X-ışını Öncesi Dönemde Hastalıklara Yaklaşım
Özet
X-ışınlarının keşfi ile hastalıkların tanı ve tedavisi, mekanizmalarının anlaşılması kolaylaşmıştır. Tarih öncesi dönemlerden itibaren insanlığın hastalığı anlama, önleme ve tedavi etme çabaları, görüntülemenin yaygınlaşmasına zemin sağlamıştır. Yüzlerce yıllık emek üzerinde X-ışınları adeta çakmak vazifesi görmüş ve çoğu alanı etkileyen bir aydınlanma yaşanmıştır. İmkanlarımızın elde olmadığı dönemleri incelemek, bu imkanların değerini daha doğru anlamamızı sağlamaktadır. Yakın ve uzak çağlarda, bugün tetkiklerle cevap aradığımız sorularla nasıl baş edilmekteydi? Yazının ana fikrinde bu soru yer almaktadır. Doğru cevaba ulaşana kadar katedilen çapraşık ve zahmetli yollarda geçen bu kısa yolculuk, Radyolojinin gelişim hikayesi ve tıp sanatına dair birkaç sözle son bulmaktadır.
The discovery of X-rays made it easier to diagnose and treat disease and to understand its mechanisms. Since prehistoric times, mankind's efforts to understand, prevent and treat disease have provided the basis for the widespread use of imaging. X-rays have served as a lightning rod for hundreds of years of work, and an enlightenment has occurred that has affected most fields. By analyzing the times when our possibilities were not available, we can better understand the value of these possibilities. How have the problems we solve with imaging been solved in the recent and distant past? This question is the main idea of this article. This short journey through the complex and arduous paths traveled to arrive at the right answer ends with a few words about the evolutionary history of radiology and the art of medicine.
Referanslar
Aydın, E. (2006). Dünya ve Türk tıp tarihi. Ankara:Güneş Kitabevi
Habert R. Claude Bernard, The founder of modern medicine. Cells, 2022;11(10), 1702.
Uzel T. (2000). Anadolu’da bulunan antik tıp aletleri. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi
Yurdakök, M. Eski Türklerde yenidoğan hekimliği. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi, 2014; 57, 61-71.
Sakızlı İsa Efendi. (2019) Nizamü’l Edviye. (Mustafa Samastı, Çev. Ed.). Ankara: Türkiye Bilimler Akademisi
Celalüddin Hızır (Hacı Paşa). (2000). Müntahab-ı Şifa. (Zafer Önler, Çev. Ed.). İstanbul: Türk Dil Kurumu Yayınları
Aydın, M. B. Osmanlı tıp metinlerinde (15-17. Yüzyıl) hava - sağlık ilişkisi. Sosyal Ve Kültürel Araştırmalar Dergisi (SKAD), 2018; 4(7), 33-55.
Demirhan Erdemir, A. Türk tıp tarihinde ünlü Türk hekimi İbni Sina’nın tıbbı tedaviler üzerinde yorumlamaları. Türk Dünyası Araştırmaları, 2018; 232: 189-210.
Atici E, Erer S. Türk kadınlarının tıp eğitimine başlama süreci ve İstanbul Darülfünunu Tıp Fakültesi’nden mezun olan ilk kadın kekimler. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Derg, 2009;35(2):107–111.
Doktor Besim Ömer. (1899). Nevsâl-i Afiyet. İstanbul:Âlem Matba'ası
Smith JJ. The ınventum novum of Joseph Leopold Auenbrugger. Bulletin of the New York Academy of Medicine, 1962;38 (10), 691-701.
Basrlas O. (1960). Klinik teşhis ve semiyoloji. İstanbul: İsmail Akgün Matbaası
Lanska DJ, Dietrichs E. History of the reflex hammer. Tidsskr Nor Laegeforen. 1998;118(30):4666–4668.
Iyer HV. Boas’ sign revisited. Ir J Med Sci. 2011;180(1):301.
Roguin A. Rene Theophile Hyacinthe Laënnec (1781-1826): The man behind the stethoscope. Clin Med Res. 2006;4(3):230–235.
Sayek İ. (2004). Temel Cerrahi. Ankara: Güneş Kitabevi
Hoover CF. (1897). The diaphragm phenomenon or Litten sign. Ohio: Cleveland Journal of Medicine
Armstrong JA. Urinalysis in western culture: A brief history. Kidney Int. 2007;71(5):384-387.
McFadden PM, Ochsner JL. A history of the diagnosis and treatment of venous thrombosis and pulmonary embolism. Ochsner J. 2002;4(1):9–13.
Smith N. The detection of spinal caries by the roentgen process. Br Med J. 1896 ;1:1382-1383.
Ustun C. Initiation of the adventure of X-rays in Turkey. Eur J Radiol 2010;75(3):343–345.
Pırnar T. (2010) Baba oğul anıları. Bir cumhuriyet ailesinin 100 yıllık öyküsü.İzmir: Meta Basım Matbaacılık Hizmetleri
Peabody FW. The care of the patient. JAMA. 1927;88(12):877–882.
