Proje Danışmanlığı Eğitiminin Biyoloji Öğretmenlerinin Bilimsel Araştırmanın Doğası Hakkındaki Görüşlerine Etkisi
Özet
Bu çalışma, 2013-2014 yıllarında TÜBİTAK-BİDEB 2229 Programı kapsamında düzenlenen Biyoloji Öğretmenlerine Yönelik Proje Danışmanlığı Eğitim Çalıştayı’na katılan 13 biyoloji öğretmeninin bilimsel araştırmanın doğasına ilişkin görüşlerinin yedi yıllık süreçteki değişimini ve bu eğitimin mesleki ile bilimsel çalışmalarına yansımalarını incelemektedir. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseninin benimsendiği araştırmada veriler, Bilimsel Araştırmaya İlişkin Görüş Anketi (VOSI) ve yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen bulgular, verilen eğitimin öğretmenlerin bilimsel araştırmanın doğasına yönelik anlayışlarında kalıcı ve olumlu bir gelişim sağladığını göstermektedir. Özellikle "bilimsel araştırmaları soruların yönlendirmesi" ve "birden fazla yöntemin bulunması" temalarında öğretmenlerin bilgili görüş seviyelerinde belirgin bir artış gerçekleşmiştir. Buna karşın, bilimsel veri ile kanıt arasındaki fark gibi bazı temalarda kavram yanılgılarının devam ettiği ve "bilimin bir topluluk uygulaması olduğu" temasında daha sınırlı veri elde edildiği tespit edilmiştir. Katılımcı öğretmenlerin tamamı eğitimin faydalı olduğunu belirtmiş, yedi yıllık süreçte TÜBİTAK projelerinde ve bilim olimpiyatlarında danışmanlık yaparak edindikleri kazanımları aktif olarak kullanmışlardır. Sonuç olarak, bu tür uygulamalı hizmet içi eğitimlerin kalıcılık ve yaygınlaştırma açısından etkili olduğu, ancak gelecekteki eğitimlerde kavram yanılgılarına daha fazla vurgu yapılması gerektiği vurgulanmaktadır.
This study examines the change over a seven-year period in the views regarding the nature of scientific inquiry of 13 biology teachers who participated in the Project Consultancy Training Workshop for Biology Teachers organized under the TÜBİTAK-BİDEB 2229 Program in 2013–2014, as well as the reflections of this training on their professional and scientific endeavors. Adopting a case study design from qualitative research methods, data were collected through the Views of Scientific Inquiry (VOSI) questionnaire and semi-structured interviews. The findings indicate that the provided training fostered a lasting and positive development in teachers' understanding of the nature of scientific inquiry. Notably, a significant increase in teachers' informed views occurred in the themes "scientific inquiries are guided by questions" and "multiple methods exist in scientific inquiry". Conversely, misconceptions persisted in certain themes such as the distinction between scientific data and evidence, and more limited data were obtained regarding the theme "science as a community practice". All participating teachers stated that the training was beneficial and actively utilized their gains by acting as advisors in TÜBİTAK projects and science olympiads during the seven-year period. In conclusion, it is emphasized that such practical in-service trainings are effective in terms of permanence and dissemination, but future trainings should place greater emphasis on addressing misconceptions.
Referanslar
Abazoğlu, İ. (2014). Dünyada öğretmen yetiştirme programları ve öğretmenlere yönelik mesleki gelişim uygulamaları, International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 9(5), 1-46.
Abd-El-Khalick, F. (2012). Examining the sources for our understandings about science: Enduring conflations and critical issues in research on nature of science in science education. International Journal of Science Education, 34(3), 353-374.
Abik, N. M. (2017). Çocukların bilimsel araştırmaların doğası hakkındaki görüşleri ve yaz bilim kampında geliştirilmesi (Yüksek Lisans Tezi). Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Bolu. https://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
Akerson, V. L. & Donnelly, L. A., (2010). “Teaching nature of science to K-2 students: What understandings can they attain? International Journal of Science Education, 32(1), 97-124.
Aslan, O. Yalçın, N. & Taşar, M. F. (2009). Fen ve teknoloji öğretmenlerinin bilimin doğası hakkındaki görüşleri. Ahi Evran Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(3), 1-8.
Aydemir, S. (2016). Fen bilimleri öğretmen ve öğretmen adaylarının bilimin doğası ve bilimsel araştırmaya ilişkin görüşleri ve sınıf içi uygulamaları (Doktora Tezi). Fırat Üniversitesi, Elazığ. https://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
Aydın, M., Bacanak, A. & Çepni, S. (2013). Fen ve teknoloji öğretmenlerinin proje tabanlı öğretim yöntemi (PTÖY) ile ilgili ihtiyaçlarının incelenmesi. Necatibey Faculty of Education Electronic Journal of Science & Mathematics Education, 7(1), 1-31.
Baykara, H. (2019). Öğretmen adaylarının bilimsel araştırmaya ve dünyayı algılamaya yönelik görüşleri (Doktora Tezi). Pamukkale Üniversitesi, Denizli. https://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
Çavuş, S. (2010). İlköğretim fen bilgisi ve matematik öğretmenliği lisans öğrencilerinin bilimin doğası hakkındaki görüşlerinin geliştirilmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Bolu.
Çelik Ayyılmaz, H. (2019). Ortaokul fen bilimleri öğretmenlerinin ve fen bilgisi öğretmen adaylarının bilimin doğası ve bilimsel sorgulama hakkındaki bilgi ve görüşleri (Yüksek Lisans Tezi). Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Aydın. https://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
Çil, E. & Çepni, S. (2012). Kavramsal değişim yaklaşımı, doğrudan yansıtıcı yaklaşım ve milli eğitim bakanlığı ders kitabının bilimin doğası üzerine görüşler ve ışık ünitesindeki kavramsal değişim üzerine etkileri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 12(2), 1089-1116.
Doğanay, A. (Ed.), Koç, G., Korkmaz, İ., Karataş Coşkun, M., Sarı, M., Ünver, N., Tok, Ş. & Tok, T. N. (2008). Öğretim ilke ve yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi Yayınları.
Doruk, O. (2018). Bilim tarihi temelli fen öğretiminin sınıf öğretmeni adaylarının fen öğretimine yönelik tutumlarına ve bilimin doğası inanışlarına etkisi (Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara. https://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
Drage, K. (2010). Professional development: Implications for Illinois career and technical education teachers. Journal of Career and Technical Education, 25(2), 24-37.
Erdoğan, M. N. (2011). Açık-düşündürücü öğretim dizini ile bilimin doğası odaklı fen içeriği öğretiminin lise öğrencilerinin bilimin doğası anlayışlarına etkisi (Doktora Tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.
Fleming, D. S. (2000). A Teacher’s guide to project-based learning. Washington DC.: Office of Educational Researchand Improvement.
Gül, Ş. & Erkol, M. (2016). Fen bilgisi öğretmeni adaylarının bilimsel bilginin doğası anlayışlarının incelenmesi. Kuramsal Eğitimbilim Dergisi, 9(4), 642-661.
Hacettepe Üniversitesi, (2017). Türkiye’de öğretmen eğitimi ve istihdamı, mevcut durum ve öneriler. http://www.egitim.hacettepe.edu.tr/belge/OgretmenEgitimi-istihdam_Raporu.pdf sayfasından erişilmiştir.
Hurd, P. D. (1998). Scientific literacy: New minds for a changing world. Science Education, 82(3), 407-416.
İflazoğlu Saban, A. & Saban, A. (2014). Sınıf öğretmenliği öğrencilerinin bilimin doğası hakkındaki görüşlerinin cinsiyet ve sınıf düzeyine göre incelenmesi. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(4), 1121-1135.
İlğan, A. (2017). Öğretmenlerin mesleki gelişimi ve denetimi: Öğrenen öğretmenler, başaran öğrenciler. Ankara: Anı Yayıncılık.
İrez, S. & Turgut, H. (2008). Fen eğitimi bağlamında bilimin doğası. İçinde Ö. Taşkın (Ed.), Fen ve teknoloji öğretiminde yeni yaklaşımlar, Ankara: Pegem Akademi, 233-260.
Kaptan, F. & Korkmaz, H. (1999). İlköğretimde fen bilgisi öğretimi. Ankara: MEB.
Karaman, A. & Apaydın, S. (2014). Sınıf öğretmenlerinin bilimsel araştırmanın doğası hakkındaki anlayışlarına astronomi yaz bilim kampının etkisi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 22(2), 841-868.
Kaya, E. (2020). Proje tabanlı öğrenme yönteminin uygulanma sürecinde fen bilimleri ve ilköğretim matematik öğretmenlerinin karşılaştıkları güçlükler (Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara. https://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
Keklik, M. E. (2019). Madde ve özellikleri konusunda uygulanan bilimin doğası etkinliklerinin ortaokul öğrencilerinin bilimin doğası algılarına etkisinin incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Sakarya Üniversitesi, Sakarya. https://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
Khishfe, R. & Abd-El-Khalick, F. (2002). Influence of explicit and reflective versus implicit inquiry-oriented instruction on sixth graders‟ views of nature of science. Journal of Research in Science Teaching, 39(7), 551-578.
Khishfe, R. (2008). The development of seventh graders’ views of nature of science. Journal of Research in Science Teaching, 45(4), 470-496.
Kubilay Tatar, M. & Özenoğlu, H. (2018). Fen bilgisi öğretmen adaylarının bilimin doğası bilgisine ve öğretimine ilişkin özyeterlilik inançları. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 46, 261-293.
Küçük, M. (2006). Bilimin doğasını ilköğretim 7. sınıf öğrencilerine öğretmeye yönelik bir çalışma (Doktora Tezi). Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon. https://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
Leblebicioğlu, G., Çapkınoğlu, E. & Peten, D. M. (2020). Views of nature of scientific ınquiry of students in different high schools. Education and Science, 45(201), 143-165.
Lederman, N. G. (1992). Students' and teachers' conceptions of the nature of science: A review of the research. Journal of Research in Science Teaching, 29(4), 331-359.
Lederman, N. G. (1999). Teachers' understanding of the nature of science and classroom practice: Factors that facilitate or impede the relationship. Journal of Research in Science Teaching, 36(8), 916-929.
Lederman, N. G. (2006). Syntax of nature of science within inquiry and science education. In B. Flick & N.G. Lederman (Eds.). Scientific inquiry and nature of science: Implications for teaching, learning and teacher education. Dordrecht, the Netherlands: Springer.
Lederman, N. G. (2007). Nature of science: past, present, and future. In S. K. Abell, N. G. Lederman (Eds.). Handbook of research on science education (pp. 831-879). London, Lawrence Erlbaum Associates.
Lederman, N. G., Abd-El-Khalick, F. & Bell R. L. (2002). Views of nature of science questionnaire: Toward valid and meaningful assessment of learners’ conceptions of nature of science. Journal of Research in Science Teaching, 39(6), 497-521.
McComas, W., Clough, M. P. & Almazroa, H. (1998). The role and character of the nature of science in science education. Chapter 1 in William F. McComas (Eds.) The Nature of Science in Science Education: Rationales and Strategies. The Netherlands: Kluwer.
Metin, D. (2009). Yaz bilim kampında uygulanan yönlendirilmiş araştırma ve bilimin doğası etkinliklerinin ilköğretim 6. ve 7. sınıftaki çocukların bilimin doğası hakkındaki düşüncelerine etkisi (Yüksek Lisans Tezi). Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Bolu. https://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
Millî Eğitim Bakanlığı (MEB), (2006). Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı ortaöğretim proje hazırlama dersi öğretim programı. http://mufredat.meb.gov.tr/Programlar.aspx sayfasından erişilmiştir.
Millî Eğitim Bakanlığı (MEB), (2017). Öğretmen strateji belgesi 2017-2023. http://oygm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2017_07/26174415_Strateji_Belgesi_RG-Ylan-_26.07.2017.pdf sayfasından erişilmiştir.
Minner, D. D., Levy, A. J. & Century, J. (2010). Inquiry-Based Science Instruction-What Is It and Does It Matter? Results from a Research Synthesis Years 1984 to 2002, Journal of Research in Science Teaching, 47(4), 474-496.
Öztuna Kaplan, A. & Di̇ker Coşkun, Y. (2012). Proje tabanlı öğretim uygulamalarında karşılaşılan güçlükler ve çözüm önerilerine yönelik bir eylem araştırması, Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(1), 137-159.
Öztürk Akar, E. (2007). Biyoloji öğretmenlerinin hizmetiçi eğitim ihtiyaçları ve gözlemlenen bölgesel farklılıklar, Education and Science, 32(143), 68-79.
Öztürk, T. (2013). Sosyal bilgiler öğretiminde projeye dayalı öğrenme yaklaşımının öğrencilerin başarısına ve derse yönelik tutumlarına etkisi. Cumhuriyet International Journal of Education, 2(2), 61-77.
Schwab, J. J. (1962). The teaching of science as enquiry. In J. J. Schwab, & P. F. Brandwein (Eds.), The teaching of science (pp. 1–103). Cambridge, MA: Harvard University Press.
Schwartz, R. (2004). Epistemological views in authentic science practice: A cross-discipline comparison of scientists’ views of nature of science and scientific inquiry (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Oregon State University, Oregon, USA.
Schwartz, R. S., Lederman, N. G. & Lederman, J. S. (2008). An instrument to assess views of scientific inquiry: The VOSI Questionnaire, National Association for Research in Science Teaching, March 30-April 2, 2008. Baltimore, U.S.
Tsai C. C. (2002). Nested epistemologies: Science teachers' beliefs of teaching, learning and science. International Journal of Science Education, 24(8), 771-783.
Tuncel, H. (2012). Bir yaz bilim kampının çocukların bilimsel araştırma hakkındaki görüşlerine etkisi (Yüksek Lisans Tezi). Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Bolu. https://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
Türkmen, L. & Yalçın, M. (2001). Bilimin doğası ve eğitimdeki önemi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3(1), 189-195.
Ülker Kurtuluş, Ş. (2019). Biyoloji bilim dalında TÜBİTAK araştırma projelerine katılan öğretmenlerin karşılaştığı güçlüklerin incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara. https://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
Vatansever Bayraktar, H. (2015). Proje tabanlı öğrenme yaklaşımı. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(37), 709-718.
Virginia Department of Education (VDOE), (2010). Science standards of learning for Virginia public schools. Richmond: Virginia Board of Education.
Yalçın İncik, E. (2017). İlkokul öğretmen ve öğrencilerinin proje tabanlı öğrenmeye ilişkin sorunlarını çözmede eylem araştırması: 4. sınıf Türkçe dersi kapsamında bir çalışma (Doktora Tezi). Mersin Üniversitesi, Mersin. https://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
Yıldırım, C. (2007). Evrim kuramı ve bağnazlık (3. Baskı). İstanbul: Bilim ve Gelecek Kitaplığı.
