Küresel Kültür ve Mutfak Kültürü

Yener Oğan; Erkan Denk

doi:10.37609/akya.3703

Yazarlar

Yener Oğan

https://orcid.org/0000-0002-1523-8498

Erkan Denk

https://orcid.org/0000-0002-2144-3316

DOI: https://doi.org/10.37609/akya.3703.c7202

Özet

Kültür, insanlar tarafından oluşturulmuş ve geçmişten günümüze ulaşabilen maddi ve manevi özelliklerin tamamını kapsamaktadır. Kültürün önemli bir parçasını oluşturan yiyecek ve içecekler beslenmenin ötesinde insanlar açısından kültürel ve sosyal semboller olarak görülmektedir. Mutfak kültürlerinin sürdürülebilirliği için gastronomik kimliğin ve kültürel mirasın korunması gerekmektedir. Dolayısıyla kültürel unsurların hem mutfak kültürü hem de gastronomi turizmi üzerinde etkileri olduğu ifade edilebilir. Son yıllarda teknoloji, ulaşım, iletişim, bilgi, yapay zekâ, dijitalleşme gibi alanlarda yaşanan hızlı gelişmeler kültürlere küresel boyut kazandırmıştır. Dolayısıyla küreselleşmeye bağlı olarak bu durumdan mutfak kültürleri ve gastronomi turizmi de etkilenmiştir. Bu etkilerden bazılarına örnek olarak fast food uygulamaları, zincir restoranlar, tüketim alışkanlıkları, gastronomik ürünler (kahve, pizza, hamburger, kola vb.) verilebilir. Küreselliğin bir yansıması olarak mutfak kültürlerinde yiyecek içecekler ve turizm arasında sıkı bir bağ kurulmalı, özgünlük sağlanmalı, imaj oluşturulmalı, geleneksellik korunmalı, misafir memnuniyeti sağlanmalı ve sektörle birlikte hareket edilmelidir. Bu doğrultuda çalışmada kültür ve küresel kültür kavramını ele alınarak küresel kültürün hem mutfak kültürü hem de gastronomi turizmi üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir.

Culture encompasses all material and spiritual characteristics created by people and that have survived from the past to the present. Food and beverages, which constitute an important part of culture, are seen as cultural and social symbols for people beyond nutrition. For culinary cultures to be sustainable, gastronomic identity and cultural heritage must be preserved. Therefore, it can be stated that cultural elements have an impact on both culinary culture and gastronomy tourism. In recent years, rapid developments in areas such as technology, transportation, communication, information, artificial intelligence, and digitalization have given cultures a global dimension. Therefore, culinary cultures and gastronomy tourism have been affected by this situation due to globalization. Some examples of these impacts include fast food applications, chain restaurants, consumption habits, and gastronomic products (coffee, pizza, hamburger, cola, etc.). As a reflection of globalization, a close connection should be established between food and beverages and tourism in culinary cultures, originality should be ensured, an image should be created, tradition should be preserved, guest satisfaction should be ensured, and action should be taken together with the sector. In this context, the concept of culture and global culture is discussed in this study, and the effects of global culture on culinary culture and gastronomy tourism are evaluated.

Referanslar

Akay, S. (2018). Kültürel Coğrafya: İnsan-Kültür-Mekân. İstanbul Üniversitesi, Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi Ders Notları.

Aydemir, C., & Güneş, H.H. (2006). Merkantilizmin ortaya çıkışı. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 5(15), 1-23.

Baysal, A. (2001). Türk ve Çin Mutfağının Karşılaştırılması, İçinde; Türk Mutfak Kültürü Üzerine Araştırmalar. Türk Halk Kültürü Araştırma ve Tanıtma Vakfı Yayınları.

Besli, E. (2012). Eski Türkçe ve eski Türk kültürü açısından inanç sistemlerine bağlı kült isimleri. Batman Üniversitesi Yaşam Bilimleri Dergisi, 1(1), 401-411.

Choudhary, S., Nayak, R., Kumari, S., & Choudhury, H. (2019). Analysing acculturation to sustainable food consumption behaviour in the social media through the lens of information diffusion. Technological Forecasting and Social Change, 145, 481-492.

Çaycı, A.E. (2019). Küreselleşen yemek kültürünün dönüşümünde sosyal medyanın rolü: Instagram gurmeleri. (Doktora Tezi). İstanbul Ticaret Üniversitesi, İstanbul.

Dursun, P. (2022). Küreselleşmenin kültür üzerine etkisi. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 23(1), 403-429. https://doi.org/10.37880/cumuiibf.1026725

Gökdemir, A. (2005). Mutfak Hizmetleri Yönetimi. Ankara: Detay Yayıncılık.

Gupta, V., & Sharma, K. (2024). Food authenticity, culture, and tourism: Analysing the dimensions of local gastronomic image among foreign tourists in Fiji. British Food Journal, 126(12), 4124-4146.

Güvenç, B. (2002). İnsan ve Kültür. İstanbul: Remzi Kitabevi.

Harrington, R. (2001). Environmental uncertainty within the hospitality industry: Exploring the measure of dynamism and complexity between restaurant segments. Journal of Hospitality & Tourism Research, 25(4), 386-398.

İçli, G. (2001). Küreselleşme ve Kültür. Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(2), 163-172.

Kabacık, M. (2020). Türk mutfak kültürünün Türkülerdeki yansıması. (Doktora Tezi), Sosyal Bilimler Enstitüsü, Gazi Üniversitesi, Ankara.

Karauğuz, G. (2007). Hitit’ler Dönemi’nde Anadolu’da Ekmek. İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları.

Karim, A.S. & Chi, C.G.Q. (2010). Culinary tourism as a destination attraction: an empiricial examination of destinations food image. Journal of Hospitality Marketing and Management, 19(6), 531-555

Kazgan, G. (2005). Küreselleşme ve Ulus Devlet Yeni Ekonomik Düzen. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları

Köse, S., Tetik, S. & Ercan, C. (2001). Örgüt kültürünü oluşturan faktörler. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 8(1) , 219-242.

Kutlu, E. (1998). Dünya Ekonomisi. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Basımevi.

Kürkçü, D. D. (2013). Küreselleşme kavramı ve küreselleşmeye yönelik yaklaşımlar. Turkish Online Journal of Design Art and Communication, 3(2), 1-11.

Lane, C. (2011). Culinary culture and globalization. An analysis of British and German Michelin‐starred restaurants. The British journal of sociology, 62(4), 696-717.

Mak, A. H., Lumbers, M., & Eves, A. (2012). Globalisation and food consumption in tourism. Annals of tourism research, 39(1), 171-196.

Mennell, S. (2017). Culinary cultures of Europe: Food, history, health and identity. A sociology of food & nutrition. The social appetite, 129-144.

Nguyen, J., and Ferguson, G. M. (2019). A global cypher: The role of hip hop in cultural identity construction and navigation for Southeast Asian American youth. New directions for child and adolescent development, 2019(164), 99-115.

Oğan, Y. (2021a). Gastronomi Turizmi ve Gastronomik Akımlar. Birinci, M.C. & Yayla, Ö. (Ed.), Rekreasyon ve Turizm Araştırmaları (34-52). Konya: Çizgi Kitabevi Yayınları

Oğan, Y. (2021b). Mutfak çalışanlarının yaratıcılık algı düzeyleri üzerine bir araştırma. Fiscaoeconomia, 5(2), 756-768.

Oğan, Y., & Aksoy, M. (2021). Gastronomide Kültür ve Lezzet. Oğan, Y. (Ed.) Gastronomi Araştırmaları. Konya: Çizgi Yayınevi

Oğan, Y. (2025). An ethnographic insight into the Laz cuisine culture in Artvin (Turkey). International Journal of Gastronomy and Food Science, 39, 101132.

Osorio, S. C., Frew, E., Lade, C., & Williams, K. M. (2022). Blending tradition and modernity: gastronomic experiences in High Peruvian cuisine. In Gastronomic Tourism Experiences and Experiential Marketing (pp. 116-130). Routledge.

Özbek, M. (2013). Beslenme Kültürü ve İnsan. Ankara: Alter Yayıncılık.

Putri, J. A., & Wijoyo, T. A. (2023, December). Global image through local cuisine: exploring culinary diversity in global tourism. In International Conference On Digital Advanced Tourism Management And Technology (Vol. 1, No. 2, pp. 138-144).

Talas, M. (2005). Tarihi süreçte Türk yemek kültürü ve Mehmet Eröz’e göre Türk yemekleri. Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 275.

TASAM, (2025). Küreselleşmenin Boyutları ve Etkileri https://tasam.org/tr-TR/Icerik/211/kuresellesmenin_boyutlari_ ve etkileri Erişim Tarihi: 15.03.2025.

Türk Dil Kurumu, (2025). Kültür Nedir?. https://sozluk.gov.tr/. Erişim Tarihi: 15.03.2025.

Türk Dil Kurumu, (2025a). Mutfak Nedir? https://sozluk.gov.tr/ Erişim Tarihi: 15.03.2025.

Trisutaguna, I.N., Abdelrahman, L., & Ramli, R. (2025). Food and culture: An anthropological study of culinary traditions. Journal of Humanities Research Sustainability, 2(2), 56-66.

Yıkmış, S., Türkol, M., Abdi, G., Imre, M., Alkan, G., Aslan, S. T., ... & Aadil, R.M. (2024). Culinary trends in future gastronomy: A review. Journal of Agriculture and Food Research, 101363.

Yıldırım, Ö. (2020). Küresel Kültür Nedir? https://www.felsefe.gen.tr/kuresel-kultur-nedir/ Erişim Tarihi: 15.03.2025.