Türk-İslam Coğrafyası Bilim Tarihi: Fen Bilgisi Öğretmen Adayları Ne Biliyor?
Özet
Bu çalışma Türk-İslam bilim tarihinin kendi ulusumuz gençlerinin eğitiminde yer almasının önemine dikkat çekmek ve bir bakış açısı kazandırabilmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Geleceğin fen bilimleri dersi öğretmeni olacak öğretmen adaylarının fen sınıflarına transfer edebilecekleri, kendi uluslarının uğraşılarını ve katkılarını yansıtan orta çağ Türk-İslam bilim tarihi bilgilerinin ve farkındalıklarının ortaya koyulması hedeflenmiştir. Öğretmen adayların Türk-İslam bilim insanları, bu bilim insanlarının yaşadıkları ve bilimi yaydıkları topraklar, en etkin bilim merkezleri ve gözlem evleri ayrıca dönemin genel özellikleri gibi konularda yeterli bilgiye sahip oldukları ve farkındalıklarının da yüksek olduğu tespit edilmiştir. Bu yolla öğretmen adaylarının ve literatürdeki diğer katılımcıların bilim tarihi bilgi kaynakları tartışılmıştır.
Referanslar
Abd-El-Khalick, F., Bell, R. L. and Lederman, N. G. (1998). The nature of science and instructional practice: making the unnatural natural. Science Education. 82 (4). 417-436.
Ayık, Z. (2017). Understanding the progressive nature of science based on history and philosphy of science: Thomson, Rutherford and Bohr atom theories. Doctoral dissertation, Yıldız Technical University.
Beşli, B. (2008). Fen Bilgisi öğretmen adaylarının bilim tarihinden kesitler incelemelerinin bilimin doğası hakkındaki görüşlerine etkisi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Abant izzet baysal üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bolu.
Bozdoğan, B., Şengül, Ü., & Bozdoğan, A. E. (2013). Fen bilgisi öğretmen adaylarının bilim insanları hakkındaki bilgi düzeylerinin incelenmesi: Giresun Eğitim Fakültesi örneği. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 5(9).
Brickhouse, N. W. (1990). Teacher beliefs about the nature of science and their relationship to classroom practices. Journal of Teacher Education. 41. 53-62.
Brush, S.G. (1974). Should the history of science be rated x?. Science, 183, 1164-1172.
Cohen, L., Manion, L. & Morrison, K. (2021). Tarama çalışmaları, boylamsal ve kesitsel çalışmalar, eğilim araştırmaları (N. Özer, Böl. Çev.) Eğitimde araştırma yöntemleri (s.11-143) Ankara: Pegem Akademi.
Conner, C. D. (2012). Halkın bilim tarihi. Madenciler, ebeler ve “Basit tamirciler”. TUBİTAK popüler bilim kitapları.
Çalışkan, S. (2004). Türkiye'de bilim tarihi sahasında ilk doktora tezi: Aydın Sayılı ve “Observatory in Islam”. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, (4), 701-710.
Doruk, O. (2018). Bilim tarihi temelli fen öğretiminin sınıf öğretmeni adaylarının fen öğretimine yönelik tutumlarına ve bilimin doğası inanışlarına etkisi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara
Driver, R., Leach, J., & Millar, R. (1996). Young people's images of science. McGraw-Hill Education (UK).
Fazlıoğlu, İ. (2004). İki ucu müphem bir köprü: “Bilim” ile “Tarih” ya da “Bilim Tarihi”. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, (4), 9-27.
Göker, L. (1998). Fen bilimleri tarihi ve Türk İslam bilginlerinin yeri, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
Günergun, F. (2006). Türk bilim tarihinin gelişimine tanıklık: Adnan Adıvar-George Sarton mektuplaşması. Osmanlı Bilimi Araştırmaları, 7(2), 87-110.
Hacieminoglu, E., Ertepinar, H., & Yilmaz-Tuzun, O. (2012). Pre-service science teachers’ perceptions and practices related to history of science instructions. International Journal on New Trends in Education and Their Implications, 3(3), 53-59.
Harman, G. (2022). Preservice science teachers' favorite scientists. ie: inquiry in education, 14(1), 2.
Hipkins, R., Barker, M. and Bolstad, R. (2005). Teaching the „nature of science‟: modest adaptations or radical reconceptions?. International Journal of Science Education. 27(2). 243-254.
Höttecke, D. & Silva, C. C. (2011). Why implementing history and philosophy in school science education is a challenge: An analysis of obstacles. Science and Education, 20(3-4), 293-316.
Kara, U. (2010). Öğretmen adaylarının bilime yönelik kavram yanılgılarının giderilmesinde bilim tarihi temelli bilim öğretiminin yönteminin etkililiği. Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi. Samsun Ondokuzmayıs Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Kaya, A. (2007). Fen eğitiminde bilim tarihi destekli öğretimin fen bilgisi öğretmen adaylarının bilim doğasına ilişkin görüşlerine etkisinin değerlendirilmesi. Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi. Balıkesir Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü.
Kaya, O. N., Doğan, A. & Öcal, E. (2008). Turkish elementary school students’ images of scientists. Journal of Educational Research, 32, 83-100.
Khishfe, R. and Abd-El-Khalick, F. (2002). Influence of explicit and reflective versus implicit inquiry-oriented instruction on sixth graders‟ views of nature of science. Journal of Research in Science Teaching. 39(7). 551-578.
Klopfer, L. E. (1969). The teaching of science and the history of science. Journal of Research in Science Teaching, 6(1), 87-95.
Koliopoulus, D., Dossis, S. & Stamoulis, E.(2007). The use of history of science texts in teaching science: two cases of an innovative, constructivist approach. The Science Education Review, 6(2).
Kortam, N., Hugeret, M. & Mamlok-Naaman, R. (2020). The story behind the discovery: integrating short historical stories in science teaching. Chemistry Teacher International. https://doi.org/10.1515/cti-2019-0016
Laçin Şimşek, C. (2011). The effect of student studies in the nature and history of science lesson to the level of the knowledge about history of science. Necatibey Faculty of Education Electronic Journal of Science and Mathematics Education, 5(1), 116-138.
Masson, S., & Vázquez-Abad, J. (2006). Integrating history of science in science education through historical microworlds to promote conceptual change. Journal of Science Education and Technology, 15(3), 257-268.
Mamlok-Naaman, R., Ben-Zvi, R. & Hofstein, A. (2005). Learnıng science through a historical approach: does it affect the attitudes of non-science-oriented students towards science? Unpublished Master’s Thesis, University of Bristol, UK.
Matthews, M. R. (1989). A role for history and philosophy in science teaching. Interchange, 20(2), 3-15.
Mellado, V. (1997). Preservice teachers‟ classroom practice and their conceptions of the nature of science. Science and Education. 6. 331-354.
Mıhladız, G. (2010). Investigation of the preservice science teachers’ pedagogical content knowledge about the nature of science. Unpublished Doctoral Thesis. Gazi Üniversitesi, Institute of Educational Sciences, Ankara, Turkey.
Mıhladız, G., & Dogan, A. (2017). Investigation of the pre-service science teachers' pedagogical content knowledge about the nature of science. Hacettepe University Journal of Education, 32(2).
Nouri, N., & McComas, W. F. (2021). History of science (HOS) as a vehicle to communicate aspects of nature of science (NOS): Multiple cases of HOS instructors’ perspectives regarding NOS. Research in Science Education, 51(1), 289-305.
Özgelen, S., & Öktem, Ö. (2013). Bilimin doğası ve tarihi dersinde fen bilgisi öğretmen adaylarının bilimin tarihi ile ilgili bilgilerinin gelişimi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(1), 11-23.
Özgür Tamdoğan, N., & Aktan, M. B. (2019). Fen bilimleri derslerinde Türk–İslam bilginlerinin öğretilmesine dair öğretmen ve uzman görüşlerinin incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi. 48(224), 241-266.
Öztürk, E. ve Kaptan, F. (2014). “ESERA 2009” Fen eğitimi araştırmaları konferansı ve içeriğine bakış: Bilimin doğası, tarihi ve felsefesi, argümantasyon üzerine yapılmış çalışmalar. Kastamonu Eğitim Dergisi, 22(2), 649- 672.
Park, W., & Song, J. (2022). Looking back at “our science” and “our history”: an exploration of Korean preservice science teachers’ encounters with East Asian history of science. Cultural Studies of Science Education, 17(2), 355-381.
Reid-Smith, J. A. (2013). Historical short stories as nature of science instruction in secondary science classrooms: Science teachers' implementation and students' reactions. Graduate Theses and Dissertations. Iowa State University.
Roehrig, G. H. and Luft, J. A. (2004). Constraints experienced by beginning secondary science teachers in implementing scientific inquiry lessons. Internaional Journal of Science Eucation. 26(1). 3-24.
Rudge, D.W. & Howe, E.M. (2009). An explicit and reflective approach to the use of history to promote understanding of the nature of science, Science Education, 561–580. Doi:10.1007/s11191-007-9088-4
Rutt, A., & Mumba, F. (2019). Developing preservice teachers’ understanding of and pedagogical content knowledge for history of science–Integrated science instruction. Science & Education, 28(9), 1153-1179.
Sarton, G. (1918). The teaching of the history of science- the scıentıfıc montly. American Association fort he Advancement of Science, 7(3), 193-211.
Sarton, G. (1916). The history of science. The Monist, 26(3), 321-365.
Şahin, Ş., Sarıtaş, D., & Tufan, Y. Fen bilgisi öğretmen adaylarının bilim insanlarına yönelik genel bilgi düzeylerinin belirlenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(30), 921-929.
Türk Dil Kurumu [TDK] (2022). TDK çevrim içi Türkçe sözlük. https://sozluk.gov.tr
Topdemir, H. G., & Unat, Y. (2018). Bilim tarihi. Pegem Akademi.
Unat, Y. (2008). Prof. Dr. Sevim Tekeli ve Bilim Tarihine Katkıları. Cumhuriyet ve Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Uluslararası Sempozyumu, s. 147-159.
Yıldırım, A. (2021). The effect of activity based history of science teaching on the preservice science teachers' nature of science views. Master's thesis, Necmettin Erbakan University, Institute of Educational Sciences.
Yılmaz, K., & Yiğit, Ö. (2010). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının Avrupa, Ortadoğu ve Türkiye’ye komşu ülkelere ilişkin algıları. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 38(38), 318-334.
Zheng, Z., Li, X., & Long, T. (2022, July). Designing and applying an argument-driven inquiry instructional model in the teaching of history of science for pre-service science teachers. International Symposium on Educational Technology (ISET) (pp. 28-33).
Referanslar
Abd-El-Khalick, F., Bell, R. L. and Lederman, N. G. (1998). The nature of science and instructional practice: making the unnatural natural. Science Education. 82 (4). 417-436.
Ayık, Z. (2017). Understanding the progressive nature of science based on history and philosphy of science: Thomson, Rutherford and Bohr atom theories. Doctoral dissertation, Yıldız Technical University.
Beşli, B. (2008). Fen Bilgisi öğretmen adaylarının bilim tarihinden kesitler incelemelerinin bilimin doğası hakkındaki görüşlerine etkisi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Abant izzet baysal üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bolu.
Bozdoğan, B., Şengül, Ü., & Bozdoğan, A. E. (2013). Fen bilgisi öğretmen adaylarının bilim insanları hakkındaki bilgi düzeylerinin incelenmesi: Giresun Eğitim Fakültesi örneği. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 5(9).
Brickhouse, N. W. (1990). Teacher beliefs about the nature of science and their relationship to classroom practices. Journal of Teacher Education. 41. 53-62.
Brush, S.G. (1974). Should the history of science be rated x?. Science, 183, 1164-1172.
Cohen, L., Manion, L. & Morrison, K. (2021). Tarama çalışmaları, boylamsal ve kesitsel çalışmalar, eğilim araştırmaları (N. Özer, Böl. Çev.) Eğitimde araştırma yöntemleri (s.11-143) Ankara: Pegem Akademi.
Conner, C. D. (2012). Halkın bilim tarihi. Madenciler, ebeler ve “Basit tamirciler”. TUBİTAK popüler bilim kitapları.
Çalışkan, S. (2004). Türkiye'de bilim tarihi sahasında ilk doktora tezi: Aydın Sayılı ve “Observatory in Islam”. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, (4), 701-710.
Doruk, O. (2018). Bilim tarihi temelli fen öğretiminin sınıf öğretmeni adaylarının fen öğretimine yönelik tutumlarına ve bilimin doğası inanışlarına etkisi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara
Driver, R., Leach, J., & Millar, R. (1996). Young people's images of science. McGraw-Hill Education (UK).
Fazlıoğlu, İ. (2004). İki ucu müphem bir köprü: “Bilim” ile “Tarih” ya da “Bilim Tarihi”. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, (4), 9-27.
Göker, L. (1998). Fen bilimleri tarihi ve Türk İslam bilginlerinin yeri, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
Günergun, F. (2006). Türk bilim tarihinin gelişimine tanıklık: Adnan Adıvar-George Sarton mektuplaşması. Osmanlı Bilimi Araştırmaları, 7(2), 87-110.
Hacieminoglu, E., Ertepinar, H., & Yilmaz-Tuzun, O. (2012). Pre-service science teachers’ perceptions and practices related to history of science instructions. International Journal on New Trends in Education and Their Implications, 3(3), 53-59.
Harman, G. (2022). Preservice science teachers' favorite scientists. ie: inquiry in education, 14(1), 2.
Hipkins, R., Barker, M. and Bolstad, R. (2005). Teaching the „nature of science‟: modest adaptations or radical reconceptions?. International Journal of Science Education. 27(2). 243-254.
Höttecke, D. & Silva, C. C. (2011). Why implementing history and philosophy in school science education is a challenge: An analysis of obstacles. Science and Education, 20(3-4), 293-316.
Kara, U. (2010). Öğretmen adaylarının bilime yönelik kavram yanılgılarının giderilmesinde bilim tarihi temelli bilim öğretiminin yönteminin etkililiği. Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi. Samsun Ondokuzmayıs Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Kaya, A. (2007). Fen eğitiminde bilim tarihi destekli öğretimin fen bilgisi öğretmen adaylarının bilim doğasına ilişkin görüşlerine etkisinin değerlendirilmesi. Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi. Balıkesir Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü.
Kaya, O. N., Doğan, A. & Öcal, E. (2008). Turkish elementary school students’ images of scientists. Journal of Educational Research, 32, 83-100.
Khishfe, R. and Abd-El-Khalick, F. (2002). Influence of explicit and reflective versus implicit inquiry-oriented instruction on sixth graders‟ views of nature of science. Journal of Research in Science Teaching. 39(7). 551-578.
Klopfer, L. E. (1969). The teaching of science and the history of science. Journal of Research in Science Teaching, 6(1), 87-95.
Koliopoulus, D., Dossis, S. & Stamoulis, E.(2007). The use of history of science texts in teaching science: two cases of an innovative, constructivist approach. The Science Education Review, 6(2).
Kortam, N., Hugeret, M. & Mamlok-Naaman, R. (2020). The story behind the discovery: integrating short historical stories in science teaching. Chemistry Teacher International. https://doi.org/10.1515/cti-2019-0016
Laçin Şimşek, C. (2011). The effect of student studies in the nature and history of science lesson to the level of the knowledge about history of science. Necatibey Faculty of Education Electronic Journal of Science and Mathematics Education, 5(1), 116-138.
Masson, S., & Vázquez-Abad, J. (2006). Integrating history of science in science education through historical microworlds to promote conceptual change. Journal of Science Education and Technology, 15(3), 257-268.
Mamlok-Naaman, R., Ben-Zvi, R. & Hofstein, A. (2005). Learnıng science through a historical approach: does it affect the attitudes of non-science-oriented students towards science? Unpublished Master’s Thesis, University of Bristol, UK.
Matthews, M. R. (1989). A role for history and philosophy in science teaching. Interchange, 20(2), 3-15.
Mellado, V. (1997). Preservice teachers‟ classroom practice and their conceptions of the nature of science. Science and Education. 6. 331-354.
Mıhladız, G. (2010). Investigation of the preservice science teachers’ pedagogical content knowledge about the nature of science. Unpublished Doctoral Thesis. Gazi Üniversitesi, Institute of Educational Sciences, Ankara, Turkey.
Mıhladız, G., & Dogan, A. (2017). Investigation of the pre-service science teachers' pedagogical content knowledge about the nature of science. Hacettepe University Journal of Education, 32(2).
Nouri, N., & McComas, W. F. (2021). History of science (HOS) as a vehicle to communicate aspects of nature of science (NOS): Multiple cases of HOS instructors’ perspectives regarding NOS. Research in Science Education, 51(1), 289-305.
Özgelen, S., & Öktem, Ö. (2013). Bilimin doğası ve tarihi dersinde fen bilgisi öğretmen adaylarının bilimin tarihi ile ilgili bilgilerinin gelişimi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(1), 11-23.
Özgür Tamdoğan, N., & Aktan, M. B. (2019). Fen bilimleri derslerinde Türk–İslam bilginlerinin öğretilmesine dair öğretmen ve uzman görüşlerinin incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi. 48(224), 241-266.
Öztürk, E. ve Kaptan, F. (2014). “ESERA 2009” Fen eğitimi araştırmaları konferansı ve içeriğine bakış: Bilimin doğası, tarihi ve felsefesi, argümantasyon üzerine yapılmış çalışmalar. Kastamonu Eğitim Dergisi, 22(2), 649- 672.
Park, W., & Song, J. (2022). Looking back at “our science” and “our history”: an exploration of Korean preservice science teachers’ encounters with East Asian history of science. Cultural Studies of Science Education, 17(2), 355-381.
Reid-Smith, J. A. (2013). Historical short stories as nature of science instruction in secondary science classrooms: Science teachers' implementation and students' reactions. Graduate Theses and Dissertations. Iowa State University.
Roehrig, G. H. and Luft, J. A. (2004). Constraints experienced by beginning secondary science teachers in implementing scientific inquiry lessons. Internaional Journal of Science Eucation. 26(1). 3-24.
Rudge, D.W. & Howe, E.M. (2009). An explicit and reflective approach to the use of history to promote understanding of the nature of science, Science Education, 561–580. Doi:10.1007/s11191-007-9088-4
Rutt, A., & Mumba, F. (2019). Developing preservice teachers’ understanding of and pedagogical content knowledge for history of science–Integrated science instruction. Science & Education, 28(9), 1153-1179.
Sarton, G. (1918). The teaching of the history of science- the scıentıfıc montly. American Association fort he Advancement of Science, 7(3), 193-211.
Sarton, G. (1916). The history of science. The Monist, 26(3), 321-365.
Şahin, Ş., Sarıtaş, D., & Tufan, Y. Fen bilgisi öğretmen adaylarının bilim insanlarına yönelik genel bilgi düzeylerinin belirlenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(30), 921-929.
Türk Dil Kurumu [TDK] (2022). TDK çevrim içi Türkçe sözlük. https://sozluk.gov.tr
Topdemir, H. G., & Unat, Y. (2018). Bilim tarihi. Pegem Akademi.
Unat, Y. (2008). Prof. Dr. Sevim Tekeli ve Bilim Tarihine Katkıları. Cumhuriyet ve Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Uluslararası Sempozyumu, s. 147-159.
Yıldırım, A. (2021). The effect of activity based history of science teaching on the preservice science teachers' nature of science views. Master's thesis, Necmettin Erbakan University, Institute of Educational Sciences.
Yılmaz, K., & Yiğit, Ö. (2010). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının Avrupa, Ortadoğu ve Türkiye’ye komşu ülkelere ilişkin algıları. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 38(38), 318-334.
Zheng, Z., Li, X., & Long, T. (2022, July). Designing and applying an argument-driven inquiry instructional model in the teaching of history of science for pre-service science teachers. International Symposium on Educational Technology (ISET) (pp. 28-33).
