Adli Tıp Pratiğinde Nadir Görülen Bir Olgu: Konjenital Adrenal Hiperplazi ve Pseudohermafroditizm Tanılı, Evlenme İsteği Olan Bir Çocuğun Yaş Tayini Açısından Değerlendirilmesi
Özet
Adli tıp uygulamalarının önemli konularından biri de yaş tayini etkileyen Konjenital adrenal hiperplazi (KAH)’nin de dahil olduğu çeşitli hastalıklardır. Otozomal resesif geçiş gösteren bir böbrek üstü bezi hastalığı olan KAH’da; erken ergenlik, epifizlerin erken kapanması nedeniyle boy kısalığı, cinsiyetin net olarak anlaşılamaması ya da çift cinsiyetlilik olarak adlandırılan pseudohermafroditizm ve doğumsal olarak böbrek üstü bezlerinin fonksiyon bozukluğu olması neticesinde kız çocuklarındaki klitorisin fazla gelişmesiyle penis görünümü alması gibi görülen ambigus genitalya tespit edilebilmektedir. Nüfus cüzdanına göre 2003 doğumlu olan bir erkek çocuk, yaşının daha büyük olduğunu iddia ederek evlenmek için 2018 yılı kasım ayında dava açar. Mahkeme, kişinin kemik yaşının / yaş tayininin tespiti için Bülent Ecevit Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Adli Tıp Polikliniğine gönderir. Tıbbi belgelerine göre 2009 yılında konjenital adrenogenital bozukluk ve pseudohermafroditizm tanısı konularak vajinal histerektomi ve salpingoooferektomi ameliyatları yapılmıştır. 2018 yılında yapılan muayenesinde 147 boyunda, 64 kilogram ağırlığındadır. Sekonder seks karakterleri (sakal, bıyık, koltuk altı, pubik ve vücut kıllarının) henüz tam olarak gelişmemiştir. Yaşının 17 olduğunu iddia eden çocuğa çekilen grafilerde iliak cresti tümüyle füzyone ve el bileği radius –ulna epifiz hatları kapanması dolayısıyla her iki kemik görünümüne göre kişinin 18 (onsekiz) yaş üstü ile uyumlu olduğu tespit edilmiştir. Adli tıpta yaş tayini bütüncül incelenmesi gereken önemli bir husustur. Suistimale açık olması ve yaş tespitinin standardize bir yöntemle yapılamaması zorluklara neden olmaktadır. Yaş tayininde direk grafiler büyük önem arz etse de başta KAH gibi çeşitli hastalıklar, genetik ve/veya çevresel faktörler yaş tayinini etkileyebilmektedir. Yaş tayininde sadece kişinin muayene sırasında elde edilen tıbbi belgelerinin incelemesi ile değil aynı zamanda geçmiş tıbbi evraklarının ve adli tahkikat belgelerinin (nüfus kayıt örneği, varsa kardeş yaşları, adli sicil kaydı vb.) birlikte değerlendirilerek sonuca gidilmesi gerekmektedir.
Referanslar
Kaya K, Çekin N. Çocuklarda Yaş Tayini, Türkiye Klinikleri J ForenSciLegMed. 2018:15(1):24-8
Baransel Isır A, Dülger HE. 1998-2005 Yılları Arasında Gaziantep Üniversitesi Adli Tıp Anabilim Dalında Raporlandırılan Yaş Tayini Olgularının İrdelenmesi, Turkiye Klinikleri J ForenMed. 2007:4(1):1-6
Demirkıran DS, Çelikel A, Zeren C, Arslan MM. Methodsforageestimation, Dicle MedicalJournal. 2014:Vol.41Issue1:p238-243. 6p
Çöloğlu AS. Kemik ve Diş Gelişimini Etkileyen FaktörlerYaş Tayini Çalışmalarındaki Önemi. Adli Tıp Dergisi. 1987:3:117-22
Büken B, Demir F, Büken E. 2001-2003 yılları arasındaAbant İzzet Baysal ÜniversitesiDüzce Tıp Fakültesi AdliTıp Anabilim Dalı’na gönderilen yaş tayini olgularının analizi veadli tıp pratiğinde karşılaşılan güçlükler. DüzceTıp Fakültesi Dergisi. 2003;5:18-23.
Bilgin N, Çekin N, Gülmen MK, Alper B.ÇukurovaÜniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı’na başvuran yaş tayini olgularının retrospektif değerlendirilmesi.MersinÜniv Tıp Fak Dergisi 2003;2:140-4.
Berberoğlu MErken Puberte/Puberty Precocious. Türkiye Çocuk Hast. Derg./Turkish J. Pediatr. Dis. 2010:4(1):61-64
Tonyukuk Gedik V;Konjenital Adrenal Hiperplaziler.Turkiye Klinikleri J IntMedSci. 2005:1(3):59-64
Güran T, Tezel B, Gürbüz F, Eklioğlu BS, Hatipoğlu N, Kara C, at al.NeonatalScreeningforCongenital Adrenal Hyperplasia in Turkey: A Pilot Studywith 38,935 Infants. J ClinRes Pediatr Endocrinol. 2019:Feb 20;11(1):13-23
Tuğtepe H, Valıyev N. AmbigiouesGenitalia ve Konjenital Adrenal Hiperplazi. Türkiye Klinikleri Üroloji-Özel Konular.2019:12 (1), 43-49
Bingöl Aydın D, Aydın E, Yıldız T, İşgüven SP. Konjenital adrenal hiperplazi.Online Türk Sağlık Bilimleri Dergisi. 2018:Cilt 3:Sayı 2:113-116
Tütüncüler F.Hirşutizm. Cinaz P, DarendelilerF,Akıncı A, Özkan B, Dündar BN, Abacı A, et al; editörler. Çocuk Endokrinolojisi. İstanbul: Nobel TıpKitabevleri; 2014(1):p.203-10.
Alikaşifoğlu A.; AmbigiusGenitalya’yaKlinikYaklaşım. 2003:cilt 12:sayı 4s: 141-145
İnterseks Bireylerin İnsan Haklarını Savunmak. Nasıl Yardım Edebilirsiniz? Dan ChristianGhattas. 2016. https://www.ilga-europe.org/sites/default/files/tool_kit_in_turkish.pdf erişim tarihi 22.09.2020
TMK (2001). TÜRK MEDENİ KANUNU Kanun Numarası: 4721 Kabul Tarihi : 22/11/2001 Yayımlandığı Resmî Gazete: Tarihi: 8/12/2001 Sayı: 24607 Yayımlandığı Düstur: Tertip: 5 Cilt: 41.
https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4721.pdf erişim tarihi 22.09.2020.
UHK (1930). UMUMİ HIFZISSIHHA KANUNU (1) (2) Kanun Numarası: 1593 Kabul Tarihi: 24/4/1930 Yayımlandığı R.Gazete: 6/5/1930 Sayı: 1489 Yayımlandığı Düstur: Tertip: 3 Cilt: 11 Sayfa:14. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.3.1593.pdf. erişim tarihi 22.09.2020.
Sert S. Türk Medeni Hukukunda Cinsiyet Değiştirme. TBB Dergisi. 2015(118):255-270.
Greulich WW, Pyle SI. Radiographic atlas of skeletaldevelopment of thehandandwrist. 2nd ed. Stanford University Pres, Stanford California. 1959: 160-228.
Gök Ş, Erölçer N, Özen C. Adli tıpta yaş tayini. 2. baskı, Adli Tıp Kurumu Yayınları, İstanbul; 1985.
Taner JM, Whitehouse RH, CameronN,et al. Assesment of skeletalmaturityandprediction of adultheight (TW2 method) 2nd ed. London: Academic Pres. 1983:22-37;50- 58.
Baransel Isır A. Adli Tıpta Yaş Tayini. Klinik Gelişim Dergisi Adli Tıp Özel Sayısı. 2009:22:114-121.
Korkut M, Tüzün B, Korkut S Çakmak Y. Ülkemizde Adli Tıp Uygulamalarında Karşılaşılan Güçlükler ve Çözüm Önerileri.2 Klinik Adli Tıp. 2001:1(1):9-21.
TCK(2004). TÜRK CEZA KANUNU. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.5237.pdf erişim tarihi 05.09.2020.
U.S. Department of Health, EducationandWelfare. NCHS grovvthcurvesforchildren, birth-18 years. Washington, D.C.:DHEWPublication No. (PHS). 1977:78-1650
Neyzi O, Binyıldız P, Alp H. Türk çocuklarında büyüme standartları. İst Tıp Fak Mecm. 1978:41 (Suppl 74):1-41
