Biyoloji Öğretmen Adaylarının Güncel Bazı Çevre Kavramlarına İlişkin Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi
Özet
Bu araştırma, biyoloji öğretmen adaylarının biyofili, biyofobi, ekofili, ekofobi, doğaya bağlılık ve doğa yoksunluğu gibi güncel çevre kavramlarına ilişkin bilgi düzeylerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma yöntemiyle yürütülen çalışmanın çalışma grubunu, 2021-2022 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde bir devlet üniversitesinin Biyoloji Eğitimi Anabilim Dalında öğrenim gören 62'si kadın, 7'si erkek olmak üzere toplam 69 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Veriler, araştırmacılar tarafından hazırlanan ve 6 açık uçlu sorudan oluşan bir ölçme aracı ile toplanmış, elde edilen yanıtlar içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Araştırma bulgularına göre, öğretmen adaylarının %21,7’si biyofili, %29,9’u biyofobi, %17,4’ü ekofili, %18,8’i ekofobi, %52,2’si doğaya bağlılık ve %30,4’ü doğa yoksunluğu kavramlarını daha önce duyduğunu belirtmiştir. Bu kavramları duyduğunu ifade eden adayların kavramları doğru tanımlama oranları ise biyofili için %40, biyofobi için %60, ekofili için %41,7, ekofobi için %69,2, doğaya bağlılık için %47,2 ve doğa yoksunluğu için %19,1 olarak tespit edilmiştir. Öğretmen adaylarının bilgi kaynakları arasında okul, dersler, makaleler, medya ve gündelik sohbetler öne çıkmaktadır. Çalışma sonucunda, öğretmen adaylarının güncel çevre kavramlarına ilişkin bilgi düzeylerinin genel olarak yetersiz olduğu, özellikle biyofili-ekofili ve biyofobi-ekofobi gibi kavramları birbirlerinden ayırt etmekte zorlandıkları belirlenmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda, eğitim fakültelerindeki çevre eğitimi ders içeriklerinin güncel ekolojik kavramlarla zenginleştirilmesi ve adayların bilgilerini güncel tutmaları tavsiye edilmektedir.
This study aims to determine prospective biology teachers' levels of knowledge regarding current environmental concepts such as biophilia, biophobia, ecophilia, ecophobia, connectedness to nature, and nature deficit. Executed using a qualitative research method, the study's working group consists of a total of 69 prospective teachers (62 female, 7 male) studying in the Department of Biology Education at a state university during the spring semester of the 2021-2022 academic year. Data were collected using a measurement tool prepared by the researchers consisting of 6 open-ended questions, and the obtained responses were analyzed using content analysis. According to the findings, 21.7% of prospective teachers stated that they had previously heard of biophilia, 29.9% biophobia, 17.4% ecophilia, 18.8% ecophobia, 52.2% connectedness to nature, and 30.4% nature deficit. Among the candidates who reported having heard these concepts, the correct definition rates were determined as 40% for biophilia, 60% for biophobia, 41.7% for ecophilia, 69.2% for ecophobia, 47.2% for connectedness to nature, and 19.1% for nature deficit. School, courses, articles, media, and everyday conversations stood out among prospective teachers' information sources. As a result of the study, it was determined that prospective teachers' knowledge levels regarding current environmental concepts were generally insufficient, and they particularly had difficulty distinguishing concepts like biophilia-ecophilia and biophobia-ecophobia from one another. In line with the findings, it is recommended that environmental education course contents in faculties of education be enriched with current ecological concepts and candidates keep their knowledge up to date.
Referanslar
Azapagic, A., Perdan, S., & Shallcross, D. (2005). How much do engineering students know about sustainable development? The findings of an international survey and possible implications for the engineering curriculum. European Journal of Engineering Education, 30(1), 1-19.
Barbaro, N., & Pickett, S. M. (2016). Mindfully green: Examining the effect of connectedness to nature on the relationship between mindfulness and engagement in pro-environmental behaviour. Personality and Individual Differences, 93, 137-142.
Baxter, D. E., & Pelletier, L. G. (2019). Is nature relatedness a basic human psychological need? A critical examination of the extant literature. Canadian Psychology/Psychologie Canadienne, 60(1), 21.
Bektaş, F., Kural, B., & Orçan, F. (2017). Doğaya bağlılık ölçeğinin Türkçeye uyarlaması: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 11(1), 77-86.
Dean, J. H., Shanahan, D. F., Bush, R., et al. (2018). Is nature relatedness associated with better mental and physical health? International Journal of Environmental Research and Public Health, 15(7), 1371.
Dubos, R. J. (1968). Man, Medicine and Environment. New York: Praeger.
Dunlap, R., Liere, K. V., Mertig, A., et al. (2000). Measuring endorsement of the new ecological paradigm: A revised NEP scale. Journal of Social Issues, 56(3), 425-442.
Erol, G. H. (2005). Sınıf öğretmenliği ikinci sınıf öğrencilerinin çevre ve çevre sorunlarına yönelik tutumları. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Pamukkale Üniversitesi, Denizli.
Ewert, A. W., Mitten, D. S., & Overholt, J. R. (2014). Natural environments and human health. CABI, UK.
Forstmann, M., & Sagioglou, C. (2017). Lifetime experience with (classic) psychedelics predicts pro-environmental behavior through an increase in nature relatedness. Journal of Psychopharmacology, 31(8), 975-988.
Iltis, H. H., Loucks, O. L., & Andrews, P. (1970). Criteria for an optimum human environment. Bulletin of the Atomic Scientists, 26(1), 2-6.
Kahn Jr, P. H. (1997). Developmental psychology and the biophilia hypothesis: Children's affiliation with nature. Developmental Review, 17(1), 1-61.
Kahyaoğlu, M., & Yetişir, M. İ. (2015). Doğa kavramı ve çocukların doğaya yabancılaşması üzerine fenomenografik bir çalışma. Eğitim ve Bilim, 40(182), 159-170.
Kellert, S. R. (2005). Building for life: Designing and understanding the human-nature connection. Renewable Resources Journal, 24(2), 8-23.
Kellert, S. R. (2012). Building for life: Designing and understanding the human-nature connection. Island press.
Kellert, S. R., & Wilson, E. O. (Eds.). (1993). The Biophilia hypothesis. Island Press.
Kutru, Z., & Soran, H. (2012). Üniversite öğrencilerinin doğa algıları. Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
Louv, R. (2005). Nature deficit. Orion, 70-71.
Louv, R. (2012). Doğadaki son çocuk. (7. Baskı). (Çeviri: Ceyhan Temürcü). Ankara: TÜBİTAK Popüler Bilim Kitapları.
Mayer, F. S., & Frantz, C. M. (2004). The connectedness to nature scale: A measure of individuals’ feeling in community with nature. Journal of Environmental Psychology, 24(4), 503-515.
Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. C.A: Sage press.
Nisbet, E. K., & Zelenski, J. M. (2011). Underestimating nearby nature: Affective forecasting errors obscure the happy path to sustainability. Psychological Science, 22(9), 1101-1106.
Özata Yücel, E. (2013). Fen bilimleri programındaki ekosistem, biyolojik çeşitlilik ve çevre sorunları konularının öğretim tasarımı ve uygulanması. Uludağ Üniversitesi, Bursa.
Schultz, P. W. (2001). The structure of environmental concern: Concern for self, other people, and the biosphere. Journal of Environmental Psychology, 21(4), 327-339.
Selhub, E. M., & Logan, A. C. (2012). Your brain on nature: The science of nature's influence on your health, happiness and vitality. New Jersey: John Wiley & Sons Press.
Sobel, D. (1995). Beyond Ecophobia: Reclaiming the Heart in Nature Education. Clearing, 91, 16-20.
Sobel, D. (1996). Beyond ecophobia. Great Barrington, MA: Orion Society.
Soran, H., Morgil, F. İ., Yücel, S., Atav, E., & Işık, S. (2000). Biyoloji öğrencilerinin çevre konularına olan ilgilerinin araştırılması ve kimya öğrencileri ile karşılaştırılması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(18).
Steg, L., Van Den Berg, A. E., & Groot, J. I. M. (2015). Çevre psikolojisi (Çev. L. K. Cicerali ve E. E. Cicerali). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
Tilbury, D. (1994). Environmental education: developing a model for initial teacher education. University of Cambridge.
Uzel, N., & Karatekin, K. (2020). Biyoloji ve coğrafya öğretmen adaylarının bazı ekolojik kavramlara ilişkin bilişsel yapılarının incelenmesi. Diyalektolog, 24, 33-53.
Yalçın, S., & Gökçen-Özgün, B. B. (2017). Ekopedagojik yaklaşımla çevre eğitimi ve çocuk. Aktan-Acar, E. (Ed.), Erken Çocukluk Eğitimi Mozaiği-Büyük Düşünceler/Fikirler, Modeller ve Yaklaşımlar içinde, Ankara: Nobel Yayın Evi, 109-128.
Yener, D., & Kalıpçı, E. (2007). Eğitim fakültesi öğrencilerinin çevre bilgilerine yönelik bir anket çalışması. Uluslararası Çevre Uygulama ve Bilim Dergisi, 2(1), 71-78.
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (9. Baskı). Ankara: Seçkin Yayın Evi.
Zelenski, J. M., & Nisbet, E. K. (2014). Happiness and feeling connected: The distinct role of nature relatedness. Environment and Behavior, 46(1), 3-23.
Warber, S. L., Dehudy, A. A., Bialko, M. F., Marselle, M. R., & Irvine, K. N. (2015). Addressing “‘NatureDeficit Disorder’”: A Mixeed Methods Pilot Study of Young Adults Attending a Wilderness Camp. Evidence Based Complementary and Alternative Medicine, 2015, 13.
Wilson, E. O. (1984). Biophilia. Cambridge: Harvard University Press.
