Biyolojik Çeşitlilik Konulu Proje Tabanlı Öğretimin Lise Öğrencilerinin Biyoloji Dersi Tutumlarına Etkisi
Özet
Bu araştırma, biyolojik çeşitlilik konulu proje tabanlı öğretim (PTÖ) uygulamasının lise 10. sınıf öğrencilerinin biyoloji dersine yönelik tutumlarına ve akademik başarılarına etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Burcu Kökçü ve Ali Gül tarafından yürütülen çalışmada, Tokat’ın Reşadiye ilçesindeki bir devlet lisesinde öğrenim gören 40 öğrenci çalışma grubunu oluşturmuştur. Araştırmada tek grup öntest-sontest uygulamalı zayıf deneysel desen tercih edilmiştir. Üç haftalık uygulama sürecinde gruplar biyolojik çeşitliliği tehdit eden etmenlere yönelik projeler hazırlayıp sunmuş, veriler Biyoloji Dersi Tutum Ölçeği ile iki yazılı sınav aracılığıyla toplanmıştır. Dağılımın normal olmaması nedeniyle verilerin değerlendirilmesinde Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre, öğrencilerin tutum ölçeği öntest puan ortalaması 120,28 iken sontestte 127,60'a yükselmiş ve sontest lehine anlamlı bir fark tespit edilmiştir (z=-2,974, p<0,05). Akademik başarı değişkeninde ise birinci sınav puan ortalaması 38,80 iken ikinci sınavda 67,68'e ulaşarak belirgin ve anlamlı bir artış göstermiştir (z=-5,277, p<0,05). Cinsiyet değişkenine göre yapılan incelemede, PTÖ yönteminin kız öğrencilerin tutumlarında anlamlı bir farklılık oluşturduğu (p=0,019), erkek öğrencilerde ise anlamlı bir fark yaratmadığı (p=0,064) saptanmıştır. Sonuç olarak, biyolojik çeşitlilik temalı proje tabanlı öğretim öğrencilerin derse karşı olumlu tutum geliştirmelerinde ve akademik başarılarını artırmada etkili olmuştur. Bu doğrultuda, fen ve biyoloji öğretiminde öğrenci merkezli proje çalışmalarının yaygınlaştırılması önerilmektedir.
This study aims to investigate the effect of project-based learning (PBL) on biodiversity on 10th-grade high school students' attitudes toward biology class and their academic achievement. Conducted by Burcu Kökçü and Ali Gül, the study group consisted of 40 students attending a public high school in the Reşadiye district of Tokat. A one-group pretest-posttest weak experimental design was utilized in the research. During the three-week implementation period, student groups prepared and presented projects addressing factors that threaten biodiversity, and data were collected using the Biology Class Attitude Scale alongside two written examinations. Due to the non-normal distribution of the data, the Wilcoxon Signed-Ranks Test was used for analysis. According to the analysis results, the students' mean attitude scale score increased from 120.28 on the pretest to 127.60 on the posttest, showing a statistically significant difference in favor of the posttest (z=-2.974, p<0.05). Regarding academic achievement, the mean score on the first exam was 38.80, whereas it reached 67.68 on the second exam, demonstrating a marked and significant increase (z=-5.277, p<0.05). The analysis by gender revealed that the PBL method created a significant difference in the attitudes of female students (p=0.019), while it did not create a significant difference for male students (p=0.064). In conclusion, project-based learning focused on biodiversity was effective in helping students develop positive attitudes toward the course and in increasing their academic achievement. Accordingly, expanding student-centered project work in science and biology education is recommended.
Referanslar
Aldemir, S. B. (2013). Proje tabanlı öğrenme yönteminin biyoloji öğretmen adaylarının akademik başarısı ve eleştirel düşünme becerisi üzerine etkisi. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Altun Yalçın, S., Turgut, Ü., & Büyükkasap, E. (2009). Proje tabanlı öğretim yönteminin öğrencilerin elektrik konusu akademik başarılarına, fiziğe karşı tutumlarına ve bilimsel işlem becerilerine etkisinin incelenmesi. International Online Journal of Educational Sciences, 1 (1), 81-105.
Ayan, M. (2012). Proje tabanlı öğrenme yaklaşımının ilköğretim öğrencilerinin fen bilgisi dersi akademik başarı düzeyine etkisi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 10(1), 167-183.
Bağcı, U. (2005). İlköğretim fen bilgisi öğretiminde uygulanan proje tabanlı öğrenme yönteminin öğrencilerin başarı düzeylerine etkisi. Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Konya.
Bastı, K., Doğan, N., Bahar, M., & Nartgün, Z. (2011). İlköğretim 4, 5 ve 6. sınıf öğrencilerinin biyoçeşitlilik konusunda farkındalıklarının çeşitli değişkenlere göre incelenmesi: Bolu ili örneği. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 2 (11).
Bozkurt, O. (2007). Çevre eğitimi. M. Aydoğdu & K. Gezer (Ed.), Çevre bilimi içinde (s. 209-224). Ankara: Anı Yayıncılık.
Brown, C. (1995). The effective teaching of biology. UK: Longman.
Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2017). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi.
Çakallıoğlu, S. N. (2008). Proje tabanlı öğrenme yaklaşımına dayalı fen bilgisi öğretiminin akademik başarı ve tutuma etkisi. Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.
Ceran, E., & Önder, A. (2012). İlköğretim 4. sınıf öğrencilerine matematik dersinde "Açılar" konusunun öğretilmesinde proje tabanlı öğretim yönteminin etkisinin incelenmesi.. International Journal of New Trends in Arts, Sports & Science Education (IJTASE), 1 (1), 89-97.
Cömert, G. G. (2014). Proje tabanlı öğrenmeye dayalı öğretim metodunun öğrencilerin insan dolaşım sistemi kavramlarını anlamalarına ve biyoloji dersine karşı tutumlarına etkisi. Doktora Tezi, Orta Doğu Tektik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Demirel, Ö. (2005). Kuramdan uygulamaya eğitimde program geliştirme. Ankara: Pegem Akademi.
Durdu, L., & Dağ, F. (2012). Öğretmen adaylarının proje tabanlı öğrenme sürecine yönelik görüşleri. e-Journal of New World Sciences Academy, 7(1), 200-211.
Eğitim, S. (2004). Sosyal bilgiler öğretiminde proje tabanlı öğretim yaklaşımının akademik başarıya ve tutuma etkisi. Yüksek Lisans Tezi, Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya.
Erdem, M., & Akkoyunlu, B. (2002). İlköğretim sosyal bilgiler dersi kapsamında beşinci sınıf öğrencileriyle yürütülen ekiple proje tabanlı öğrenme üzerine bir çalışma. Uluslararası Eğitim Teknolojileri Sempozyumu’nda sunulmuş bildiri. İlköğretim Online, 1, 2-11.
Gayford, C. (2000). Biodiversity education: A Teacher’s Perspective. Enviromental Education Reseach, 6(4), 347-361.
Gültekin, Z. (2009). Fen eğitiminde proje tabanlı öğrenme uygulamalarının öğrencilerin bilimin doğasıyla ilgili görüşlerine, bilimsel süreç becerilerine ve tutumlarına etkisi. Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Güven, E. (2014). The effect of project based learning method supported by prediction observation explanations on the attitude and behaviors towards environmental problems. Education and Science, 39(173), 25-39.
Kağıtçıbaşı, Ç., & Cemalcılar, Z. (2014). Dünden bugüne insan ve insanlar. İstanbul: Evrim.
Karaca, E. (2011). Pedagojik ajan destekli ortamda proje tabanlı öğrenme yaklaşımının insan ve bilgisayar etkileşimi dersi başarısına ve öğrenci tutumuna etkisi. Yüksek Lisans Tezi, Bahçeşehir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Karakaya, F., Uzel, N., Yılmaz, M., Gül, A. (2019). Vievs of biology teacher candidates on project-based learning methodology. Globets 2019 Conference, 2nd International Conference on Education, Technology and Science, 11-14 April, Kyrinia, Northern Cyprus.
Kiziroğlu, İ. (1988). Günümüzde biyoloji dersi ve amaçları. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3, 243-250.
Korkmaz, H., Kaptan, F. (2002). Fen eğitiminde proje tabanlı öğrenme yaklaşımı. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20, 193-200.
Köroğlu, N. G. (2011). Yaşam temelli öğrenme yaklaşımının, öğretmen adaylarında çevreye yönelik ilgi, tutum ve çevre bilinçli tüketici davranışlarının incelenmesi. Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Kurt, H. (2017). Çevre sorunlarının kavşağında biyolojik çeşitlilik. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22(3), 825-837.
Kurumlu, M. S., Atik, A. D., & Erkoç, F. (2010). Biyoçeşitliliğin önemi ve koruma stratejileri üzerine biyoloji öğretmenlerinin yeterliliklerinin araştırılması. Biyoloji Bilimleri Araştırma Dergisi, 3(2), 75-82.
Mahasneh, A. M., &. Alwan, A. F. (2018). The effect of project-based learning on student teacher self-efficacy and achievement. International Journal of Instruction, 11(3), 511-524.
Mirici, S., & Uzel, N. (2019). Viewpoints and self-efficacy of teachers participated in project training towards project-based learning. İnternational Online Journal of Education, 6(4), 1037-1056.
Nacaroğlu, O. (2015). Proje tabanlı öğrenmenin fen bilgisi öğretmen adaylarının fotosentez konusundaki akademik başarısına etkisi. Yüksek Lisans Tezi, İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Malatya.
Nuraydın, H. (2019). Kavram karikatürleriyle desteklenmiş̧ proje tabanlı öğrenme yönteminin maddenin tanecikli yapısı ve özellikleri konusunda, öğrencilerin başarılarına ve fen’e karşı tutumlarına etkisi. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Ozankaya, Ö. (1975). Toplumbilim terimleri sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu.
Özbek, Ö. (2010). İlköğretim fen ve teknoloji dersinde küresel ısınma konusunun proje tabanlı öğretim modelinde incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Malatya.
Özdener, N., & Özçoban, T. (2004). Bilgisayar eğitiminde çoklu zeka kuramına göre proje tabanlı öğrenme modelinin öğrenci başarısı üzerine etkisi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri Dergisi, 4(1), 147-170.
Robbins, S. (1994). Örgütsel davranışın temelleri (S. A. Öztürk, Çev). Eskişehir: ETAM.
Sert Çıbık, A., & Emrahoğlu, N. (2008). Proje tabanlı öğrenme yaklaşımının fen bilgisi dersinde öğrencilerin mantıksal düşünme becerilerine ve tutumlarına etkisi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(2), 51-66.
Şimşekli, Y. (2005). Çevre bilimi. İstanbul: Lisans Yayıncılık.
Şişman A., Uzel, N., & Gül, A. (2018). The effect of media usage on biology teacher candidates biodiversity literacy and academic success. New Horizons in Educational Sciences 1, Chapter 22, Edt: Turhan Çetin, Almasa Mulalıć, Ayfer Şahin, Nudžejma Obralıć, LAP Lambert Academic Publication Press, Riga, ISBN: 978-613-9-92748-7, 412-432.
Sülün, Y., Ekiz, S. O., & Sülün, A. (2009). Proje yarışmasının öğrencilerin fen ve teknoloji dersine olan tutumlarına etkisi ve öğretmen görüşleri. Erzincan Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(1) 75-94.
Tosun, D. Z. (2011). Biyoloji dersine yönelik tutum ölçeği geliştirilmesi. Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Türkmen, N. (2019). Proje tabanlı öğrenme yaklaşımının fen bilimleri dersinde öğrencilerin akademik başarı ve tutumuna etkisi. Yüksek Lisans Tezi, Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edirne.
Uslu, S. (2010). İlköğretim 8. sınıf bilişim teknolojileri dersinde uygulanan proje tabanlı öğretimin başarıya etkisinin öğrenci ve öğretmen görüşleri temelinde değerlendirilmesi. Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.
Vatansever Bayraktar, H. (2015). Proje tabanlı öğrenme yaklaşımı. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(37), 709-718.
Weelie, D. V., & Wals, A. E. J. (2002). Making biodiversity meaningful through environmental education. International Journal of Environmental Education, 24(11), 1143-1156.
Yılmaz, F. N. (2015). Fen bilimleri öğretiminde proje tabanlı öğrenme yaklaşımının 6. sınıf öğrenci başarısı ve bilimsel süreç becerilerine etkisi. Yüksek Lisans Tezi, Pamukkale Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Denizli.
