Toplumsal Gerçekçilik İçerisinde Cihat Burak Seramiklerinden El Ense Çekenler
Özet
Sanatta, yansıtma kuramı denildiğinde ilk akla gelen daima “Gerçekçilik” olmuştur. Bu gerçeklik arayışı ve tanımlaması Aydınlanma dönemi öncesi ve sonrası dönemin değişkenlerinin etkisiyle farklı görüş ve bakış açısıyla sorgulanmış ve yorumlanmıştır. Örneğin; aydınlanma öncesi döneme baktığımızda Platon’un gerçekçilik kavramı hayatın, doğanın veya insan yaşamının doğal gerçekliğini yansıtan bir ayna olarak yorumlanmıştır. Bulunduğu döneme ait tanımlamalar yapılsa da gerçekçilik kavramı bugünkü anlamıyla yansıtma kuramı çerçevesinde açıklanmıştır. Diğer ifade biçimleri tarih süreci içerisinde birbirini doğuran bir sistematiğin bir parçası olarak şekillenmiştir.
20 yy. da gelişim gösteren çağdaş sanatların politik ve eleştirel yapısı, sanat içerisinde yansıtma kuramının önünü açmıştır. Bu nedenle I. ve II. Dünya Savaşı sonrası sanatçılar ülkelerinin içerisinde bulunduğu ekonomik, kültürel, siyasi ve toplumsal yapıları eserlerine taşımışlardır. Bu dönemde Avrupa resminin önemli bir dönüm noktası olan toplumsal gerçekçilik, 1950’den sonra çağdaş Türk seramiğinin de önemli bir dönemini içermektedir. Dünya ile birlikte ülkemizde yaşanan toplumsal olaylar ülkemiz seramik sanatçılarını da derinden etkilemiş ve sanatçılar farklı bakış açılarıyla olayları eserlerine yansıtmıştır.
Toplumsal gerçekçilik anlayışının ülkemizdeki en önemli temsilcilerinden biri olan Cihat Burak’ta yaşadığı toplumun içerisinde bulunduğu sosyo kültürel konulara kayıtsız kalmamış ve eserlerinde toplumsal olaylara karşı duyarlılığını ve bakış açısını yansıtmıştır.
Bu araştırmada sanat ve toplumsal gerçekçiliğin nasıl ilişkilendirildiği, Cihat Burak’ın seramik sanatı ve “El Ense Çekenler” isimli seramik çalışması, yazılan tez, makale, kitap ve sempozyum bildirileri üzerinden incelenmiştir.
Referanslar
Can, G. (2011). Gösterge bilimsel açıdan Cihat Burak eserlerinin incelenmesi. Yüksek lisans tezi. Anadolu Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü. Eskişehir. s.42
Çalıkoğlu, L. (2007). Cihat Burak retrospektifi. İstanbul: İstanbul Modern Sanat Müzesi. s.22 290
Gökkaya, E. K. (2014). Disiplinlerarası sanatsal ifade: ressam seramikçiler-seramikçi ressamlar. Sanat Dergisi. Sayı. 24. s.33
Gürçağlar, A. (2004). Gelenek-evrensellik-imgelem-gerçeklik: Cihat Burak. Antik Dekor Dergisi. Sayı: 82, s. 86-94.
Moran, B. (2002). Edebiyat kuramları ve eleştiri. İstanbul: İletişim Yayınları.
Şapçı, I. H. (2014). Bizans’tan Osmanlı’ya şenlikler, törenler ve Cihat Burak resmine yansıması. Yüksek lisans tezi. Işık Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. s.48
Tansuğ, S. (2008). Çağdaş Türk Sanatı. (8. Baskı). İstanbul: Remzi Kitabevi.
Turanlı, Ü. (2013). Çağdaş Türk resim sanatında toplumsal gerçekçilik sanat anlayışı ve güzel sanatlar eğitimi bölümü resim-iş öğretmenliği anabilim dalında okuyan öğrencilerin resimlerine yansıması. Yüksek lisans tezi. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Resim Anabilim Dalı. Ankara. s.1
Yılancıoğlu, M. Ö. (2008). Gerçekçilik ve Gustave Courbet. Yüksek lisans tezi. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Resim Anasanat Dalı. Çanakkale. s.3
http-1. https://sozluk.gov.tr/ Erişim Tarihi: 02/07/2023
http-3. https://www.sanatgezgini.com/cihat-burak.html Erişim Tarihi: 05/01/2024
Görsel 2. Can, G. (2011). Gösterge bilimsel açıdan Cihat Burak eserlerinin incelenmesi. Yüksek lisans tezi. Anadolu Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü. Eskişehir. s.42
Görsel 3. Uslu, A. (2016). İsmail Yardımcı’nın çağdaş Türk seramik sanatındaki yeri ve çalışmalarındaki resimsel etkiler. Yüksek lisans tezi. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Uşak. s.16
Görsel 4. Uslu, A. (2016). İsmail Yardımcı’nın çağdaş Türk seramik sanatındaki yeri ve çalışmalarındaki resimsel etkiler. Yüksek lisans tezi. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Uşak. s.16
http-2. https://www.sanatgezgini.com/cihat-burak.html Erişim Tarihi: 05.04.2020
http-4. https://artam.com/muzayede/281-cagdas-sanat-eserl eri/cihat-burak-1915-1994-kediler-3 Erişim Tarihi: 05.012.2023
http-5. https://www.gunesintamicinde.com/resim/cihatburakelense cekenler.jpg Erişim Tarihi: 06.04.2020
Referanslar
Can, G. (2011). Gösterge bilimsel açıdan Cihat Burak eserlerinin incelenmesi. Yüksek lisans tezi. Anadolu Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü. Eskişehir. s.42
Çalıkoğlu, L. (2007). Cihat Burak retrospektifi. İstanbul: İstanbul Modern Sanat Müzesi. s.22 290
Gökkaya, E. K. (2014). Disiplinlerarası sanatsal ifade: ressam seramikçiler-seramikçi ressamlar. Sanat Dergisi. Sayı. 24. s.33
Gürçağlar, A. (2004). Gelenek-evrensellik-imgelem-gerçeklik: Cihat Burak. Antik Dekor Dergisi. Sayı: 82, s. 86-94.
Moran, B. (2002). Edebiyat kuramları ve eleştiri. İstanbul: İletişim Yayınları.
Şapçı, I. H. (2014). Bizans’tan Osmanlı’ya şenlikler, törenler ve Cihat Burak resmine yansıması. Yüksek lisans tezi. Işık Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. s.48
Tansuğ, S. (2008). Çağdaş Türk Sanatı. (8. Baskı). İstanbul: Remzi Kitabevi.
Turanlı, Ü. (2013). Çağdaş Türk resim sanatında toplumsal gerçekçilik sanat anlayışı ve güzel sanatlar eğitimi bölümü resim-iş öğretmenliği anabilim dalında okuyan öğrencilerin resimlerine yansıması. Yüksek lisans tezi. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Resim Anabilim Dalı. Ankara. s.1
Yılancıoğlu, M. Ö. (2008). Gerçekçilik ve Gustave Courbet. Yüksek lisans tezi. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Resim Anasanat Dalı. Çanakkale. s.3
http-1. https://sozluk.gov.tr/ Erişim Tarihi: 02/07/2023
http-3. https://www.sanatgezgini.com/cihat-burak.html Erişim Tarihi: 05/01/2024
Görsel 2. Can, G. (2011). Gösterge bilimsel açıdan Cihat Burak eserlerinin incelenmesi. Yüksek lisans tezi. Anadolu Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü. Eskişehir. s.42
Görsel 3. Uslu, A. (2016). İsmail Yardımcı’nın çağdaş Türk seramik sanatındaki yeri ve çalışmalarındaki resimsel etkiler. Yüksek lisans tezi. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Uşak. s.16
Görsel 4. Uslu, A. (2016). İsmail Yardımcı’nın çağdaş Türk seramik sanatındaki yeri ve çalışmalarındaki resimsel etkiler. Yüksek lisans tezi. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Uşak. s.16
http-2. https://www.sanatgezgini.com/cihat-burak.html Erişim Tarihi: 05.04.2020
http-4. https://artam.com/muzayede/281-cagdas-sanat-eserl eri/cihat-burak-1915-1994-kediler-3 Erişim Tarihi: 05.012.2023
http-5. https://www.gunesintamicinde.com/resim/cihatburakelense cekenler.jpg Erişim Tarihi: 06.04.2020
