Bilgisayar Eğitiminde Yapay Zeka Teknolojilerinin Kullanımına Yönelik Eğilimlerin İncelenmesi
Özet
Bilgisayar eğitimi alanında yapılacak olan yapay zeka çalışmalarına ışık tutabilmek amacıyla, araştırmacıların daha önceden yapılmış olan çalışmaları betimsel bir bakış açısı ile incelemelerinin faydalı olacağı düşünülmektedir. Bu gerekçeden yola çıkılarak bu çalışmada, YZ’nin bilgisayar eğitimi alanında kullanılması ile ilgili lisansüstü çalışmaların incelenmesi ve alan yazına katkı sağlanması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda YZ’nin bilgisayar eğitiminde kullanılması ile ilgili 2004-2024 yılları arasında yayımlanmış lisansüstü tezler analiz edilmiştir. Türkiye’de bilgisayar eğitimi alanında YZ konusunda yazılmış lisansüstü tezlerin betimsel analizini yapmayı amaçlayan bu çalışma, betimsel bir araştırmadır. Tümdengelimsel analiz kapsamına alınan tezler “Tez Sınıflama Formu” kullanılarak kodlanmış ve ulaşılan ve gerekli tablolar hazırlanmıştır. Araştırmanın güvenirliğini arttırmak için araştırma amacı, araştırma sorusu ve yöntem açıkça belirtilmiş, doğrudan alıntılar kullanılarak güvenirliğin artırılması desteklenmiştir. Araştırmanın aktarılabilirliği için bu araştırmaya dahil olan makalelerin dahil olma ölçütleri ve analiz süreci ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Yöntemin uygunluğu, tez sınıflandırma formunun uygunluğu ve veri analizinin kontrolü için bir alan uzmanından görüş alınmıştır. Çalışmaların yıllara, üniversitelere, lisansüstü seviyelerine, amaçların, araştırma yöntemlerine, örneklem gruplarına, örneklem büyüklüklerine, örneklem seçim yöntemlerine, veri toplama araçlarına göre, kullanılan yapay zeka tekniklerine ve araştırmaların sonuçlarına göre dağılımları ortaya konmuş ve sonuçları analiz edilmiştir.
Referanslar
Akdeniz M. & Özdinç, F. (2021). Eğitimde yapay zeka konusunda türkiye adresli çalışmların incelenmesi. YYÜ Eğitim Fakültesi Dergisi (YYU Journal of Education Faculty), 18, 912-932.
Alkayiş, A. (2021). eğitim felsefesi perspektifinden dijitalleşme ve eğitim 4.0, Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (Busbed), 11(21), 221-237.
Altunışık, M. & Aktürk, A. O. (2021). Türkiye’de web 2.0 araçlarının eğitim-öğretim ortamlarında kullanımına bir bakış: 2010-2020 dönemi tezlerinin incelenmesi. Bilim Eğitim Sanat ve Teknoloji Dergisi, 5(2), 205-227.
Arslan, E. (2022). Nitel araştırmalarda geçerlilik ve güvenilirlik. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 51(1), Ö395-Ö407. https://doi.org/10.30794/pausbed.1116878
Aruğaslan, E. & Çivril, H. (2021). Türkiye’de eğitim alanında yapılan veri madenciliği ve yapay zeka çalışmaları. Uluslararası Teknolojik Bilimler Dergisi, 13(2), 81-89.
Creswell, J. W. (2016). Araştırma Deseni: Nitel, Nicel ve Karma Yöntem Araştırmaları, (Çev. Ed. Demir, S. B.), Ankara: Eğiten Kitap.
Çalık, M. & Sözbilir, M. (2014). İçerik Analizinin Parametreleri. Eğitim ve Bilim, 39(174), 33-38.
Dağ F, 2023, Eğitimde yapay zekâ uygulamalarına ilişkin yaklaşımlar ve modeller. Nabiyev V, Erümit A K (Ed.), Eğitimde yapay zekâ (113-146), Ankara: Pegem Akademi.
Erdoğmuş, F. U. (2009). Research trends in CEIT MS and PhD theses in Turkey: A content analysis. Unpublished master’s thesis, Middle East Technical University, Ankara, Turkey.
Forster, N. (1994). The analysis of company documentation. C. Cassell, & G. Symon (Eds.), Qualitative methods in organizational research: A practical guide. (147-166). London: Sage. s.147
Herodotou, C., Hlosta, M., Boroowa, A., Rienties, B., Zdrahal, Z. & Mangafa, C. (2019). Empowering online teachers through predictive learning analytics. British Journal of Educational Technology, 50(6), 3064-3079.
Karasar, N. (2010). Bilimsel araştırma yöntemi (21. Basım). Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
Karmakar, P., Sinha, S. & Pal, D. (2024). Artificial Intelligence. International Journal of Advanced Research in Science, Communication and Technology, 79–87. https://doi.org/10.48175/ijarsct-19613
Koç, H. (2024). Eğitimde yapay zekâ kullanımı: Bir Meta-Sentez Çalışması. Yüksek lisans tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi, Ayfonkarahisar.
Küçükali, R. & Coşkun, H. C. (2021). Eği̇ti̇mde di̇ji̇talleşme ve yapay zekanin okul yöneti̇ci̇li̇ği̇ndeki̇ yeri̇. Uluslararası Liderlik Çalışmaları Dergisi: Kuram ve Uygulama, 4(2), 124-135.
Küçükşabanoğlu, Z (2023). Eğitimde yapay zekâ politika belgesi, AIPA, Türkiye
Meço, G. & Coştu, F. (2022). Eğitimde yapay zekanin kullanilmasi: betimsel içerik analizi çalişmasi. Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi, 12(23), 171-193.
Nabiyev, V. & Erümit, A. K. (2023). Yapay zekanın temelleri, Nabiyev V, Erümit A K (Ed.), Eğitimde yapay zeka (2-35). Ankara: Pegem Akademi.
Polat, S. & Ay, O. (2016). Meta-sentez: Kavramsal bir çözümleme. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 4(1), 52-64.
Singh, A. M. & Haju, W. B. (2022). Artificial Intelligence Artificial Intelligence. International Journal for Science Technology And Engineering, 10(7), 1210–1220.
Sinoplu, M., Yılmaz, Ö., Gökkaya, G. & Durak, H. (2021). Siber güvenlik ile ilgili nesnelerin interneti ve yapay zeka konularını temel alan tezlerin yöntemsel olarak incelenmesi. Bilgi ve İletişim Teknolojileri Dergisi, 3(2), 228-242.
Sönmez, V. (2005). Bilimsel araştırmalarda yapılan yanlışlıklar. Eurasian Journal of Educational Research. 5(18), 236-252.
Öztemel, E. (2020). Yapay zekâ ve insanlığın geleceği, Şeker M, Bulduklu Y, Korkut C, Doğrul M (Ed.), Bilişim teknolojileri ve İletişim (95-112). Ankara: Türkiye Bilimler Akademisi.
Terzioğlu, B. E. & Çakır, R. , (2021). Yapay zeka - eğitim ilişkisi: Yapay Zekanın eğitim felsefesine yansımaları, Küçükali R (Ed.), Eğitim felsefesi (356-393). Ankara: Anı Yayıncılık.
Tutar, H. (2022). Nitel araştırmalarda geçerlilik ve güvenilirlik: Bir model önerisi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22 (Özel Sayı 2), 117-140.
Yang, S. J., Ogata, H., Matsui, T. & Chen, N. S. (2021). Human-Centered Artificial Intelligence in Education: Seeing the Invisible through the Visible. Computers and Education: Artificial Intelligence, 2, 100008.
Yeşilyurt, S., Dündar, R. & Demir, R. Z. (2024). Türkiye’de yapay zeka ve eğitim ilişkisini inceleyen lisansüstü tezlerin analizi: Bir meta sentez çalışması. Journal of Innovative Research in Social Studies, 7(1), 47-73.
Yılmaz, M. (2007). Sınıf öğretmeni yetiştirmede teknoloji eğitimi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 27(1), 155-167.
Zhai, X., Chu, X., Chai, C. S., Jong, M. S. Y., Istenic, A., Spector, M. & Li, Y. (2021). A Review of Artificial Intelligence (AI) in Education from 2010 to 2020. Complexity, 2021(1), 8812542.
Zheng, L., Niu, J., Zhong, L., & Gyasi, J. F. (2023). The effectiveness of artificial intelligence on learning achievement and learning perception: A meta-analysis. Interactive Learning Environments, 31(9), 5650-5664.
