Çocuklar İçin Felsefe (P4C) ve Türkçe Derslerinde Kullanımı
Özet
Çocuklar için Felsefe (P4C), bireyin düşünme becerilerini geliştirmeyi hedefleyen, pedagojik ve felsefi temellere dayanan bir yaklaşımdır. Bu yöntem, John Dewey’in deneyim temelli eğitim anlayışı, Paulo Freire’nin diyalog ve eleştirel pedagojisi ile Matthew Lipman’ın çocukların bilişsel kapasitelerine olan inancından beslenmektedir. P4C, çocukların eleştirel, yaratıcı, özenli ve işbirlikçi düşünme becerilerini geliştirerek onları anlam üretmeye teşvik eder. Bu bağlamda, demokratik bir öğrenme ortamı sunarak öğrencilerin düşüncelerini yapılandırmalarına, gerekçelendirmelerine ve başkalarının görüşlerine saygı duyarak tartışmalarına imkân tanır. Türkçe eğitimi özelinde P4C, öğrencilerin dört temel dil becerisini (dinleme, konuşma, okuma, yazma) anlamlı bir bütünlük içinde geliştirmelerine katkı sağlar. Ayrıca metinler arası bağlantılar kurma, kavramsal düşünme, sorgulama ve anlamlandırma süreçlerini destekleyerek öğrencilerin üst düzey bilişsel becerilerini güçlendirir. Bu yönüyle P4C, Türkçe derslerinde hem dilsel hem düşünsel gelişimi önceleyen bütüncül bir öğrenme süreci sunar.
Referanslar
Akçora, B. (2022). İlköğretim 3. sınıf müfredatının P4C Yöntemiyle İncelenmesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, İbni Haldun Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
Akdemir, M. (2004). Felsefi düşünme ya da düşünmeyi öğrenme. Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, 10, 44-59.
Alptekin, E. E. (2020). Soruşturmacı çocuk edebiyatı; çocuk ve felsefe. Çocuk Yazını. https://cocukyazini.com/Home/PostRead/220?baslik=Sorusturmaci-Cocuk-Edebiyati-Cocuk-ve-Felsefe. (Er. T. 14.02.2025).
Ayers, W. (2005). Philosophy for children and its potential in educational practice. Educational Philosophy, 47(1), 29-45.
Başerer, D. ve Duman, E. Z. (2019). Felsefi süreç içinde düşünme olgusu. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitü Dergisi, 9(2), 379-395.
Bergman, M. (2014). Philosophy for Children: Its role in the classroom and beyond. Journal of Philosophy in Schools, 4(2), 74-88.
Berktay, F., (2021). Düşünme etiği. Metis Yayınları.
Budak D., F., (2022). Çocuklarla felsefe konusunda Türkiye’de yapılmış akademik çalışmaların içerik analizi. Yüksek lisans tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya.
Caiwei, W. (2021). Training teachers in China to use the philosophy for children approach and its impact on critical thinking skills: A Pilot study. Education Sciences, 11(5), 1-16.
Dewey, J. (1933). How we think. D.C. Heath and Company.
Direk, N. (2019). Küçük prens, Pan Yay., 7. Baskı, İstanbul.
Freire, P. (2000). Pedagogy of the Oppressed. Continuum.
Gregory, M. R. (2011). Philosophy for Children and Its Critics: A Mendham Dialogue. Journal of Philosophy of Education 45, 199-219.
Kohlberg, L. (1981). Essays on Moral Development, Vol. 1: The Philosophy of Moral Development. Harper & Row.
Kökten, H. (2023) Eğitimde felsefi sorgulama ve çocuklar için felsefe (P4C). Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi, 22(3), 1-33.
Lipman, M. (2003). Thinking in education. Cambridge University Press.
Murris, K. (2013). Philosophy for children in the 21st Century: A critical review. Studies in Philosophy and Education, 32(3), 237-249.
Orwell, G. (2021).1984. (C, Üster, Çev.). Can Yayınları.
Özdemir, Ö.(2021). Felsefe sınıfı. Nobel Yayınları.
Sutcliffe, R. (2017). The difference between P4c and PwC İçinde S. Naji & R. Hashim (Ed.). History, theory and practice of philosophy for children: international perspectives (191. cilt, Routledge research in education). Routledge. https://books.google.com.tr adresinden 17.02.2025 tarihinde erişilmiştir.
Sowell, T. (2009). Philosophy for children and critical thinking. Journal of Educational Research, 51(3), 112-125.
Suvaroğlu, S. (2020). https://www.p4c.com.tr/p4c-turkiyeden-sizlere/felsefe-dersinde-p4c-egitimi-uzerine-kisa-bir-degerlendirme/ (Er.T. 20.02.2025).
Taşdelen, V. (2014). Felsefenin gülen yüzü: Çocuklarla felsefe. Dil ve Edebiyat, CVII(756). 562-568.
Tunç, A. İ. (2017). Çocuklarla felsefe. Çocuk ve Medeniyet, 2(4) 71-89.
Turan, S. (2024). Türkiye'deki çocuklar için felsefe (P4C) konulu lisansüstü tezlerin bibliyometrik analizi (2008-2024). TR Dizin. (Erişim: trdizin.gov.tr.).
Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Harvard University Press.
Weisberg, R. W. (2003). Creativity and knowledge: A challenge to theories. Theories of Creativity, 1(2), 13-30.
Worley, P. (2020). Felsefe makinesi. (T. Büyükuğurlu, Çev.). Paraşüt Kitap. (Orijinal eserin yayın tarihi 2019).
