Lise Öğrencilerinin Yeşil Öz-Yeterlilik Algılarının Farklı Değişkenlere Göre İncelenmesi

Sultan Çıkrık; Ümmü Gülsüm Özkan

doi:10.37609/akya.2835

Yazarlar

Sultan Çıkrık

https://orcid.org/0000-0002-6821-7922

Ümmü Gülsüm Özkan

https://orcid.org/0009-0005-2380-8023

DOI: https://doi.org/10.37609/akya.2835.c10043

Özet

Çevreye yönelik hedefleri başlatma ve uygulama yeteneğine olan güveni tanımlayan “yeşil öz-yeterlilik” kavramı, çevresel konularda yeni bir yaklaşım olarak son yıllarda ortaya çıkmıştır. Bu araştırmada, lise öğrencilerinin yeşil öz-yeterlilik algılarının farklı degişkenlere göre incelenmesi hedeflenmiştir. Araştırma, tarama yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiş ve nicel veriler elde edilmeye çalışılmıştır. 2023-2024 eğitim ve öğretim yılı bahar yarıyılında gerçekleştirilen araştırmada çalışma grubunu, Millî Eğitim Bakanlığı’na bağlı bir ortaöğretim kurumunda öğrenimlerine devam eden 71 lise öğrencisi oluşturmuştur. Bu araştırmada, veri toplama aracı olarak iki ölçme aracından faydalanılmıştır. Lise öğrencilerinin herhangi bir çevre kuruluşuna üye olma durumları ile çevre konularında bilgiyi alma kaynakları hakkında verilere ulaşabilmek için iki sorudan oluşan “Çevre Bilgi Formu” ile lise öğrencilerinin yeşil öz-yeterlilik algılarını belirleyebilmek için “Yeşil Öz-Yeterlilik Ölçeği” veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Lise öğrencilerinin veri toplama araçlarına verdikleri cevapların analizinde SPSS 22.0 programından faydalanılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre, lise öğrencilerinin önemli bir kısmının (N=68, %95.77) herhangi bir çevre kuruluşuna üye olmadıkları; lise öğrencilerinin çevre konularında bilgi alma kaynaklarının %90.1 (f=64) oranında internet, %66.2 (f=47) oranında okul, %63.4 (f=45) oranında televizyon, %54.9 (f=39) oranında aile, %32.4 (f=23) oranında arkadaşlar, %15.5 (f=11) oranında dergi, %8.5 (f=6) oranında gazete ve %5.6 (f=4) oranında radyo şeklinde olduğu; lise öğrencilerinin yeşil öz-yeterlilik algılarının ortalamasının X̄=23.9296 olduğu; lise öğrencilerinin yeşil öz-yeterlilik algılarının erkek öğrencilerde kız öğrencilere göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir.

Referanslar

Ahuja, J., Yadav, M., & Sergio, R. P. (2023). Green leadership and pro-environmental behaviour: a moderated mediation model with rewards, self-efficacy and training. International Journal of Ethics and Systems, 39(2), 481-501.

Aydın, S., & Tufan, F. (2018). Sürdürülebilirlik ve yeşil kavramları bağlamında Y kuşağının satın alma davranışları. Selçuk İletişim, 11(2), 397-420. Doi.org/ 10.18094/josc.377009.

Bandura, A. (1986). Fearful expectations and avoidant actions as coeffects of perceived self-inefficacy. American Psychologist, 41(12), 1389–1391. Doi.org/10.1037/0003-066X.41.12.1389.

Bandura, A. (1993). Perceived self-efficacy in cognitive development and functioning. Educational Psychologist, 28(2), 117-148.

Büyüköztürk, Ş. (2011). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı (14. Baskı). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.

Chen, Y. S., Chang, C. H., & Lin, Y. H. (2014). Green transformational leadership and green performance: the mediation effects of green mindfulness and green self-efficacy. Sustainability, 6, 6604–6621.

Chen, Y. S., Chang, C. H., Yeh, S. L., & Cheng, H. I. (2015). Green shared vision and green creativity: The mediation roles of green mindfulness and green self-efficacy. Quality & Quantity: International Journal of Methodology, 49(3), 1169-1184. Doi.org/10.1007/s11135-014-0041-8.

Daily, B. F., & Huang, S. C. (2001. Achieving sustainability through attention to human resource factors in environmental management. International Journal of Operations and Production Management, 21(12), 1539-1552.

Ediagbonya, K. (2022). Entrepreneurial commitment and entrepreneurial self-efficacy as predictors of business education students’ entrepreneurial intention in Edo state. Studies in Education, 20(1), 22-30.

Elagöz, M. & Bal, C. G. (2023). Yeşil öz-yeterlilik ölçeği: Türkçe’ye uyarlama çalışması. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 65, 41-46. Doi.org/10.18070/erciyesiibd.1174798.

Faraz, N. A., Ahmed, F., Ying, M., & Mehmood, S. A. (2021). The interplay of green servant leadership, self-efficacy, and intrinsic motivation in predicting employees’ pro-environmental behavior. Corporate Social Responsibility and Environmental Management, 28(4), 1171-1184.

Jansson, J., Marell, A., & Nordlund, A. (2010). Green consumer behavior: determinants of curtailment and eco‐innovation adoption. Journal of Consumer Marketing, 27(4), 358-370. Doi.org/10.1108/07363761011052396.

Karasar, N. (2012). Bilimsel araştırma yöntemi. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.

Liao, Z., Weng, C., Long, S., & Xiao, Z. (2020). Do social ties foster firms’ environmental innovation? The moderating effect of resource bricolage. Technology Analysis & Strategic Management, 33(5), 476-490. Doi.org/10.1080/09537325.2020.1821876.

Maddux, J. E. (2016). Self-efficacy. In S. Trusz & P. Bąbel (Eds.), Interpersonal and intrapersonal expectancies (pp. 41–46). Routledge/Taylor & Francis Group. Doi.org/10.4324/9781315652535-5.

Özdemir, B. (2009). Küresel kirlenme sürdürülebilir ekonomik büyüme ve çevre vergileri. Maliye Dergisi, 156(1), 1-36.

Özgül, B. (2023). Yeşil öz yeterlilik ve yeşil insan sermayesi rekabet avantajı sağlar mı? 6th International C.E.O. Communication, Economics, Organization & Social Sciences Congress içinde (556-569. ss.). N.C.M. Publishing House.

Sh. Ahmad, F., Rosli, N. T., & Quoquab, F. (2022). Environmental quality awareness, green trust, green self-efficacy and environmental attitude in influencing green purchase behaviour. International Journal of Ethics and Systems, 38(1), 68-90. Doi.org/10.1108/IJOES-05-2020-0072

Taşpınar, M. (2017). Sosyal bilimlerde SPSS uygulamalı nicel veri analizi. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.

Vlek, C., & Steg, L. (2007). Human behaviour and environmental sustainability: problems, driving forces, and research topics. Journal of Social Issues, 63(1), 1-19.