Kelime İlişkilendirme Testi Aracılığıyla Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının Sürdürülebilirlik Kavramına İlişkin Bilişsel Yapılarının (KİT) İncelenmesi
Özet
Bu çalışma, fen bilgisi öğretmen adaylarının sürdürülebilirlik kavramına yönelik bilişsel yapılarını analiz etmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak Kelime İlişkilendirme Testi (KİT) kullanılmış ve nitel araştırma yöntemlerinden tarama modeli benimsenmiştir. Katılımcı grubunu, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Türkiye'deki bir devlet üniversitesinde öğrenim gören 3. sınıf fen bilgisi öğretmen adayları oluşturmaktadır. Araştırmada "sürdürülebilirlik" kavramı merkez alınarak oluşturulan KİT formu aracılığıyla öğrencilerin kavrama ilişkin çağrışımları toplanmış ve bu çağrışımlar içerik analizi tekniğiyle değerlendirilmiştir. Analiz sürecinde elde edilen veriler, kavramsal ağlar oluşturularak sınıflandırılmış ve katılımcıların sürdürülebilirliğe ilişkin zihinsel temsilleri ortaya konmuştur. Çalışma sonuçlarına göre öğretmen adayları sürdürülebilirliği ağırlıklı olarak çevre, geri dönüşüm, doğal kaynaklar ve iklim değişikliği gibi çevresel unsurlarla ilişkilendirmiştir. Ancak ekonomik ve sosyal boyutlara yönelik ifadelerin oldukça sınırlı olduğu gözlemlenmiştir. Bu durum, katılımcıların sürdürülebilirlik kavramını bütüncül bir çerçevede ele almakta zorlandıklarını göstermektedir. Elde edilen bulgular doğrultusunda, sürdürülebilirlik eğitiminin fen eğitimi lisans programlarında daha kapsayıcı ve disiplinler arası bir yaklaşımla yapılandırılması gerektiği önerilmektedir.
The present study investigates the cognitive structures of third-year pre-service science teachers regarding the concept of sustainability by utilizing the Word Association Test (WAT). The research was designed within a qualitative framework, specifically adopting a descriptive survey method. The participants consisted exclusively of third-year students enrolled in the science education program at a public university in Turkey during the 2024–2025 academic year. Data collection involved a WAT form centered on the stimulus word “sustainability,” aiming to uncover participants’ associative thinking and conceptual understanding of the topic. The collected responses were analyzed through content analysis, and conceptual maps were generated to categorize emerging themes. The findings revealed that participants predominantly linked sustainability to environmental concepts such as recycling, climate change, renewable energy, and conservation of natural resources. However, limited references were made to the economic and social dimensions of sustainability, indicating a narrow and fragmented perspective. This suggests that the participants tend to perceive sustainability primarily through an environmental lens. In light of these findings, it is recommended that sustainability education be more comprehensively integrated into science teacher training curricula, emphasizing its multidimensional nature through interdisciplinary strategies.
Referanslar
Alkış Küçükaydın, M. (2024). Predictors of climate change conspiracy beliefs: collective narcissism, paranoid thoughts, and distrust in science. Curr Psychol 43, 34717–34728 (2024). https://doi.org/10.1007/s12144-024-06975-6
Ayaz, E., Karakaş, H., & Sarıkaya, R. (2016). Sınıf öğretmeni adaylarının nükleer enerji kavramına yönelik düşünceleri: Bağımsız kelime ilişkilendirme örneği. Cumhuriyet Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Fen Bilimleri Dergisi, 37, 42-54.
Bahar, M., Johnstone, A. H., & Sutcliffe, R. G. (1999). Investigation of students' cognitive structure in elementary genetics through word association tests. Journal of biological education, 33(3), 134-141.
Balaban, H., & Özdemir, R. (2021). Ortak bilgi yapılandırma modelinin su kirliliği konusunda fen bilgisi öğretmen adaylarının kavramsal anlamaları üzerindeki etkisi [The effect of common knowledge construction model on prospective science teachers’ conceptual understandings on water pollution]. Journal of International Social Research, 14(77), 844-856.
Balbağ, M. Z. (2018). Fen Bilgisi öğretmen adaylarının hız ve sürat kavramlarına ilişkin bilişsel yapıları: Kelime İlişkilendirme Testi (KİT) uygulaması. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, (33), 38-47. http://dx.doi.org/10.14582/DUZGEF.1875
Boz Kömü, V., & Görgülü Arı, A. (2024). Fen Bilimleri Öğretmen Adaylarının Ekoloji Kavramına Yönelik Kavramsal Değişimlerinin Belirlenmesi. International Journal of Social Science Research, 13(1), 19-32.
Enön, M., & Hiğde, E. (2024). STEM eğitimi ve çevre eğitimi alanında yapılan çalışmaların bibliyometrik analizi. ADÜ Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, 1(1), 10–18. https://dergipark.org.tr/tr/pub/adufmbd/issue/85967/1493152
Higde, E. (2022). An Interdisciplinary Renewable Energy Education: Investigating the Influence of STEM Activities on Perception, Attitude, and Behavior. Journal of Science Learning, 5(2), 373-385. http://dx.doi.org/10.17509/jsl.v5i2.41864
Karasar, N. (1999). Bilimsel araştırma yöntemi. Ankara: Nobel.
Nacaroğlu, O. ve Bozdağ, T. (2020). Özel yetenekli öğrencilerin çevre sorunlarına yönelik algılarının kelime ilişkilendirme testi kullanılarak incelenmesi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 40(2), 385-409.
Özata Yücel, E. & Özkan, M. (2014). Fen bilimleri öğretmen adaylarının çevre algılarının kelime ilişkilendirme aracılığıyla belirlenmesi. Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(4), 41-56.
Özcan, İ., & Kara, Y. (2024). Atıklar ve geri dönüşüm konusunun öğretimine yönelik okul dışı öğrenme etkinliklerinin başarı kabul ve görüşler üzerine etkisinin araştırılması. Journal of Computer and Education Research, 12(23), 184–208. https://dx.doi.org/10.18009/jcer.1409921
Tecimer Altınel, Z., Hamalosmanoğlu, M. & Kızılay, E. (2024). Öğretmen adaylarının çevre sorunları kavramına yönelik bilişsel yapılarının incelenmesi. Journal of Individual Differences in Education, 6(1), 1-19, DOI: http://dx.doi.org/10.47156/jide.1425058
Ural Keleş, P. (2018). Kök hücre konulu seminerin fen bilgisi öğretmen adaylarının bilişsel yapılarına etkisi. Uluslararası Eğitim Bilim ve Teknoloji Dergisi, 4(1), 41-57.
Uzun, B., & İris, H. (2023). Fen bilimleri öğretmen adaylarının çevre ve çevre sorunlarına yönelik algılarının kelime ilişkilendirme testi aracılığıyla belirlenmesi. SSD Journal, 8 (40), 105-125. http://dx.doi.org/10.31567/ssd.1074
World Commission on Environment and Development (1987). Our Common Future. Oxford: Oxford University Press. s. 27. ISBN 019282080X.
Yüce, Z., Önel, A. (2015). Fen bilgisi öğretmen adaylarının biyoçeşitliliğe ilişkin kavramsal ilişkilendirme düzeyleri. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(1), 326-341.
Yüzüak, A. V. (2023). The measurement of preparing recycling materials with Many-Faceted Rasch Model. Hacettepe University Journal of Education, 38(1), 1–10. https://dx.doi.org/10.16986/HUJE.2022.472
Yüzüak, A. V., Avcı, G., & Öcal, Z. M. (2024). Is the concept of sustainable development meaningful for teacher candidates . Pegem Journal of Education and Instruction, 14(4), 183–194. https://dx.doi.org/10.47750/pegegog.14.04.16
Referanslar
Alkış Küçükaydın, M. (2024). Predictors of climate change conspiracy beliefs: collective narcissism, paranoid thoughts, and distrust in science. Curr Psychol 43, 34717–34728 (2024). https://doi.org/10.1007/s12144-024-06975-6
Ayaz, E., Karakaş, H., & Sarıkaya, R. (2016). Sınıf öğretmeni adaylarının nükleer enerji kavramına yönelik düşünceleri: Bağımsız kelime ilişkilendirme örneği. Cumhuriyet Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Fen Bilimleri Dergisi, 37, 42-54.
Bahar, M., Johnstone, A. H., & Sutcliffe, R. G. (1999). Investigation of students' cognitive structure in elementary genetics through word association tests. Journal of biological education, 33(3), 134-141.
Balaban, H., & Özdemir, R. (2021). Ortak bilgi yapılandırma modelinin su kirliliği konusunda fen bilgisi öğretmen adaylarının kavramsal anlamaları üzerindeki etkisi [The effect of common knowledge construction model on prospective science teachers’ conceptual understandings on water pollution]. Journal of International Social Research, 14(77), 844-856.
Balbağ, M. Z. (2018). Fen Bilgisi öğretmen adaylarının hız ve sürat kavramlarına ilişkin bilişsel yapıları: Kelime İlişkilendirme Testi (KİT) uygulaması. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, (33), 38-47. http://dx.doi.org/10.14582/DUZGEF.1875
Boz Kömü, V., & Görgülü Arı, A. (2024). Fen Bilimleri Öğretmen Adaylarının Ekoloji Kavramına Yönelik Kavramsal Değişimlerinin Belirlenmesi. International Journal of Social Science Research, 13(1), 19-32.
Enön, M., & Hiğde, E. (2024). STEM eğitimi ve çevre eğitimi alanında yapılan çalışmaların bibliyometrik analizi. ADÜ Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, 1(1), 10–18. https://dergipark.org.tr/tr/pub/adufmbd/issue/85967/1493152
Higde, E. (2022). An Interdisciplinary Renewable Energy Education: Investigating the Influence of STEM Activities on Perception, Attitude, and Behavior. Journal of Science Learning, 5(2), 373-385. http://dx.doi.org/10.17509/jsl.v5i2.41864
Karasar, N. (1999). Bilimsel araştırma yöntemi. Ankara: Nobel.
Nacaroğlu, O. ve Bozdağ, T. (2020). Özel yetenekli öğrencilerin çevre sorunlarına yönelik algılarının kelime ilişkilendirme testi kullanılarak incelenmesi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 40(2), 385-409.
Özata Yücel, E. & Özkan, M. (2014). Fen bilimleri öğretmen adaylarının çevre algılarının kelime ilişkilendirme aracılığıyla belirlenmesi. Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(4), 41-56.
Özcan, İ., & Kara, Y. (2024). Atıklar ve geri dönüşüm konusunun öğretimine yönelik okul dışı öğrenme etkinliklerinin başarı kabul ve görüşler üzerine etkisinin araştırılması. Journal of Computer and Education Research, 12(23), 184–208. https://dx.doi.org/10.18009/jcer.1409921
Tecimer Altınel, Z., Hamalosmanoğlu, M. & Kızılay, E. (2024). Öğretmen adaylarının çevre sorunları kavramına yönelik bilişsel yapılarının incelenmesi. Journal of Individual Differences in Education, 6(1), 1-19, DOI: http://dx.doi.org/10.47156/jide.1425058
Ural Keleş, P. (2018). Kök hücre konulu seminerin fen bilgisi öğretmen adaylarının bilişsel yapılarına etkisi. Uluslararası Eğitim Bilim ve Teknoloji Dergisi, 4(1), 41-57.
Uzun, B., & İris, H. (2023). Fen bilimleri öğretmen adaylarının çevre ve çevre sorunlarına yönelik algılarının kelime ilişkilendirme testi aracılığıyla belirlenmesi. SSD Journal, 8 (40), 105-125. http://dx.doi.org/10.31567/ssd.1074
World Commission on Environment and Development (1987). Our Common Future. Oxford: Oxford University Press. s. 27. ISBN 019282080X.
Yüce, Z., Önel, A. (2015). Fen bilgisi öğretmen adaylarının biyoçeşitliliğe ilişkin kavramsal ilişkilendirme düzeyleri. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(1), 326-341.
Yüzüak, A. V. (2023). The measurement of preparing recycling materials with Many-Faceted Rasch Model. Hacettepe University Journal of Education, 38(1), 1–10. https://dx.doi.org/10.16986/HUJE.2022.472
Yüzüak, A. V., Avcı, G., & Öcal, Z. M. (2024). Is the concept of sustainable development meaningful for teacher candidates . Pegem Journal of Education and Instruction, 14(4), 183–194. https://dx.doi.org/10.47750/pegegog.14.04.16
