İşsizlikle Mücadele Politikaları
Özet
Sosyo-ekonomik yapının ürettiği bir olgu olarak işsizlik bireysel ve toplumsal düzeyde problemlere sebep olmasının anlaşılması ile birlikte modern toplumların gündemini meşgul eden en önemli politika alanı olmuştur. Bugün için işsizlikle mücadele ve istihdamın nicel ve nitel yönden geliştirilmesi sosyal ve ekonomik gelişmişliğin en geçerli göstergelerinden birini oluşturmaktadır. 1900’lü yılların başında pasif işsizlik ödenekleri şeklinde gelişen işsizlikle mücadele politikası alanı, 1945’li yıllardan sonra dünya genelinde önce makroekonomik yatırım ve teşvikler şeklinde, 1960’lı yıllardan sonra ise bu alan aktif istihdam politikaları ile gelişimini sürdürmüştür. Bugün gelinen noktada gerek makroekonomik politika araçları, gerekse aktif ve pasif işgücü politikası araçları oldukça geniş bir yelpazeye sahiptir ve kabul gören görüşe göre işsizlikle mücadelede etkinlik tüm bu politikaların tutarlı, bütüncül ve istikrarlı bir bağlamda uygulanmasına bağlıdır. Türkiye’de ise istihdam politikaları 1960-1980 arası dönemde makroekonomi politikalarının bir unsuru olarak düşünülürken, 1980’li yıllardan sonra aktif işgücü politikalarının temelleri atılmış, 2000’li yıllardan sonra ise gelişmiş ülkelerdeki standartlarda uygulanmaya başlanmıştır. 2000’li yıllara kadar kıdem ve ihbar tazminatı ile sınırlı kalan pasif istihdam politikalarının, işsizlik sigortası ve işsizlik sigortası fonuna bağlı programlar önemli ölçüde gelişmesiyle, Türkiye program çeşidi ve kapsanan işgücü yönünden gelişmiş bir istihdam politikası setine sahip duruma gelmiştir.
Unemployment, a fact generated by the socioeconomic structure, has become a crucial policy area occupying the agenda of modern societies, as it has become increasingly recognized as causing problems at the individual and societal levels. Within the context of today's, combating unemployment and improving employment both quantitatively and qualitatively constitutes one of the most valid indicators of social and economic development. The field of unemployment control policies, which developed in the early 1900s as passive unemployment benefits, evolved globally after 1945, initially as macroeconomic investments and incentives, and continued to develop with active employment policies after the 1960s. Today, both macroeconomic policy tools and active and passive labor policy tools have a wide range, and the generally accepted view is that to be effective in combating unemployment, all these policies must be implemented in a consistent, holistic, and stable context. In Turkey, employment policies were implemented with a macroeconomic focus between the 1960s and the 1980s. Active labor market policies were established after the 1980s, and they began to be implemented at the standards found in developed countries after the 2000s. As passsive employment policies which remained limited to severance and notice pay until the 2000s, have significantly evolved with unemployment insurance and new programs affiliated with the unemployment insurance fund, Türkiye has had a sophisticated set of employment policies in terms of program type - diversity, and covered workforce.
Referanslar
Andaç, F. (2010). İşsizlik Sigortası, (2. Baskı), Ankara: TÜHİS.
Ateş, G. & Öğütoğulları E. (2012). Türkiye’de Yoksullukla Mücadelede Mikrokredi Uygulamala- rı, Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(2), 33-54.
Bayraktar, M. (1994) İhbar Tazminatı - Kötü Niyet Tazminatı-Sendikal Tazminat Ve Birbirleriy- le Olan İlişkileri, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Özel Hukuk Anadilim Dalı.
Biçerli, M. K. (2018). Türkiye’de İstihdam Politikaları, İçinde Ed. Mustafa Kemal Biçerli & Verda Canbey Özgüler, İstihdam ve İşsizlik, Eskişehir: T.C. Anadolu Üniversitesi Yayınları, 144- 168.
Biçerli, M. K. (2007). Çalışma Ekonomisi, (4. Basım), İstanbul: Beta Yayınları.
Biçerli, M. K. (2004). Çalışma Paylaşımı İşsizlikle Mücadelede Etkili Bir Politika mıdır?. Ege Akademik Bakış, 4(1), 59-68.
Çalca, D. S., & Aydın, Ü. (2022). Tarihsel Süreç İçerisinde Çalışma ve Gig Ekonomisi. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24(Özel Sayı), 337-350.
Çetinkaya, T. K. (2014). Kısa Çalışma ve Kısa Çalışma Ödeneği, Ankara Barosu Dergisi, 2014/4, 415-474.
Çidem, T. & Şentürk, İ. (2024). OECD Ülkelerinde İşgücü Piyasası Politikası Uygulamaları,
Uluslararası Ticaret ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 8(1), 63-76.
Diriöz, S. Ç. (2012). İstihdamın Artırılmasında Aktif İşgücü Politikalarının Rolü, Uzmanlık Tezi, T.C. Kalkınma Bakanlığı.
Duell, N. (2023). New Forms of Active Labour Market Policy Programmes, European Commis- sion & ICON Institute, Brussels.
Ernst, E., Merola, R. & Reljic, J. (2022). Labour Market Policies For İnclusiveness: A Literature Review With A Gap Analysis, ILO Working Paper 78, Geneva.
Eryiğit, S. (2000). ”Esnek Üretim, Esnek Organizasyon, Esnek Çalışma”, Kamu-İş Dergisi, 5(4), 1-16. https://www.tuhis.org.tr/pdf/5411.pdf
European Commission (2002). Labour Market Policy Database Methodology, Luxembourg. Ezer, B. (2022). Türk Hukukunda Korumalı İşyeri Uygulaması ve Engellilerin Korumalı İşyerle-
rinde İstihdam Edilmesinin Esasları, Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Der- gisi, 5(2), 534-565.
Gün, S. (2016). Aktif İstihdam Siyasetinin Gelişimi Açısından İşsizlik Sigortasının Dönüşümü,
Çalışma ve Toplum, 2016/3, 1295-1319.
Gündoğan, N. (2013). Emek Piyasası Politikaları, İçinde Ed. Naci Gündoğan ve M. Kemal Biçer- li, Çalışma Ekonomisi II, No: 2755, Eskişehir: T.C. Anadolu Üniversitesi Yayınları.
Holzmann, R., Pouget, Y., Vodopivec M. & Weber, M. (2011). Severance Pay Programs around the World: History, Rationale, Status, and Reforms, IZA Discussion Paper No. 5731. https:// docs.iza.org/dp5731.pdf
ILO, (1992), C173 - Protection of Workers’ Claims (Employer’s Insolvency) Convention, https://normlex.ilo.org/dyn/nrmlx_en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_INSTRU-
MENT_ID:312318
Işığıçok, Ö. (2018). İstihdam ve İşsizlik, İçinde, Ed. Aysen Tokol & Yusuf Alper, Sosyal Politika, (9. Baskı), Bursa: Dora Yayınları.
İŞKUR, (2023). Türkiye İş Kurumu’nun 12. Genel Kurulu.
İŞKUR, (Tarihsiz, a). İş Kaybı Tazminatı, https://www.iskur.gov.tr/is-arayan/issizlik-sigortasi/ is-kaybi-tazminati/
İŞKUR, (Tarihsiz, b). Kısa Çalışma Ödeneği, https://www.iskur.gov.tr/sikca-sorulan-sorular/ kisa-calisma-odenegi/
İŞKUR, (Tarihsiz, c). Özel İstihdam Büroları, https://www.iskur.gov.tr/sikca-sorulan-sorular/ ozel-istihdam-burolari/
İŞKUR, (Tarihsiz, d), Tarihçe. https://www.iskur.gov.tr/kurumsal-bilgi/tarihce/
Kapar, R. (2011). Aktif İşgücü Piyasası Politikaları. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mec- muası, 55(1), 341-371.
Kıymaz, T. (2007). Ücretin Korunmasına Dair Hükümler Bağlamında “Ücret Garanti Fonu”,
Sicil İş Hukuku Dergisi, 2007/III (7), 36-41.
Koç, N. & Şahin, M. (2020). Türkiye’de İstihdamın Arttırılmasına Yönelik Teşvik Politikalarının İncelenmesi, Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 19(75), 1294-1313.
Koray, M. (1992). Günümüzde İşgücü Piyasasının Özellikleri, Sorunları ve İstihdam Politikaları,
Amme İdaresi Dergisi, 25(4), 77-96.
Kuzgun, İ. (2004). Türkiye’de Esnek İstihdam Biçimlerinin Düzenlenmesi, H.Ü. İİBF Dergisi, 22(2), 17-31.
Limon, R. (2015). Türkiye de Kıdem Tazminatının Tarihi Gelişimi ve Kıdem Tazminatı Fonu. İş ve Hayat, 1(1), 147-170.
Mahiroğulları, A. & Korkmaz, A. (2013). İşsizlikle Mücadelede Emek Piyasası Politikaları Tür- kiye ve AB Ülkeleri, (3. Baskı), Bursa: Ekin Basım Yayın Dağıtım.
Milletlerarası Çalışma Bürosu – MÇB, (1953), İşsizlikle Mücadele, Çeviren: Cahit Talas, T.C. Çalışma Bakanlığı İş ve İşçi Bulma Kurumu Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara: Örnek Matbaası.
Özmen, K. (2023). İstihdam İlişkilerinde Dönüşüm Esnek Çalışma, İçinde Ed. İsmail Dursu- noğlu, Sosyal, Beşeri Ve İdari Bilimler Alanında Uluslararası Araştırmalar XXVIII, İstan- bul: Eğitim Yayınevi, 55-68.
Öztürkoğlu, Y. (2013). Tüm Yönleriyle Esnek Çalışma Modelleri, Beykoz Akademi Dergisi, 1(1), 109-129.
Parlak, Z. & Özdemir, S. (2011). Esneklik Kavramı Ve Emek Piyasalarında Esneklik, Sosyal Siya- set Konferansları, Sayı: 60, 1-60.
Sayın, A. K.(2009). Private Employment Agencies: Case of Türkiye, Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, Sayı: 57, 269 – 280.
Seçkin, M. İ. (2015). Çalışma Ekonomisi ve İş Hukuku Açısından Kısa Çalışma, Marmara Üni- versitesi SBE, ÇEEİ ABD, Yüksek Lisans Tezi.
SGK, İstihdam Teşvikleri, https://www.sgk.gov.tr/Content/Post/0b871410-6c9f-4912-a744- b9742c34618b/Genel-Bilgi-2025-02-06-04-07-09
STB, (2025). Yatırım Teşvik Sistemi Bilgi Notu, https://www.sanayi.gov.tr/destek-ve-tesvikler/ yatirim-tesvik-sistemleri/md0203011615
Sungur, A. (2016). Sosyal Koruma Ekseninde İşsizlik Sigortası Uygulamalarının İncelenmesi ve Türkiye İçin Öneriler, Uzmanlık Tezi, T.C. Çalışma Ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü.
Şahin, L. (Tarihsiz). İstihdam ve İşsizlik, İ.Ü. Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi,
Şahin L. & Yıldırım, K. (2015). On Dokuzuncu Yüzyıldan Günümüze Türkiye’de İşsizlikle Mü- cadele Politikalarının Gelişimi, Çalışma ve Toplum, 2015/2, 111-151.
Tatlıyer, M. (2020). İstihdamı Paylaşmak İşsizliğin Nedenleri ve Çözümü, İstanbul: SETA Ki- tapları.
Tekeli, S. (2018). İşsizlikle Mücadele ve İstihdam Politikaları, İçinde Ed. Mustafa Kemal Biçerli, Verda Canbey Özgüler, İstihdam ve İşsizlik, No: 2678, Eskişehir: T.C. Anadolu Üniversitesi Yayınları, 92-143.
Topaloğlu S & Camkurt M. Z. (2008). İş Mevzuatında Kıdem Tazminatı, TÜHİS İş Hukuku ve İktisat Dergisi, Kasım 2007 /Şubat 2008, 40-89.
Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu – TİSK, (2022). Yeni Nesil Çalışma Modelleri, An- kara.
Uşan, M. F. (1995). İş Kaybı Tazminatı, Kamu-İş Dergisi, 4(1) 103-115.
Uşen, Ş. (2007). Avrupa Birliği Ülkeleri ve Türkiye’de Aktif Emek Piyasası Politikaları, Çalışma ve Toplum, 2007/2, 65-94.
Varçın, R. (2004). İstihdam ve İşgücü Piyasası Politikaları, Ankara: Siyasal Kitabevi. Yiğit, E. (2020). Ücret Garanti Fonu, Sicil İş Hukuku Dergisi, 2020/II, (44), 134-145.
Zeytinoğlu, E. (2006). İş Hukukunda Esneklik ve 4857 Sayılı İş Kanunu’na Çeşitli Yansımaları,
İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5(10), 191-202. https://mevzuat.gov.tr/aramasonuc
4857 Sayılı İş Kanunu.
4447 Sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu.
