Narrating Nature in Turkish Children’s Literature
Özet
Through experiencing nature during childhood, humans make sense of it on both cognitive and emotional levels. In this process, children’s literature presents nature not merely as a physical environment but also as a culturally constructed space. In this way, it contributes to the shaping of children’s perception of nature and plays a significant role in the development of ecological awareness. In this section, representations of nature in contemporary Turkish children’s literature are examined through an eco-critical approach. The study explores how nature is constructed in selected works of children’s literature, how child characters approach environmental issues, and the reflections of the human–nature relationship in these narratives. The texts were evaluated within five thematic categories in line with the fundamental approaches of eco-critical theory. These categories are structured under the headings of the representation of nature, the child’s position, human–nature conflict, reflections of the adult world, and the resolution of conflict. These categories were used to reveal common thematic patterns and trends regarding the human–nature relationship in the texts. The analysis revealed that the representation of nature in children’s literature is not homogeneous; rather, it exhibits a multi-layered structure that includes both anthropocentric tendencies and nature-centered approaches.
Referanslar
Ak, B. (2024). Bülbüllerin şarkı söylediği yer. İstanbul: Günışığı.
Aslan, C. (2015). Çocuk edebiyatı yapıtlarının çevre sorunlarını yansıtışı bağlamında incelenmesi. International Journal of Human Sciences, 12(2), 1818-1852. doi:10.14687/ijhs.v12i2.3482.
Bookchin, M. (1996). Ekolojik bir topluma doğru. A. Yılmaz, (Trans.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
Buell, L. (2011). Ecocriticism: Some emerging trends. Qui Parle: Critical Humanities and Social Sciences, 19(2), 87-115. https://doi.org/10.5250/quiparle.19.2.0087.
Bulut, D. (2005). Çevre ve edebiyat: Yeni bir yazın kuramı olarak ekoeleştiri. Littera, 17, 79-89.
Çakman, K. A. (2012). Almarpa’nın gizemi. İzmir: Tudem.
Çelikkıran, A. (1995). İnsan, çevre, eğitim. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 4(4), 569-572.
Çüçen, A. (2011). Derin ekoloji. International Symposium on Kazdağları, 05- 07 Mayıs 2011, (pp. 260-270).
Erten, S. (2004). Çevre eğitimi ve çevre bilinci nedir, çevre eğitimi nasıl olmalıdır? Çevre ve İnsan Dergisi, Çevre ve Orman Bakanlığı Yayın Organı. 65/66. 2006/25.
Garrard, G. (2016). Ekoeleştiri ekoloji ve çevre üzerine kültürel tartışmalar. E. Genç, (Trans.). İstanbul: Kolektif Kitap.
Gemalmaz, M. (1986). Bir insan hakkı olarak çevre hakkı ve Türk düzenlemesi. Journal of Istanbul University Law Faculty, 52(1-4), 233-278.
Glotfelty, C. (1996). Literary studies in an age of environmental crisis Glotfelty, C., & Fromm, H. (Eds.). The ecocriticism reader: Landmarks in literary ecology. University of Georgia Press.
Ismail, H. M. (2024). Ecocriticism and children's literature: Dr. Seuss's The Lorax as an Example. World Journal of English Language, 14(3).
Kaminski, W. (2016). Çocuk ve genlik edebiyatına giriş. Y. Baş, (Trans.) Ankara: MEB Yayınları.
Kırışık, F. (2013). Ekolojik sorunların çözümünde derin ekoloji yaklaşımı. International Journal of Economic & Social Research, 9(2).
Kışlalıoğlu, M. & Berkes, F. (2020). Çevre ve ekoloji. İstanbul: Remzi Kitabevi.
Maltaş, A. (2015). Ekoloji ekseninde insan-doğa ilişkisi ve özne sorunu. Karamanoglu Mehmetbey University Journal of Social & Economic Research, 17(29).
Massey, G., & Bradford, C. (2011). Children as ecocitizens: Ecocriticism and environmental texts. K. Mallan & C. Bradford, (Eds.). Contemporary Children’s Literature and Film. 109–126. London: Palgrave.
Naess, A. (1973). The shallow and the deep. Long-range ecology movement. A summary. Inquiry, 16, 95-100.
Naess, A. (1995). Self-realization. An ecological approach to begin in the world. G. Sessions (Ed). Deep ecology for the twenty-first century. Boston and London Shambala. (pp.225-239).
Naess, A. (2019). The deep ecology movement. S. L. Foy (Ed). In Problems of International Justice (pp. 144-148). New York: Routledge. https://doi.org/10.4324/9780429303111.
Nikolajeva, M. (2012) Guilt, empathy and the ethical potential of children's literature, Barnboken, 35,1, 18081. https://doi.org/10.14811/clr.v35i0.139 .
Özdağ, U. (2017). Edebiyat ve toprak etiği. Ankara: Ürün Yayınları.
Özer, M. A. (2001). Derin ekoloji. Çağdaş Yerel Yönetimler, 10(4), 61-79.
Pitcher, E. G. (1969). Values and issues in young children's literature. Elementary English, 46(3), 287-294.
Safiye, S. (2025). Büyük uyku. İstanbul: Günışığı.
Sertbarut, M. (2024). Koşkent’in kayıp çocukları. İstanbul: Altın Kitaplar.
Şahan, G. (2017). Martı ve savaş. İzmir: Tudem.
Violetta E. K. (2021). Çocuk ve masal: Çocuk edebiyatına psikolojik bakış açısı. Sözelti Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Dergisi, 3, 72-93.
Toska, S. (2025). Çevreci anlatılar: Teoriden pratiğe ekolojik dönüşüm. H. Bozyer (Ed.). Edebiyat ve Ekoloji. İstanbul: Vakıfbank Kültür Yay.
Türksoy, Ö. (1991). Çevre duyarlılığı eğitiminde bilişsel yaklaşım: Çocuk ve temel çevre özellikleri. Education and Science, 15(80), 15-23.
Yaşar, S. (2022). Küçük toplayıcının büyük macerası. İzmir: Tudem.
Yavuz, Y. (2019). Edebiyat ve ekoeleştiri: Latife Tekin’in Manves City ve Sürüklenme adlı romanları, Edebî Eleştiri Dergisi, Eleştiri Kuramları Özel Sayısı 3(3), 245-259 https://doi.org/10.31465/eeder.567368.
Yıldırım, Y. A. D. (2025). Oylum Yılmaz yazını ve Ağaçları Rüyası’nı ekoeleştiri ile yorumlamak. H. Bozyer (Ed.). Edebiyat ve Ekoloji. İstanbul: Vakıfbank Kültür Yay.
Referanslar
Ak, B. (2024). Bülbüllerin şarkı söylediği yer. İstanbul: Günışığı.
Aslan, C. (2015). Çocuk edebiyatı yapıtlarının çevre sorunlarını yansıtışı bağlamında incelenmesi. International Journal of Human Sciences, 12(2), 1818-1852. doi:10.14687/ijhs.v12i2.3482.
Bookchin, M. (1996). Ekolojik bir topluma doğru. A. Yılmaz, (Trans.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
Buell, L. (2011). Ecocriticism: Some emerging trends. Qui Parle: Critical Humanities and Social Sciences, 19(2), 87-115. https://doi.org/10.5250/quiparle.19.2.0087.
Bulut, D. (2005). Çevre ve edebiyat: Yeni bir yazın kuramı olarak ekoeleştiri. Littera, 17, 79-89.
Çakman, K. A. (2012). Almarpa’nın gizemi. İzmir: Tudem.
Çelikkıran, A. (1995). İnsan, çevre, eğitim. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 4(4), 569-572.
Çüçen, A. (2011). Derin ekoloji. International Symposium on Kazdağları, 05- 07 Mayıs 2011, (pp. 260-270).
Erten, S. (2004). Çevre eğitimi ve çevre bilinci nedir, çevre eğitimi nasıl olmalıdır? Çevre ve İnsan Dergisi, Çevre ve Orman Bakanlığı Yayın Organı. 65/66. 2006/25.
Garrard, G. (2016). Ekoeleştiri ekoloji ve çevre üzerine kültürel tartışmalar. E. Genç, (Trans.). İstanbul: Kolektif Kitap.
Gemalmaz, M. (1986). Bir insan hakkı olarak çevre hakkı ve Türk düzenlemesi. Journal of Istanbul University Law Faculty, 52(1-4), 233-278.
Glotfelty, C. (1996). Literary studies in an age of environmental crisis Glotfelty, C., & Fromm, H. (Eds.). The ecocriticism reader: Landmarks in literary ecology. University of Georgia Press.
Ismail, H. M. (2024). Ecocriticism and children's literature: Dr. Seuss's The Lorax as an Example. World Journal of English Language, 14(3).
Kaminski, W. (2016). Çocuk ve genlik edebiyatına giriş. Y. Baş, (Trans.) Ankara: MEB Yayınları.
Kırışık, F. (2013). Ekolojik sorunların çözümünde derin ekoloji yaklaşımı. International Journal of Economic & Social Research, 9(2).
Kışlalıoğlu, M. & Berkes, F. (2020). Çevre ve ekoloji. İstanbul: Remzi Kitabevi.
Maltaş, A. (2015). Ekoloji ekseninde insan-doğa ilişkisi ve özne sorunu. Karamanoglu Mehmetbey University Journal of Social & Economic Research, 17(29).
Massey, G., & Bradford, C. (2011). Children as ecocitizens: Ecocriticism and environmental texts. K. Mallan & C. Bradford, (Eds.). Contemporary Children’s Literature and Film. 109–126. London: Palgrave.
Naess, A. (1973). The shallow and the deep. Long-range ecology movement. A summary. Inquiry, 16, 95-100.
Naess, A. (1995). Self-realization. An ecological approach to begin in the world. G. Sessions (Ed). Deep ecology for the twenty-first century. Boston and London Shambala. (pp.225-239).
Naess, A. (2019). The deep ecology movement. S. L. Foy (Ed). In Problems of International Justice (pp. 144-148). New York: Routledge. https://doi.org/10.4324/9780429303111.
Nikolajeva, M. (2012) Guilt, empathy and the ethical potential of children's literature, Barnboken, 35,1, 18081. https://doi.org/10.14811/clr.v35i0.139 .
Özdağ, U. (2017). Edebiyat ve toprak etiği. Ankara: Ürün Yayınları.
Özer, M. A. (2001). Derin ekoloji. Çağdaş Yerel Yönetimler, 10(4), 61-79.
Pitcher, E. G. (1969). Values and issues in young children's literature. Elementary English, 46(3), 287-294.
Safiye, S. (2025). Büyük uyku. İstanbul: Günışığı.
Sertbarut, M. (2024). Koşkent’in kayıp çocukları. İstanbul: Altın Kitaplar.
Şahan, G. (2017). Martı ve savaş. İzmir: Tudem.
Violetta E. K. (2021). Çocuk ve masal: Çocuk edebiyatına psikolojik bakış açısı. Sözelti Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Dergisi, 3, 72-93.
Toska, S. (2025). Çevreci anlatılar: Teoriden pratiğe ekolojik dönüşüm. H. Bozyer (Ed.). Edebiyat ve Ekoloji. İstanbul: Vakıfbank Kültür Yay.
Türksoy, Ö. (1991). Çevre duyarlılığı eğitiminde bilişsel yaklaşım: Çocuk ve temel çevre özellikleri. Education and Science, 15(80), 15-23.
Yaşar, S. (2022). Küçük toplayıcının büyük macerası. İzmir: Tudem.
Yavuz, Y. (2019). Edebiyat ve ekoeleştiri: Latife Tekin’in Manves City ve Sürüklenme adlı romanları, Edebî Eleştiri Dergisi, Eleştiri Kuramları Özel Sayısı 3(3), 245-259 https://doi.org/10.31465/eeder.567368.
Yıldırım, Y. A. D. (2025). Oylum Yılmaz yazını ve Ağaçları Rüyası’nı ekoeleştiri ile yorumlamak. H. Bozyer (Ed.). Edebiyat ve Ekoloji. İstanbul: Vakıfbank Kültür Yay.
