Dünyada ve Türkiye’de İşgücü Piyasasına Genel Bir Bakış
Özet
Bu çalışma, Türkiye işgücü piyasasının 2010–2024 dönemine ait temel göstergelerini küresel eğilimlerle karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Çalışmada işgücüne katılım oranı, istihdam oranı, işsizlik oranı, kadın ve genç işsizliği, ne eğitimde ne de istihdamda olan gençlerin (NEET) oranı, enformel istihdam oranı ve emek gelirlerinin gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) içindeki payı değerlendirilmiştir. Veriler, Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), Dünya Bankası ve Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) gibi kurumların yayımladığı istatistiklere dayanmaktadır. Küresel ölçekte 2020 yılında pandeminin yarattığı kırılganlıklar göstergelerde sert dalgalanmalara yol açarken, Türkiye’de bu etkilerin daha belirgin ve kalıcı olduğu görülmektedir. Türkiye, işgücüne katılım ve istihdam oranlarında küresel ortalamanın gerisinde kalırken; işsizlik ve NEET oranlarında ise ortalamanın üzerinde seyretmektedir. Özellikle kadınlar ve gençler açısından yapısal eşitsizlikler dikkat çekicidir. Azalma eğilimi göstermesine rağmen, enformel istihdam oranının yüksekliği kayıt dışı çalışmanın kalıcı bir geçim stratejisine dönüştüğünü ortaya koymaktadır. Bu durum, sosyal güvenlikten dışlanma, güvencesizlik ve gelir adaletsizliğini derinleştirmektedir. Elde edilen bulgular, Türkiye işgücü piyasasında emek aleyhine bir dönüşüm yaşandığını ve gelir dağılımındaki eşitsizliklerin arttığını göstermektedir. Çalışma, sosyal politika yapımında daha kapsayıcı ve bütüncül yaklaşımların gerekliliğine vurgu yapmaktadır.
This study examines the key indicators of the Turkish labor market for the period 2010–2024 in a comparative perspective with global trends. The analysis focuses on labor force participation rate, employment rate, unemployment rate, youth and female unemployment, the share of young people not in education, employment, or training (NEET), informal employment rate, and the share of labor income in gross domestic product (GDP). The data are interpreted based on statistics published by institutions such as the International Labour Organization (ILO), the World Bank, and the Turkish Statistical Institute (TurkStat). Globally, the shocks caused by the pandemic in 2020 led to sharp fluctuations in labor market indicators; however, in Türkiye, these effects have been more pronounced and persistent. Türkiye lags behind the global average in labor force participation and employment rates, while it exceeds the average in unemployment and NEET rates. Structural inequalities are particularly striking for women and young people. Although showing a downward trend, the high rate of informal employment indicates that unregistered work has become a permanent survival strategy. This situation exacerbates exclusion from social security, job insecurity, and income inequality. The findings highlight a transformation in the Turkish labor market to the detriment of labor and reveal increasing inequalities in income distribution. The study underscores the necessity of adopting more inclusive and holistic approaches in social policy making.
Referanslar
Adams-Prassl, A., Boneva, T., Golin, M., & Rauh, C. (2020). Inequality in the impact of the coronavirus shock: Evidence from real time surveys. Journal of Public Economics, 189, 1-33. https://doi.org/10.1016/j.jpubeco.2020.104245
Beşoluk, E. & Keten, A. (2025). Makroekonomik etkenlerin Türkiye’de enformel istihdama etkisi. Fiscaoeconomia, 9(1), 601-620. https://doi.org/10.25295/fsecon. 1536328
Carcillo, S., Fernández, R., Königs, S., & Minea, A. (2015). NEET Youth in the Aftermath of the Crisis: Challenges and Policies. OECD Social, Employment and Migration Working Papers, No. 164. https://doi.org/10.1787/5js6363503f6-en
Chen, M. (2012). The informal economy: Definitions, theories and policies. WIEGO Working Paper, No. 1.
Değer, S. & Gülcan, E. (2023). “Covid-19 Pandemi Sürecinde Türkiye’de İşsizlik Sigortasının Kapsamı ve Bu Kapsamın Genişletilmesine İlişkin Öneriler”, Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 9(69), 3716-3734. DOI: http://dx.doi.org/10.29228/JOSH AS.72806
DİSK-AR. (2024). İşsizliğin ve istihdamın görünümü (2024 4. Çeyrek). DİSK-AR Yayınları.
Erdut, T. (2005). İşgücü Piyasasında Enformelleşme ve Kadın İşgücü. Çalışma ve Toplum, 3(6), 11-49.
Erdut, Z. (2007). Enformel İstihdamın Ekonomik, Sosyal ve Siyasal Etkileri. Çalışma ve Toplum, 1(12), 53-82.
Göktaş, N. (2023). Covid-19 Salgınının İşsizlik Üzerindeki Etkisi: TÜİK Ve İŞKUR Verileri Üzerinden Bir Değerlendirme. Biga İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 4(1), 29-40.
Güler, M. A., & Güler, Z. (2017). Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü Ülkelerinde Sendika Yoğunluğu-İşsizlik İlişkisi. İş ve Hayat, 3(5), 9-29.
International Labour Organization. (2020a, June 30). COVID-19 and the world of work: Updated estimates and analysis (ILO Monitor, 5th ed.).
International Labour Organization. (2020b, May 27). COVID-19 and the world of work: Updated estimates and analysis (ILO Monitor, 4th ed.).
International Labour Organization. (2020c, April 7). COVID-19 and the world of work: Updated estimates and analysis (ILO Monitor, 2nd ed.). ILO, 2022: International Labour Organization, “COVID-19 and the world of work”, ILO Monitor 7th Edition, 23 May 2022.
International Labour Organization (ILO). (2023a). Key Indicators of the Labour Market (KILM). ILO Publications.
International Labour Organization. (2023b). World employment and social outlook: Trends 2023. International Labour Organization Publications.
International Monetary Fund. (2021). World economic outlook: Managing divergent recoveries. International Monetary Fund Publications.
International Labour Organization & Organisation for Economic Co-operation and Development. (2025). Policy measures to address inequalities and increase the labour income share. G20 Technical Paper prepared under South Africa’s G20 Presidency.
Kurnaz, I. (20024). Ne Eğitimde Ne İstihdamda Olan (NEET) Gençler İzmir Araştırma Raporu. EGİAD Yayınları.
Paul, S. Understanding the global decline in the labor income share. IZA World of Labor 2020: 472 doi: 10.15185/izawol.472
Piketty, T. (2015). Yirmi Birinci Yüzyılda Kapital. Türkiye İş Bankası Yayınları.
Powell, A., Francis-Divine, B. & Clark, H. (2022). Coronavirus: Impact on Labour Market. House of Commons Library.
Standing, G. (2014). Prekarya Yeni Tehlikeli Sınıf. İletişim Yayınları.
Verick, S. (2025). Female labor force participation and development. IZA World of Labor Working Paper No 87. https://doi.org/10.15185/izawol.87.v3
