Çin ve Rusya Türk Özerk Devletlerinde Geleneksel Et Ürünleri

Fatma Seda  Ergenekon; Eray  Burtaçgiray

doi:10.37609/akya.3763

Yazarlar

Fatma Seda Ergenekon

https://orcid.org/0000-0003-3614-4666

Eray Burtaçgiray

https://orcid.org/0009-0001-8464-3307

DOI: https://doi.org/10.37609/akya.3763.c577

Özet

Bu bölümde, Çin ve Rusya’daki Türk özerk cumhuriyetlerinde üretilen geleneksel et ürünleri kültürel, ekolojik ve sosyo-ekonomik bağlamlarıyla incelenmektedir. Sert iklim koşulları, göçebe yaşam biçimi ve hayvancılığa dayalı ekonomik yapılar, etin muhafazası ve işlenmesinde kurutma, tütsüleme, haşlama ve fermantasyon gibi yöntemlerin gelişimine katkı sağladığı vurgulanmaktadır. At, koyun ve sığır eti başlıca hammaddeler olup, bazı bölgelerde av hayvanları ve balık da mutfak kültüründe önemli yer tutmaktadır. Et ürünleri yalnızca beslenme aracı değil, aynı zamanda toplumsal dayanışma, dini ritüeller ve misafirperverlik geleneklerinin de simgesel bir unsurudur. Bu çerçevede, Altay’da tiştegen, Başkurtlarda bişbarmak, Çuvaşlarda shartan, Hakasya’da han baran, Yakutlarda simii ochogos, Tatar mutfağında kyzdyrma, Tuva’da izig khan, Uygur kültüründe keza ve Kuzey Kafkasya’da shashlik gibi ürünler bölgesel çeşitliliği temsil eden örneklerden bazılarıdır. Bu ürünlerin yüksek besin değerleri ve uzun raf ömürleriyle zorlu çevre koşullarına uyum sağladığı; aynı zamanda kültürel kimliğin korunması ve kuşaklar arası aktarım açısından da önemli işlevler üstlendiği vurgulanmaktadır. Bu bölümde Çin ve Rusya Türk özerk devletlerinde yaygın olarak tüketilen geleneksel et ürünleri hakkında bilgiler derlenmektedir.

Referanslar

100Yakutia.ru. Якутская кухня. Erişim Tarihi: [16.07.2024], Erişim Adresi: [https://100yakutia.ru/].

Âdemoğlu, A., (Ed.), (2023), Türk Dünyası Mutfak Kültürü, 1. Baskı, Nobel Akademik Yayıncılık, Ankara.

Agro.cap.ru. Шартан сделано в Чувашии. Erişim Tarihi: [02.05.2024], Erişim Adresi: [https://agro.cap.ru/].

Argumenty i Fakty. Еда кочевников: из чего готовят каймак, казы, талкан и бешбармак. Erişim Tarihi: [12.04.2024], Erişim Adresi: [https://aif.ru/food.].

Atasoy, E. (2008). Rusya Federasyonu Sınırları İçinde Yer Alan Özerk Cumhuriyetlerin Etnocoğrafya Isığında Değerlendirilmesi. Electronic Turkish Studies, 3(7).

Ayoufu, A., Yang, D., & Yimit, D. (2017). Uyghur food culture. Asia Pacific journal of clinical nutrition, 26(5), 764-768.

Bober.ru. Катык, каймак и кыздырма: татарская народная кухня. Erişim Tarihi: [01.08.2024], Erişim Adresi: [https://bober.ru/].

Bol'shoy Vopros. Что такое Тансык? Как приготовить, подать, как есть и с чем, отзывы (фото)? Erişim Tarihi: [16.04.2024], Erişim Adresi: [https://www.bolshoyvopros.ru].

Borisova, I. Z., Illarionov, V. V., & Illarionova, T. V. (2017). Cultural heritage in the food traditions of the Sakha people. Journal of Fundamental and Applied Sciences, 9(2S), 1388-1405.

Dalby, A. (2010). Tastes of Byzantium: the cuisine of a legendary empire. Bloomsbury Publishing.

Domashnie-dela.ru. Согаза: ароматная мозаика тувинской кухни. Erişim Tarihi: [12.08.2024], Erişim Tarihi: [https://domashnie-dela.ru].

Dzen. Традиционные блюда Алтая: Чимчи, топленое молоко и другие. Erişim Tarihi: [15.04.2024], Erişim Adresi: [https://dzen.ru].

Dzen. Чувашский шартан: рецепт и секреты приготовления. Erişim Tarihi: [02. 05.2024], Erişim Adresi: [https://dzen.ru/].

Encyclopedia.com. Chuvash. Erişim Tarihi: [30.04.2024], Erişim Adresi: [https://www.encyclopedia.com/].

Equesto. Алтайская кухня. Erişim Tarihi: [12.04.2024], Erişim Adresi: [https://equesto.ru].

Etnic.ru. Якутские блюда. Erişim Tarihi: [15.07.2024], Erişim Adresi: [http://etnic.ru/kyhnya/yakutskiye-blyuda.html].

Food.ru. Казы. Erişim Tarihi: [30.04.2024], Erişim Adresi: [https://food.ru/].

Food.ru. Что такое сугудай? Erişim Tarihi: [10.06.2024], Erişim Adresi: [https://food.ru/].

Gastronom.ru. Что такое чувашский шартан? Erişim Tarihi: [02.05.2024], Erişim Adresi: [https://www.gastronom.ru/].

Goto Altay. Традиционная Алтайская кухня. Erişim Tarihi: [15.04.2024], Erişim Adresi: [https://gotoaltay.ru.].

Hebibulla, A. (2019). Uygur Etnografyası. Ankara: Ankara Üniversitesi Yayınları.

Kaufland.md. Кровяная колбаса. Erişim Tarihi: [04.06.2024], Erişim Adresi: [https://www.kaufland.md/ru].

Khakassia.travel. Кухня Хакасии. Erişim Tarihi: [03.06.2024], Erişim Adresi: [https://khakassia.travel/o-hakasii/kuhnya-hakasii].

Kilic, B. (2009). Current trends in traditional Turkish meat products and cuisine. LWT-Food Science and Technology, 42(10), 1581-1589.

KitapLong. Бишбармак. Erişim Tarihi: [29.04.2024], Erişim Adresi: [https://kitaplong.ru/bishbarmak].

Masterok. Якутская кухня. LiveJournal. Erişim Tarihi: [18.07.2024], Erişim Adresi: [https://masterok.livejournal.com/5039740.html].

McNamara, G. R. (2022). Uyghur Cuisine and Identity: An Historical Overview of a Discreet Diaspora.

Mir24. Бешбармак, казы, вак-балиш: что попробовать в Башкорто. Erişim Tarihi: [29.04.2024], Erişim Adresi: [https://mir24.tv/].

Mir24. Деликатесы из конины: жал, жая, карта. Erişim Tarihi: [23.07.2024], Erişim Adresi: [https://mir24.tv/articles/].

Moya Planeta. Строганина: деликатес для гурманов. Erişim Tarihi: [25.07.2024], Erişim Adresi: [https://moya-planeta.ru/].

Nasledie. Кухня. Erişim Tarihi: [30.04.2024], Erişim Adresi: [http://nasledie.nbchr.ru/].

Nyamkin.ru. 9 популярных национальных блюд якутской кухни. Erişim Tarihi: [22.07.2024], Erişim Adresi: [https://nyamkin.ru/].

Oboturova, N., Evdokimov, I., Kulikova, I., Bratsikhin, A., & Bogueva, D. (2022). Traditional foods of the North Caucasus region. In Nutritional and Health Aspects of Traditional and Ethnic Foods of Eastern Europe (pp. 69-91). Academic Press.

Ottatar.ru. Магазин традиционных татарских продуктов. Erişim Tarihi: [02.08.2024], Erişim Adresi: [https://ottatar.ru].

Registan.kz. Xan. Erişim Tarihi: [04.06.2024], Erişim Adresi: [http://registan.kz/xan].

Rinfom.ru. Калжа. Erişim Tarihi: [02.08.2024], Erişim Adresi: [https://rinfom.ru/].

Rinfom.ru. Кыздырма. Erişim Tarihi: [01.08.2024], Erişim Adresi: [https://rinfom.ru/].

Rudenko, S. İ. (2001). Başkurtlar (İ. Kurban, Çev)., Kömen Yayınları, Konya.

Tatarfood.com. Казылык: домашняя вяленая колбаса. Erişim Tarihi: [02.08.2024], Erişim Adresi: [ https://tatarfood.com/].

Tuvaonline.ru. О блюдах тувинской национальной кухни. Erişim Tarihi: [20.08.2024], Erişim Adresi: [https://www.tuvaonline.ru/].

Türkiye İhracatçılar Meclisi. RF Başkurdistan Cumhuriyeti ülke bilgi notu. Erişim Tarihi: [28.04.2024], Erişim Adresi: [https://www.baib.gov.tr/].

Иванова, В., Алиса, К., & Щербакова, З. (2020). Традиционная алтайская кухня в селении Язула. Исследователь/Researcher, 4 (32), 377-381.

Сергеев, В. И., & Михайлов, П. П. (2006). Этнографическая концептосфера: названия пищи (лингвокультурологический аспект). Вестник Чувашского университета, (3), 263-269.

Якутская таежная колбаса. Якутская таежная колбаса Сымый оҕо. Erişim Tarihi: [22.07.2024], Erişim Adresi: [https://xn-----6kcbac1azfofe4cmqhvgl0bzre.xn--p1ai/].