Öğretmen Adaylarının Öğretmen Özyeterlik İnançlarına Yönelik Betimsel ve Karşılaştırmalı Bir Analiz
Özet
Bu çalışmada öğretmen adaylarının öğretmen özyeterlik inançlarının betimsel olarak incelenmesi ve cinsiyet, kayıt olunan lisans programı, sınıf seviyesi ve yaş bakımından karşılaştırmalı olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada tarama deseni benimsenmiştir. Katılımcılar belirlenirken kota örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Böylece cinsiyet, kayıtlı olunan lisans programı, sınıf seviyesi ve yaş bakımından mümkün olduğunca eşit dağılım gösterecek biçimde toplam 150 öğretmen adayının katılımı ile çalışma gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında öğretmen adaylarının öğretmen özyeterlik inançlarını belirlemek üzere Öğretmen Özyeterlik İnançları Ölçeği kullanılmıştır. Öğretmen adaylarının çalışmaya katılımları bir internet sayfası üzerinden çevrim içi olarak gerçekleştirilmiştir. Bulgular öğretmen adaylarının öğretmen özyeterlik inançları iyi olarak nitelendirilebilecek düzeyde olduğuna işaret etmektedir. Ayrıca öğretmen adaylarının öğretmen özyeterlik inançları cinsiyet, kayıtlı olunan lisans programı, sınıf seviyesi ve yaş bakımından değişim göstermektedir. Buradan hareketle öğretmen özyeterlik inançlarının daha derinlemesine öğretmen adaylarının düşüncelerini ortaya çıkaracak biçimde incelenmesi ve öğretmen adaylarının bu duygu ve düşüncelerinin geniş katılımlı çalışmalarla karşılaştırılması önerilmektedir.
This study aimed to descriptively examine the teacher self-efficacy beliefs of prospective teachers and to compare them in terms of gender, undergraduate program enrolled, class level, and age. A survey design was adopted for the study. Quota sampling was used to select participants. Thus, a total of 150 prospective teachers participated, ensuring as equal a distribution as possible in terms of gender, undergraduate program enrolled, class level, and age. The Teacher Self-Efficacy Beliefs Scale was used to determine the teacher self-efficacy beliefs of prospective teachers. Participation in the study was conducted online via a website. The findings indicate that the teacher self-efficacy beliefs of prospective teachers are at a level that can be described as good. Furthermore, the teacher self-efficacy beliefs of prospective teachers varied in terms of gender, undergraduate program enrolled, class level, and age. Therefore, it is suggested that teacher self-efficacy beliefs be examined in more depth to reveal the thoughts of prospective teachers, and that these feelings and thoughts be compared in studies with larger participation.
Referanslar
Altın, M., & Akcanca, N. (2023). Öğrencilerin Çevre Eğitimine Dair Öz-Yeterlikleri ve Çevre Etiği Farkındalık Algılarıyla Ekolojik Vatandaşlıklarının İlişkisi. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 9(2), 179-197. https://izlik.org/JA73RZ27WR
Aylu, M. (2024). Öğretmen Adaylarının Ölçme Ve Değerlendirme Okuryazarlıkları, Ölçme Ve Değerlendirmeye Yönelik Tutumları Ve Öğretmenlik Mesleğine Yönelik Öz Yeterlik Algıları Arasındaki İlişki. Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Büyüköztürk, Ş. (2025). Sosyal Bilimler için Veri Analizi El Kitabı (32. Baskı). Ankara: Pegem Akademi Yayınları.
Can, K. ve Uluçınar Sağır, Ş. (2018). Sınıf öğretmenlerinin biliş ötesi öğrenme stratejileri, öz yeterlik algısı ve problem çözme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. International Journal of Social Sciences and Education Research, 4(1), 81-95.
Cantürk Günhan, B. (2021). Türkiye’de Matematik Dersine Yönelik Özyeterlik İle Başarı İlişkisi Üzerine Yapılan Çalışmaların Meta-Analizi. Milli Eğitim Dergisi, 50(229), 319-335. https://izlik.org/JA63ZG29UK
Creswell, J. W., & Guetterman, T. C. (2020). Educational research : planning, conducting, and evaluating quantitative and qualitative research (Sixth edition). Pearson.
Çelik Vatan, T., & Toprakcı, E. (2025). Öğretmenlerin Genel Öz Yeterlikleri ile Cinsiyetleri Arasındaki İlişki: Bir Meta Analiz Çalışması. Uluslararası Liderlik Eğitimi Dergisi, 9(2), 99-120. https://izlik.org/JA22ZY57SA
Çolak, İ., Yorulmaz, Y. İ., & Altınkurt, Y. (2017). Öğretmen Özyeterlik İnancı Ölçeği Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(1), 20-32. https://doi.org/10.21666/muefd.319209
Dilek, H., & Gelbal, S. (2023). Reliability Generalization Meta Analysis of the Teachers’ Sense of Efficacy Scale. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(1), 1-27. https://izlik.org/JA33HU57UP
Ekici, G. (2006). Meslek lisesi öğretmenlerinin öğretmen öz-yeterlik inançları üzerine bir araştırma, Eurasian Journal of Educational Research, 24, 87-96.
Er, K. O., & Acar, D. (2020). Öğretmen Adaylarının STEM Farkındalıkları ile STEM Uygulamalarına İlişkin Özyeterlik İnançları Arasındaki İlişki. Necatibey Faculty of Education Electronic Journal of Science and Mathematics Education, 14(2), 941-987. https://doi.org/10.17522/balikesirnef.837613
Eskimen, A. D. (2019). Lise Öğrencilerinin Okur Öz Yeterliklerinin Çeşitli Değişkenler Açısından Değerlendirilmesi. International Journal of Languages’ Education and Teaching, 7(1), 13-22. https://izlik.org/JA52CM57PW
Gabriel, U., Kim, J., & Taraldsen, J. (2025). The role of self-efficacy and social belonging in Norwegian upper secondary students’ interest in gendered occupations. Social Psychology of Education, 28(1), Article 109. https://doi.org/10.1007/s11218-025-10068-y
Hoy, W. K., & Adams, C. M. (2016). Quantitative research in education : a primer (Second edition). SAGE Publictions, Inc.
Kabaran, H. ve Buluç, B. (2024). Teknolojik pedagojik alan bilgisi yeterlikleri ve öğretmen öz yeterlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi: Meta-analiz çalışması. International Primary Education Research Journal, 8(3), 319-331.
Kaçar, T. (2017). İlköğretim öğretmenlerinin öz yeterlik inançlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. [Makale] Elementary Education Online, 16(4): 1753-1767 doi: 10.17051/ilkonline.2017.342988
Kaneko, K., & Kurihara, H. (2022). The effect of college students’ view toward occupation in volunteer activities on self-efficacy, career choices, and effectiveness of conflict resolution with friends. Bulletin of Education and Health Sciences, Uekusa-Gakuen University, 14, 5–15. https://doi.org/10.24683/uekusad.14.0_5
Kartal, O. Y., Temelli, D. ve Şahin, Ç. (2018). Ortaokul matematik öğretmenlerinin bilişim teknolojileri öz-yeterlik düzeylerinin cinsiyet değişkenine göre incelenmesi. Journal of Theoretical Educational Sciences, 11(4), 922-943. https://doi.org/10.30831/akukeg.410279
Kaya, F., Kaya, S., Görmez, P., Coşkun, H. ve Şengezer, E. (2024). Öğretmenlerin öz-yeterlikleri ve örgütsel özdeşleşmeleri. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 11(2), 1-21. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3676217
Keskin, O. ve Toprakçı, E. (2024). Okul yöneticilerinin genel öz yeterlik algılarının çeşitli değişkenlere göre meta-analizi. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 15(1), 81-107. https://www.e-ijer.com/tr/download/article-file/3938628
Köse, A. (2024). Öğretmenlerin konfor alanı yönelimleri ve mesleki öz yeterlikleri üzerine bir karma yöntem çalışması. [Makale], Siirt Eğitim Dergisi, 4(2), 36-77. DOI: 10.58667/sedder.1593251.
McMillan, J.H., & Schumacher, S. (2010). Research in education: Evidence-based inquiry (7th ed.). Pearson Education.
Muşlu Kaygısız, G., Benzer, E., & Dilek Eren, C. (2019). Aktif Öğrenmeye Dayalı Etkinliklerin Okul Öncesi Öğretmen Adaylarının Çevre Etiği Farkındalığı, Çevre Davranışı ve Çevre Eğitimine İlişkin Özyeterliklerine Etkisi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 50(50), 125-141. https://doi.org/10.15285/maruaebd.542612
Özözgü, S., Bektaş, M., Arıkan, F. ve Şimşek, H. (2007). Okul psikolojik danışmanlarının genel öz-yeterlik inançları ve örgütsel özdeşleşme algıları. İlköğretim Online, 16(3), 1058-1078
Öztürk, S. ve Yıldızbaş, Y. (2019). Öğretmenlerin öz yeterlik inançları ile mesleki tükenmişlik algıları arasındaki ilişkinin analizi. Tarih Okulu Dergisi (TOD), XXXVIII, 196-233. http://dx.doi.org/10.14225/Joh1553
Täschner, J., Dicke, T., Reinhold, S., ve Holzberger, D. (2024). “Yes, I can!” A systematic review and meta-analysis of intervention studies promoting teacher self-efficacy. Review of Educational Research, 95(1), 3-52. https://doi.org/10.3102/00346543231221499
Tekin, N. (2025). Okul Öncesi Öğretmen Adaylarının Mesleki Benlik Saygıları İle Özyeterlik İnaçlarının İncelenmesi. Dumlupınar Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 9(2), 39-51. https://doi.org/10.71272/debder.1754741
Tunca, N. ve Alkın Şahin, S. (2015). Öğretmen adaylarının bilişötesi (üst biliş) öğrenme stratejileri ile akademik öz yeterlik inançları arasındaki ilişki. Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi,4(1), 47-56.
Yıldırım, P., & Doymuş, K. (2023). Öğretmen Adaylarının STEM Farkındalık Ve Özyeterlik İnançları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. EKEV Akademi Dergisi, 96, 199-219. https://doi.org/10.17753/sosekev.1386221
Yüksel, M. (2025). Genel Öz Yeterlik Ölçeğinin Güvenirlik Genellemesi Çalışması. Journal of Psychometric Research, 3(2), 128-135. https://doi.org/10.5281/zenodo.16994700
