Sebzelerde Bitki Besleme ve Gübreleme

Ali Rıza Demirkıran

doi:10.37609/akya.3407

Yazarlar

Ali Rıza Demirkıran

https://orcid.org/0000-0002-0086-0137

DOI: https://doi.org/10.37609/akya.3407.c7955

Özet

Referanslar

Havlin JL, Beaton JD, Tisdale SL, Nelson WL. Soil fertility and fertilizers: An Introduction to nutrient management. Upper Saddle River, NJ: Pearson Prentice Hall. 2005.

Marschner H. Mineral nutrition of higher plants. 2nd Ed. pp.889. Academic Press Limited, New York. 1995.

Jones C, Jacobsen J. Plant nutrition and soil fertility. Nutrient management module; 2005; 2(11): 1-11.

Epstein E, Bloom A. Mineral Nutrition of Plants: Principles and Perspectives. 2nd Edition, Sunderland, Mass: Sinauer Associates, USA, 2005.

Fageria NK, Baligar VC, Jones CA. Growth and mineral nutrition of field crops. 3rd Edition, CRC Pres, Boca Raton, FL, USA, 2011.

Begon M, Townsend CR. Ecology: from individuals to ecosystems. John Wiley & Sons, 2021.

Güzel N, Gülüt KY, Büyük G. Toprak Verimliliği ve Gübreler. Ç.Ü. Ziraat Fakültesi Genel Yayın No: 246, Ders Kitapları Yayın No: A-80, Adana, 2004.

Kacar B, Katkat V. Bitki Besleme. 5. Baskı, Nobel Yayın Dağıtım Tic. Ltd. Şti, Kızılay-Ankara, 2010.

Jones Jr. JB, Wolf B, Mills HA. Plant Analysis Handbook. P. 1-213. Micro-Macro Publishing, Inc. USA. 1991.

Kacar B, Prezemeck E, Özgümüş A, Turan C, Katkat AV, Kayıkçıoğlu İ. Türkiye’de çay tarımı yapılan toprakların ve çay bitkisinin mikro element gereksinimleri üzerinde bir araştırma. S. 1-67. TÜBİTAK-TOAG-312. Ankara. 1979.

Woodrow IE, Rowan KS. Change of flux of orthophosphate between cellular compartments in ripening tomato fruits in relation to the climatic rise in respiration. Aus. J. Plant Physiology. 1979; 6: 39-46.

Roorda van eysinga JPNL, Smilde KW. Nutritional disorders in glasshouse tomatoes, cucumbers and lettuce. Centre of Agricultural Publishing and Documentation. Wageningen. P. 1-130. 1981.

Lynch J, Lauchli A, Epstein E. Vegetative growth of the common bean in response to phosphorus nutrition. Crop Science. 1991; 31: 380-387.

Lester GE, Jifon JL, Rogers G. Supplemental foliar potassium applications during muskmelon (Cucumis melo L.) fruit development can improve fruit quality, ascorbic acid and beta-carotene contents. Journal of Amerikan Society of Hort. Sci., 2005; 130: 649-653.

Läuchli A, Pflüger R. Potassium transport through plant cell mabranes and metabolic role of potassium in plants. P. 111-163. In: Potassium Research-Review and Trends. Potash Inst. Bern. 1978.

Lang A. Turgor – regulated translocation. Plant Cell and Environment, 1983; 6: 683-689.

Mengel K, Arneke WW. Effect of potassium on the water potantial, the pressure potential, the osmotic potential and cell elongation in leavs of Phaseolus vulgaris. Phsiol. Plant, 1982; 54: 402-408.

Usherwood NR. The Role of K in Crop Quality. In K Agriculture ASACSSA-SSSA, Madison, WI. 1985.

Faust M, Klein JD. Levels and sites of metabolically active calcium in apple fruit. Journal of American Society of Hort. Sci, 1974; 99: 93-94.

Marschner H, Richter C. Calcium-transport in wurzeln von maisund bohnenekeimpflanzen. Plant and Soil., 1974; 40: 193-210.

Jeschke WD, Pate JS. Cation and chloride partitioning through xylem and pholem within the whole plant Ricinus communis L. under conditions of salt stress. J. Exp. Bot, 1991; 42: 1105-1116.

Heenan DP, Campbell LC. Influence of potassium and manganese on growth and uptake of magnesium by soybeans (Glycine max L. Merr. Cv Bragg). Plant and Soil. 1981; 61: 447-456.

Marschner H, Çakmak İ. High light intensity enhances chlorosis and necrosis in leaves of zinc, potassium and magnesium deficient bean (Phaseolus vulgaris) plants. J. Plant Physiol. 1989; 134: 308-315.

Fowden L. Aspect of amino acids metabolism in plants. Ann. Rev. Plant Physiol. 1967; 68: 85-106.

Brunold C. Regulatory interactions between sulfate and nitrate assimilation. P. 62-75. In: Sulfur Nutrition and Assimilation in Higher Plants. (DeKok LJ, Stulen I, Rennenberg H, Brunold C, Rauser WE, eds.). SPB Academic Publishing, The Hague, The Netherlands. 1993.

Tisdale SL, Nelson WL, Beaton JD. Soil Fertility and Fertilizers. P. 1-140. 3rd. Ed. The Suphur Institute. Washington, D.C. 1985.

Cartea ME, Velasco P. Glucosinolates in Brassica foods: bioavailability in food and significance for human health. Phytochemistry Reviews, 2008; 7: 213-229.

Burke JJ, Holloway P, Dalling MJ. The effect of sulphur deficiency on the organization and photosynthetic capability of wheat leaves. Journal of Plant Physiology, 1986; 125: 371-375.

Welch RM, Shuman L. Micronutrient nutrition of plants. Critical Reviews in Plant Sciences, 1995; 14(1): 49-82.

Lucena JJ, Hernandez-Apaolaza L. Iron nutrition in plants: an overview. Plant and Soil. 2017; 418: 1-4.

Terry N, Abadia J. Function of iron in chloroplasts. J. Plant Nutr. 1986; 9: 609-646.

Martens DC, Westermann DT. Fertilizer applications for correcting micronutients deficiencies. P. 549-592. In: Micronutrients in Agriculture. 2nd. Ed. Soil Sci. Soc. Of Agron. SSSA Book Series No: 4. Madison USA. 1991.

Barber SA. Soil Nutrient Bioavailability. 2nd Ed. P.1-414. John Wiley and sons Inc. New York, 1995.

Shrothi CK, Mohanty P, Rathore VC, Tewari MN. Zinc deficiency limits the photosyntetic enzyme activation in Zea mays L. Biochm. Physiol. Plant. 1983; 178: 213-217.

Çakmak İ, Marschner H, Bangerth F. Effect of zinc nutritional status on growth, protein metabolism and levels of indole-3-acetic aicd and other phytohormones in bean (Phaseolus vulgaris L.) J. Exper. Bot. 1989; 40: 405-412.

Çakmak İ. Morphologische und physiologische veranglerungen bei zink-mangelpflanzen. Ph.D. Thesis. University of Hohenheim-Stuttgart, Germany. 1988.

Warden BT. Manganese extracted from different chemical fractions of bulk and rhizosphere soil affected by method of sample prepsration. Commun. Soil Sci. Plant Anal. 1991; 22: 169-176.

Nable RO, Bar-Akiva A, Loneragan JF. Functional manganese requirement and its use as a critcal value for diagnosis of manganese deficiency in subterranian clover (Trifolium subterraneum L.) Ann. Bot. 1984; 54: 39-49.

Skinner JJ, Purvis ER. Plant nutrient deficiencies in vegetable or truck crops. P. 171-214. In: Hunger Signs in Crops. The American Society of Agronomy and The National Fertilizer Association, Washington, D.C. 1951.

Marschner H. Mineral Nutrition of Higher Plants. Pp. 1-889. 2nd Ed. Academic Press. New York. 1995.

Graham RD. Anomalous water relations in copper-deficient wheat plants. Aust. J. Plant Physiol. 1976; 3: 229-236.

Hafner H, Ndunguru BJ, Bationo A, Marschner H. Effect of nitrogen, phosphorus and molybdenum applicaiton on growth and symbiotic N2-fixation of groundnut in an acid sandy soil in Niger. Fert. Res. 1992; 31: 69-77.

Kacar B. Bitki Besleme. S. 1-317. A. Ü. Ziraat Fakültesi Yayınları 899. Ders Kitabı 250. A. Ü. Basımevi, Ankara. 1984.

Parr AJ, Loughman BC. Boron and membrane functions in plants. P. 87-107. In: Metals and Micronutrients: Uptake and Utilization by Plants (Robb DA, Pierpoint WS. Eds.) Annu. Proc. Phytochem. Soc. Eur. No. 21. Academic Press, London. 1983.

Fixen PE. Crop response to chloride. Adv. Agron. 1993; 50: 107-150.

Clarkson DT, Hanson JB. The mineral nutrition of higher plants. Ann. Rev. Plant Physiol. 1980; 31: 239-298.

Schubert S, Läuchli A. Sodium exclusion mechanisms at root surface of two maize cultuvars. Plant and Soil. 1990; 123, 205-209.

Asher CJ. Beneficial elements, functional nutrients, and possible new essential elements. In: Micronutrients in Agriculture. 2nd. Ed. Soil Sci. Soc. Of Agron. SSSA Book Series No: 4. Madison USA. 1991; 703-723..

Shacklette HT. Elements in fruits, and vegetable from areas of commercial production in the Conterminous United States. U.S. Geol. Surv. Prol. Pap. 1980;1178, 149.

Morrell BC, Lepp NW, Phipps DA. Vanadium uptake by higher plants: Some recent developments. Environ. Geochem. Health, 1986; 8, 14-19.

Laske P. Gehalt gärtmerischer Böden und Erden an löslichem vanadium. Kali-Briefe. 1979; 14, 747-752.

Takahashi E, Miyake Y. Silica nad plant growth. Proc. Inc. Semin. Soil Environ. Fert. Manage. Intensive Agric. 1977; 603-611.

Ankel-Fuchs D, Thauer RK, Nickel in biology: Nickel as an essential trace element. P. 93-110. In: Bioinorganic Chemistry of Nickel (Lancester Jr. JR, ed.), Verlag Chemie, Weinheim. 1988.

Kovancı İ, Hakererler H, Oktay M. Tavuk gübresi ile çöp gübresinin tarımda organik gübre olarak kullanılmasına dair bir araştırma. E.Ü. Araştırma fonu, Proje No: 113, 1989, İzmir.

İnal A, Sözüdoğru S, Erden İ. Tavuk gübresinin içeriği ve gübre değeri. Journal of Agricultural Sciences; 1996; 2(03): 45-50.

Mounirou MM, Harouna KA, Tidjani AD. (2018). Nijer’in Balla İlçesi Tarım Havzasında Marul Üretimi Üzerine Yarasa Gübresi Uygulamalarının Etkileri. In 2nd International Students Science Congress, 2018, pp. 1-4.

Atilla A. Yeşil Gübreleme. Ekolojik Tarım, Ekolojik Tarım Organizasyon Derneği, Sayfa: 60-78. İzmir, 1999.

Prell J, Poole P. Metabolic changes of rhizobia in legume nodules. Trends in Microbiol.; 2006; 14: 161-168.

Uyanık M, Rezaeieh KAP, Delen Y. Gürbüz B. Baklagillerde bakteri aşılaması ve azot fiksasyonu. Ziraat Mühendisliği; 2011; (357): 8-12.

Akıncı Ş. Hümik asitler, bitki büyümesi ve besleyici alımı. Marmara Fen Bilimleri Dergisi; 2011; 23(1): 46-56.

Aydın Ş, Yeğenoğlu ED. Humik asidin toprakların fiziksel, kimyasal ve biyolojik özellikleri üzerine etkisi. Soma Meslek Yüksekokulu Teknik Bilimler Dergisi; 2018; 1(25): 1-8.

Demirkıran AR, Cengiz, MÇ. Değişik Organik Materyaller (Gidya, Alsil, Deniz Yosunu, Hümik Asit, Yosun ve Torf) ile Kimyasal Gübre Uygulamalarının Antep Fıstığı (Pistacia vera L.) Fidan Üzerine Etkilerinin Incelenmesi. Bingöl Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 2010; 1(1): 43-50.

Demirkıran AR, Demir Y, Özbay N.. Leonardit ve inorganik gübrelemenin domates bitkisinin gelişimi üzerine etkileri. Türk Doğa ve Fen Dergisi, 2012; 1(2), 110-114.

Sağlam M.T. Gübreler ve Gübreleme. (Genişletilmiş 3. Baskı). Trakya Üniversitesi Tekirdağ Ziraat Fakültesi Yayın No: 149, Ders Kitabı No. 74, Tekirdağ, 1994.

Brohi A, Topbaş M. Gübreler ve Gübreleme, Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ders Notları Serisi, Tokat, 1998.

Güler S. Sürdürülebilir sebze üretiminde azotlu gübre kullanımı. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi; 2005; 36(2): 209-215.

Abak K, Düzyaman E, Şeniz V, Gülen H, Pekşen A, Kaymak HÇ. Sebze üretimini geliştirme yöntem ve hedefleri. VII. Ziraat Kongresi, 2010, Kongre kitabı: 11-15.

Okur N, Kayıkçıoğlu HH, Tunç G, Tüzel Y. Organik tarımda kullanılan bazı orgaik gübrelerin topraktaki mikrobiyal aktivite üzerine etkisi. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi; 2007; 44(2): 65-80.

Tüzel Y, Öztekin G, Duyar H, Eşiyok D, Kılıç ÖG, Anaç D, Kayıkçıoğlu H. Organik salata-marul yetiştiriciliğinde agryl örtü ve bazı gübrelerin verim, kalite, yaprak besin madde içeriği ve toprak verimliliği özelliklerine etkileri. Journal of Agricultural Sciences; 2011; 17(3): 190-203.

Üçok Z, Demir H, Sönmez İ, Polat E. Farklı organik gübre uygulamalarının kıvırcık salatada verimi kalite ve bitki besin elementi içeriklerine etkileri. Mediterranean Agricultural Sciences; 2019; 32: 63-68.

Kibar B. Mikrobiyal gübre uygulamasının marul ve beyaz baş lahanada çimlenme fide gelişimi üzerine etkileri. Uluslararası Tarım ve Yaban Hayatı Bilimleri Dergisi; 2020; 6(3): 389-398.

Kibar B. Marulda bitkisel özellikler, bazı kalite özellikleri ve besine elementleri arasında ilişkilerin belirlenmesi. Uluslararası Tarım ve Yaban Hayatı Bilimleri Dergisi; 2018; 4(2): 149-160.

Özdemir A, Özer H. Organik domates yetiştiriciliğinde farklı gübre dozlarının kalite ve verim üzerine etkisi. Süleyman Demirel Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi; 2016; 11(1): 17-26.

Kaya S. Çanakkale yöresinde bazı sebze türlerinin organik tarım yöntemiyle yetiştirilmesi. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 2003.

Duman İ, Kaya S, Düzyaman E, Aksoy U, Albitar L, Nazik CA, Bilen E, Unal M, Özsoy N. Organik üretimde fiğ ile yapılan yeşil gübrelemenin bazı sebze türlerinin verimine toprak özelliklerine etkisi. 5. Organik Tarım Sempozyumu, Samsun, 2013, Bildiri kitabı: 9-19.

Kaya S, Duman İ, Düzyaman E, Nazik CA, Bilen E, Ünal M, Aksoy A, Albitar L. Organik tarımda nadasın ve ön bitki olarak yetiştirilen brokolinin bazı yazlık sebze türlerindeki verim ve kaliteye etkisinin belirlenmesi. Türkiye IV. Organik Tarım Sempozyumu, Erzurum, 2010, Sempozyum kitabı: 239-243.

Şenlikoğlu G. Organik materyal ilavesi ve azotlu gübre uygulamalarının ıspanak bitkisinin gelişimi ve nitrat akümülasyonuna etkileri. Ordu Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 2015, 64s.

Arın L, Dinçsoy H. Vermikompost ve karaisopod (Porcellio laevis) gübre ilave edilmiş yetiştirme ortamında bazı kimyasal özelliklerin değişimi. Bahçe; 2022; 51(özel sayı 1): 244-250.

Kardeş TA. Azotlu ve organik gübrelemenin Beypazarı yöresinde yetiştirlen bazı sebzelerin nitrat kapsamına etkisi. Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 2012.

Gülser F, Yılmaz C, Sönmez F. Gidya ve kimyasal gübre uygulamalarının yetiştirme ortamı ile biber (Capsicum annuum L.) bitkisinde meyvelerin pomolojik ve biyokimyasal özelliklerine etkisine. Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi; 2014; 2(1): 1-5.

Aslan HB, Kaya S, Duman İ, Düzyaman E, Aksoy U. Organik tarımda uzun dönem ekim nöbeti ve yeşil gübre uygulamalarının toprak içeriğine ve domates ile kabağın verim ve kalite özelliklerine etkisi. 5. Organik Tarım Sempozyumu, Samsun, 2013, Sempozyum kitabı: 20-26.

Demirtaş EI, Özkan CF, Öktüren Asri F, Arı N. Bazı organik ve kimyasal gübre uygulamalarının domateste verim ve kalite üzerine etkileri. Alatarım; 2012; 11(2): 9-16.

Atalay Y. Ekolojik tarımda farklı gübre uygulamaları ile yetiştirilen bazı sebze bitkilerinin mineral madde içeriklerimim karşılaştırılması. Dumlupınar Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Biyoloji Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 2007, 57s.

Kurt Ö, Uğur A. Kıvırcık marulda (Lactuca sativa L. var. crispa) borlu gübre ve humik asit uygulamalarının bazı bitki özelliklerine etkisi. Turkish Journal of Agricultural Engineering Research; 2022; 3(1): 1-14.

Koca N. Bazı organik gübrelerin tohumdan baş soğan (Allium cepa L.) üretiminde verim ve kaliteye etkileri. Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 2013, 55s.

Polat E, Sönmez S, Demir H, Kaplan M. Farklı organik gübre uygulamalarının marulda verim, kalite ve bitki besin maddeleri alımına etkileri. Türkiye 2. Ekolojik Tarım Sempozyumu, Antalya, 2001, Sempozyum kitabı: 69-77.

Özkan CF, Asri ÖF, Demirtaş E, Arı N. Örtüaltı biber yetiştiriciliğinde organik ve kimyasal gübre uygulamalarının bitkinin beslenme durumu ve bitki gelişimi üzerine etkileri. Toprak Su Dergisi, 2013; 2(2): 96-101.

Yağmur B, Okur B, Tuncay Ö, Eşiyok D. Farklı ekim zamanı ve azotlu gübre uygulamalarının tere (Lepidium sativum L.) bitkisinin azot fraksiyonları ve bitki besin maddesi içeriğine etkileri. Yuzuncu Yıl University Journal of Agricultural Sciences, 2019; 29(3): 388-396.

Adiloğlu S, Eryılmaz AF, Adiloğlu A. Artan dozlarda azot uygulamasinin mibuna (Brassica rapa var. nipposinica) ve mizuna (Brassica rapa var. japonica) bitkilerinin bazı agronomik özellikleri, C vitamini, protein ve mineral madde miktarı üzerine etkisi. Journal of Agricultural Faculty of Uludag University. 2015; 29: 1-11.

Zengin M. Nitratın ıspanak bitkisinde birikimi ve topraktan yıkanması üzerine bazı azotlu gübrelerin etkileri. Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Toprak Anabilim Dalı, Doktora Tezi, 107s. 1997.

Topcuoğlu B, Kütük C, Demir K, Özçoban M. Amonyum. Sülfat ve Amonyum Nitrat ile Gübrelenen Ispanak Bitkisine (Spinaceae oleraceae L.) Yapraktan Kalsiyum Klorür Uygulanmasının Verim ile Fiziksel ve Kimyasal Bazı Kalite Özellikleri Üzerine Etkisi. Journal of Agricultural Sciences. 1997; 3(03): 29-33.

Özkan N, Müftüoğlu NM. Farklı kalsiyum ve azotlu gübre uygulamalarının domates verimi ve kalsiyum içeriği üzerine etkisi. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi. 2017; 4(2): 213-219.

Kaymak HÇ, Aksoy A. Farklı Azot Kaynakları ile Yapılan Yaprak Gübrelemesinin Marul (Lactuca sativa L.)‘da Verim, Nitrat Birikimi ve Maliyet Üzerine Etkisi. Turkish Journal of Agriculture-Food Science and Technology. 2020; 8(4): 971-976.

Çopur ÖU, Katkat AV. Azotlu gübrelerin domates bitkisinin bazı fiziksel ve kimyasal özellikleri üzerine etkileri. Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi; 1992; 9: 119-129.

Barickman TC, Kopsell DA, Sams CE. Impact of nitrogen and sulfur fertilization on the phytochemical concentration in watercress, Nasturtium officinal R. BR. Acta Hort. (ISHS). 2009; 841: 479-482.

Demirkıran AR. Azotlu ve fosforlu gübrelemenin Kahramanmaraş koşullarında yetişen kırmızı biberin (Capsicum annuum L.) verim ve kalitesi üzerine etkilerinin araştırılması. Trakya Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Toprak Anabilim Dalı, Doktora Tezi, 2003. Tekirdağ.