahin, F. T., & Ünver, N. (2005). Okul öncesi eğitim programlarına aile katılımı. Kastamonu Eğitim Dergisi, 13(1), 23–30.
Toros, F. (2011). Aile katılımının genel eğitim sınıflarındaki özel gereksinimli öğrencilerin okuma becerileri ile annelerin ilköğretim okulundan memnuniyetleri üzerindeki etkisi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi.
Turnbull, R., Turnbull, A., Shank, M., & Smith, S. J. (2004). Exceptional lives: Special education in today’s schools. Pearson Merrill/Prentice Hall.
