Gölgeyle Yüzleşen Kadınlar: “Kadın Yok Savaşın Yüzünde” Eserinde Savaşın Psikolojik İzlerine Jungiyen Bir Bakış
Özet
Belaruslu gazeteci ve yazar Svetlana Aleksiyeviç’in Kadın Yok Savaşın Yüzünde (U Voynı Ne Jenskoye Litso, 1984) adlı eseri, II. Dünya Savaşı’nda kadınların cephedeki deneyimlerini derinlemesine ele alan bir sözlü tarih çalışmasıdır. Söz konusu eser, kadınların savaş sırasında ve sonrasında yaşadıkları travmaları, kimlik dönüşümlerini ve psikolojik çöküşlerini kendi anlatılarıyla gün yüzüne çıkarırken, savaşın yalnızca fiziksel bir yıkım değil, aynı zamanda derin bir psikolojik dönüşüm süreci olduğunu ortaya koymaktadır. Bu bağlamda İsviçreli psikiyatr Carl Gustav Jung’un analitik psikolojisinin temel kavramları, bilhassa anima-animus, kolektif bilinçdışı ve gölge arketipi çalışma boyunca kadınların savaş deneyimlerinin derinlemesine anlaşılmasında bir çerçeve olarak kullanılmıştır. Jung’un bireyleşme süreci ve anima arketipi, kadınların savaş sırasında geleneksel rollerinden uzaklaşarak yeni kimlikler kazanmalarını ve psikolojik dönüşümlerini anlamada anahtar kavramlar olarak ele alınmıştır. Çalışmada, kadınların savaş sırasında gölge yönleriyle nasıl yüzleştikleri, yaşadıkları psikolojik dönüşümler ve bastırılmış duyguların savaş sürecinde bilinç yüzeyine çıkışı çarpıcı örneklerle sunulmuştur. Bunun yanı sıra, kadınların anlatılarında tekrar eden savaş travmaları Jung’un bilhassa kolektif bilinçdışı kavramıyla ilişkilendirilerek yaşanan psikolojik etkilerin kuşaklar arası aktarımı gözler önüne serilmiştir. Elde edilen bilgiler ışığında bu çalışmada Svetlana Aleksiyeviç’in eserinin Jungiyen bakış açısıyla incelenmesi ve kadınların savaş deneyimlerinin üzerlerinde yarattığı etkilerin ortaya konulması amaçlanmıştır.
Referanslar
Aleksiyeviç, S. (2016). Kadın yok savaşın yüzünde (У войны не женское лицо). (Günay Çetao Kızılırmak, Çev.) İstanbul: Epsilon Yayınları.
Arbaç, İ. (2019). İkinci dünya savaşında cephedeki sovyet kadınları. Kesit Akademi Dergisi, (20), 244-265.
Can, E. B. (2016). Svetlana Aleksiyeviç’in kaleminden savaşan kadın anıları: Savaşın kadınsı bir yüzü yoktur. Onur Yamaner (Ed.), 20. yüzyılda savaş ve kadın içinde (146-159). İstanbul: Bilge Kültür Sanat.
Çelik, R. (2021). Svetlana Aleksiyeviç’in “Son tanıklar: Çocukluğa aykırı yüz öykü” eserinde çocuk belleğinde savaşın izleri. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (24), 1230-1238.
Eren, E. (2017). Örgütsel davranış ve yönetim psikolojisi. 16. Baskı. İstanbul: Beta Yayınları.
Fordham, F. (2015). Jung psikolojisinin ana hatları. (Aslan Yalçıner, Çev.) 9. Basım. İstanbul: Say Yayınları.
Geçtan, E. (2002). Varoluş ve psikiyatri. İstanbul: Metis Yayınları.
Geçtan, E. (2014). Psikanaliz ve sonrası. İstanbul: Metis Yayınları.
Guguva, M. H. & Tekuyeva, M. A. (2012). Jenşına i voyna: Problema povsednevnogo suşestvovaniya i mental’nıh izmeneniy (İstoriografiya, zadaçi i metodologiçeskiye podhodı). Vestnik Dagenstanskogo nauçnogo tsentra, No: 46, 77-81.
Jung, C. G. (1944). Psychology and alchemy. New York: Routledge.
Jung, C. G. (1955-1956). Mysterium coniunctionis. (Richard Francis Carrington Hull, Trans.) Princeton, NJ: Princeton University Press.
Jung, C. G. (2006). Analitik psikoloji. (Ender Gürol, Çev.) 2.Baskı. İstanbul: Payel Yayınları.
Jung, C. G. (2015). Feminen dişilliğin farklı yüzleri. (Tuğrul Veli Soylu, Çev.) İstanbul: Pinhan Yayıncılık.
Jung, C. G. (2017). Anılar, düşler, düşünceler. (İris Kantemir, Çev.) İstanbul: Can Yayınları.
Jung, C. G. (2021). Dışa bakan rüya görür, içe bakan uyanır. (Özlem Küskü, Yayıma hazırlayan). 11. Baskı. İstanbul: Destek Yayınları.
Jung, C. G. (2023). Maskülen erilliğin farklı yüzleri. (Didem Gamze Erdinç, Çev.) İstanbul: Pinhan Yayıncılık.
Jung, C. G. (2025). Arketipler ve kolektif bilinçdışı. (Canberk Şeref, Çev.) İstanbul: Pinhan Yayıncılık.
Kast, V. (2014). Die tiefen-psychologie nach C. G. Jung. Eine praktische orientierungshilfe. Ostfildern: Patmos.
Kavut, S. (2020). Carl Gustav Jung: Kavramları, kuramları ve düşünce yapısı üzerine bir inceleme. Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi (UKSAD), 6 (2), Kış, 681-695.
Murmantseva, V. S. (1974). Sovetskiye jenşını v velikoy oteçestvennoy voyne. Moskva: İzdatel’svo mısl’.
Şen, C. (2012). Edebiyat incelemelerinde psikanaliz kullanımı. İstanbul: Divan Kitap.
Von Franz, M. L. (1980). Alchemy: An introduction to the symbolism and the psychology. Toronto: Inner City Books.
Referanslar
Aleksiyeviç, S. (2016). Kadın yok savaşın yüzünde (У войны не женское лицо). (Günay Çetao Kızılırmak, Çev.) İstanbul: Epsilon Yayınları.
Arbaç, İ. (2019). İkinci dünya savaşında cephedeki sovyet kadınları. Kesit Akademi Dergisi, (20), 244-265.
Can, E. B. (2016). Svetlana Aleksiyeviç’in kaleminden savaşan kadın anıları: Savaşın kadınsı bir yüzü yoktur. Onur Yamaner (Ed.), 20. yüzyılda savaş ve kadın içinde (146-159). İstanbul: Bilge Kültür Sanat.
Çelik, R. (2021). Svetlana Aleksiyeviç’in “Son tanıklar: Çocukluğa aykırı yüz öykü” eserinde çocuk belleğinde savaşın izleri. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (24), 1230-1238.
Eren, E. (2017). Örgütsel davranış ve yönetim psikolojisi. 16. Baskı. İstanbul: Beta Yayınları.
Fordham, F. (2015). Jung psikolojisinin ana hatları. (Aslan Yalçıner, Çev.) 9. Basım. İstanbul: Say Yayınları.
Geçtan, E. (2002). Varoluş ve psikiyatri. İstanbul: Metis Yayınları.
Geçtan, E. (2014). Psikanaliz ve sonrası. İstanbul: Metis Yayınları.
Guguva, M. H. & Tekuyeva, M. A. (2012). Jenşına i voyna: Problema povsednevnogo suşestvovaniya i mental’nıh izmeneniy (İstoriografiya, zadaçi i metodologiçeskiye podhodı). Vestnik Dagenstanskogo nauçnogo tsentra, No: 46, 77-81.
Jung, C. G. (1944). Psychology and alchemy. New York: Routledge.
Jung, C. G. (1955-1956). Mysterium coniunctionis. (Richard Francis Carrington Hull, Trans.) Princeton, NJ: Princeton University Press.
Jung, C. G. (2006). Analitik psikoloji. (Ender Gürol, Çev.) 2.Baskı. İstanbul: Payel Yayınları.
Jung, C. G. (2015). Feminen dişilliğin farklı yüzleri. (Tuğrul Veli Soylu, Çev.) İstanbul: Pinhan Yayıncılık.
Jung, C. G. (2017). Anılar, düşler, düşünceler. (İris Kantemir, Çev.) İstanbul: Can Yayınları.
Jung, C. G. (2021). Dışa bakan rüya görür, içe bakan uyanır. (Özlem Küskü, Yayıma hazırlayan). 11. Baskı. İstanbul: Destek Yayınları.
Jung, C. G. (2023). Maskülen erilliğin farklı yüzleri. (Didem Gamze Erdinç, Çev.) İstanbul: Pinhan Yayıncılık.
Jung, C. G. (2025). Arketipler ve kolektif bilinçdışı. (Canberk Şeref, Çev.) İstanbul: Pinhan Yayıncılık.
Kast, V. (2014). Die tiefen-psychologie nach C. G. Jung. Eine praktische orientierungshilfe. Ostfildern: Patmos.
Kavut, S. (2020). Carl Gustav Jung: Kavramları, kuramları ve düşünce yapısı üzerine bir inceleme. Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi (UKSAD), 6 (2), Kış, 681-695.
Murmantseva, V. S. (1974). Sovetskiye jenşını v velikoy oteçestvennoy voyne. Moskva: İzdatel’svo mısl’.
Şen, C. (2012). Edebiyat incelemelerinde psikanaliz kullanımı. İstanbul: Divan Kitap.
Von Franz, M. L. (1980). Alchemy: An introduction to the symbolism and the psychology. Toronto: Inner City Books.
