Allosterik Öğrenme Modeli Temelli Çevre Eğitiminin Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının Çevre Bilinci Düzeylerine Etkisinin İncelenmesi
Özet
Bu çalışmada, allosterik öğrenme modeli temelli yürütülen çevre eğitiminin fen bilgisi öğretmen adaylarının çevre bilinci düzeylerine etkisi ve uygulama sürecine ilişkin görüşleri incelenmiştir. Araştırmada karma araştırma yöntemlerinden açıklayıcı sıralı desen kullanılmış; nicel boyutta tek grup ön-test son-test yarı deneysel desen, nitel boyutta ise bütüncül tek durum deseni benimsenmiştir. Çalışma grubu, 2021-2022 eğitim-öğretim yılı güz döneminde Batı Karadeniz'deki bir devlet üniversitesinin fen bilgisi öğretmenliği 4. sınıfında öğrenim gören 15 öğretmen adayından oluşmaktadır. Zorunlu Çevre Eğitimi dersi kapsamında 10 hafta ve toplam 20 ders saati süresince Beş Basamaklı Öğrenme Stratejisi takip edilerek yürütülen uygulamada veriler, Çevre Bilinci Ölçeği ve yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Nicel verilerin Wilcoxon işaretli sıralar testiyle analizi sonucunda, allosterik öğrenme modeli temelli çevre eğitiminin öğretmen adaylarının çevre bilinci toplam puanlarında ve çevre bilgisi, olumlu tutum ile yararlı davranış alt boyutlarında son test lehine istatistiksel olarak anlamlı ve yüksek etki düzeyinde bir artış sağladığı belirlenmiştir. Görüşme verilerinin betimsel analizi ise öğretmen adaylarının bu süreci çevre eğitiminde son derece etkili, ilgi ile merak uyandırıcı bulduklarını ve modeli mesleki yaşamlarında ile farklı derslerde kullanmayı düşündüklerini göstermiştir. Elde edilen tüm bu bulgular, allosterik öğrenme modelinin çevre bilinci kazandırmada ve çevre eğitimini güçlendirmede oldukça başarılı bir yaklaşım olduğunu ortaya koymaktadır.
In this study, the effect of environmental education based on the allosteric learning model on the environmental awareness levels of prospective science teachers and their views on the implementation process were examined. The study utilized an explanatory sequential design, one of the mixed research methods; a single-group pretest-posttest quasi-experimental design was adopted for the quantitative dimension, while a holistic single-case study design was used for the qualitative dimension. The study group consisted of 15 senior prospective science teachers enrolled at a state university in the Western Black Sea region during the fall semester of the 2021-2022 academic year. In the implementation conducted over 10 weeks and a total of 20 course hours within the scope of the compulsory Environmental Education course following the Five-Step Learning Strategy, data were collected using the Environmental Awareness Scale and a semi-structured interview form. As a result of the analysis of quantitative data via the Wilcoxon signed-rank test, it was determined that allosteric learning model-based environmental education provided a statistically significant increase with a high effect size in favor of the post-test in the prospective teachers' total environmental awareness scores, as well as in the sub-dimensions of environmental knowledge, positive attitude, and beneficial behavior. The descriptive analysis of the interview data showed that prospective teachers found this process highly effective, engaging, and curiosity-arousing in environmental education, and that they considered using the model in their future teaching practice and in different disciplines. All these findings demonstrate that the allosteric learning model is a highly successful approach to instilling environmental awareness and enhancing environmental education.
Referanslar
Ahluwalia, V. K. (2015). Environmental pollution and health. New Delhi: TERI.
Alkan, H. & Aktemur-Gürler, S. A. (2020). Çocuk gelişimi programı öğrencilerinin çevresel tutumlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Journal of Preschool and Elementary Education, 1(1), 64-74.
Bakırcı, H. & Artun, H. (2011). Farklı ülkelerin çevre eğitimi politikalarını karşılaştırmaya yönelik bir durum çalışması. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 10(37), 202-223.
Bayram, H. (2022). The impact of allosteric learning on students’ academic achievement and research skills in the 5th grade social studies course. Mimbar Sekolah Dasar, 9(1), 58-80. https://doi.org/10.53400/mimbar-sd.v9i1.43805.
Berkant, H. G. & Gökçedağ, O. (2016). Allosterik öğrenme modeli. International Journal of Education Technology and Scientific Researches, 1(1), 46-54.
Berkant, H. G. & Gökçedağ, O. (2019). Allosterik öğrenme modelinin öğrencilerin fen dersine yönelik tutumlarına, güdülerine ve akademik başarılarına etkisi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 27(5), 2141-2159.
Buldur, A. & Ömeroğlu, E. (2021). Çoklu ortamlar ile desteklenen çevre eğitim programının çocukların çevreye yönelik tutum ve farkındalıklarına etkisinin incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 36(2), 239-251.
Büyükkaynak, E. & Aslan, O. (2019). Matematik ve fen bilimleri eğitimi öğretmen adaylarının çevreye yönelik tutumları. Journal of International Social Research, 12(63), 797-807.
Chawla, L. (1992). Research priorities in environmental education. Children's Environments, 9(1), 68-71.
Creswell, J. W. & Plano-Clark, V. L. (2018). Designing and conducting mixed methods research (3rd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
Çelik, A. (2021). Allosterik öğrenme modeli. S. Polat ve Y. B. Aksoy (Ed.). Kuramdan uygulamaya sosyal bilgiler öğretiminde öğrenme ve öğretme yaklaşımları içinde (s. 279-293). Ankara: Pegem Akademi.
Çetin, Y. (2019). İnsan ve çevre ünitesinin öğretiminde kullanılan integral ASIE modelinin öğrenci başarısına etkisi ve modele yönelik öğrenci görüşleri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(1), 985-1009.
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı. (2020). Türkiye çevre sorunları ve öncelikleri değerlendirme raporu. (01/02/2022 tarihinde https://webdosya.csb.gov.tr/db/ced/icerikler/tu-rk-yecevresorunlariveoncel-kler-_2020-20210401124420.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Delican, E. & Sönmez, Ö. F. (2013). Doğal çevreye duyarlılık. Araştırma Temelli Etkinlik Dergisi (ATED), 3(2), 59-74.
Duan, J., Wang, Y., Fan, C., Xia, B. & de Groot, R. (2018). Perception of urban environmental risks and the effects of urban green infrastructures (UGIs) on human well-being in four public green spaces of Guangzhou, China. Environmental Management, 62, 500–517.
Erten, S. (2005). Okul öncesi öğretmen adaylarında çevre dostu davranışların araştırılması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28, 91-100.
Erten, S. (2019). Çevre ve çevre bilinci. Fen öğretimi (Ed. C. Aydoğdu ve S. Kıngır) içinde (s.305-343). Ankara: Nobel Yayıncılık.
Giordan, A. (1995a). New models for the learning process: Beyond constructivism?. Prospects, 25(1), 101-118.
Giordan, A. (1995b). Learning: Beyond constructivism. 01/03/2022 tarihinde http://tecfa.unige.ch/tecfa/research/humanities/learning-construct.html adresinden ulaşılmıştır).
Giordan, A. (2000). What’s new about learning?. (01/03/2022 tarihinde https://www.andregiordan.com/anglais/whatsabout.htm adresinden ulaşılmıştır).
Giordan, A. (2010). Teaching and communicating Evolution: Proposals for innovative approaches and didactic researches. Biology International, 47, 40-47.
Giordan, A., Jacquemet, S. & Golay, A. (1999). A new approach for patient education: Beyond constructivism. Patient Education and Counseling, 38(1), 61-67.
Gömleksiz, M. N. & Serhatlıoğlu, B. (2014). Öğretmen adaylarının akademik motivasyon düzeylerine ilişkin görüşleri. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 173(173), 99-128.
Görmez, K. (2015). Çevre sorunları. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
Gülersoy, A. E., Dülger, İ., Dursun, E., Ay, D. & Duyal, D. (2020). Nasıl bir çevre eğitimi? Çağdaş yaklaşımlar çerçevesinde bazı öneriler. Turkish Studies, 15(5), 2357-2398.
Güven, E. (2013). Çevre sorunları başarı testinin geliştirilmesi ve öğretmen adaylarının bilgi düzeylerinin belirlenmesi. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(2), 114-127.
Hopkins, W. G. (2002). A new view of statistics. (31/01/2022 tarihinde https://www.sportsci.org/resource/stats/effectmag.html adresinden ulaşılmıştır).
Hoskin, T. (2012). Parametric and nonparametric: Demystifying the terms. Mayo Clinic Proceedings, 5(1), 1-5.
Joo, B. K. & Lim, T. (2009). The effects of organizational learning culture, perceived job complexity, and proactive personality on organizational commitment and intrinsic motivation. Journal of Leader ship & Organizational Studies,16(1), 48-60.
Keleş, Ö., Uzun, N. & Varnacı-Uzun, F. (2010). Öğretmen adaylarının çevre bilinci, çevresel tutum, düşünce ve davranışlarının doğa eğitimi projesine bağlı değişimi ve kalıcılığının değerlendirilmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 9(32), 384-401.
Kinslow, A. T., Sadler, T. D. & Nguyen, H. T. (2019). Socio-scientific reasoning and environmental literacy in a field-based ecology class. Environmental Education Research, 25(3), 388-410.
Koç-Akran, S. & Babaoğlu, H. M. (2019). İngilizce dersinde allosterik öğrenme modelinin öğrencilerin eleştirel ve problem çözmeye yönelik yansıtıcı düşünme becerilerine etkisi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 38(1), 73-97.
Kreitner, R. & Kinicki, A. (2010). Organizational behavior (9th Ed.). New York: Mc-Graw Hill Irwin
Lewin-Benham, A. (2006). Possible schools: The reggio approach to urban education. New York: Teachers College Press.
Lincoln, S. Y. & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Thousand Oaks, CA: Sage.
Miles, M. B. & Huberman, A. M. (1994). An expanded sourcebook: Qualitative data analysis (2nd Ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
Miles, M. B., Huberman, A. M. & Saldana, J. (2014). Qualitative data analysis: A methods sourcebook (4th Ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
Özgel, Z. T., Aydoğdu, M. & Yıldırım, E. G. (2018). Doğa kampı destekli çevre eğitiminin çevre sorunlarına yönelik farkındalık ve tutuma etkisi. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi, 3(2), 90-106.
Palmberg, E.I. & Kuru, J. (2000). Outdoor activities as a basis for environmental responsibility. The Journal Of Environmental Education, 31(4), 32-6.
Pellaud, F., Eastes, R. E. & Giordan, A. (2005). Un Modele pourcom prendrel’apprendre: Le modele allostérique. Gymnasium Helveticum, 1(5), 18-24.
Poudel, D. D., Vincent, L. M., Anzalona, C., Huner, J., Wollard, D., Clement, T., DeRamus, A. & Blakewood, G. (2005). Hands-on activities and challenge test in agricultural and environmental education. The Journal of Environmental Education, 36(4), 10-22.
Schrenk, M. (1994). Umwelterziehung an der Förderschule. IPN. Kiel.
Scott, J. & Sulsberger, M. J. (2019). Exploring the contributions of an ımmersive, environmental education workshop on pre-service teachers’ environmental education preparedness. Sustainability, 11(22), 1-10.
Shin, D.S. (2000). Environmental education course development for preservice secondary school science teachers in the Republic of Korea. The Journal of Environmental Education, 31(4), 11-18.
Shobeiri, S.M., Omidvar, B. & Prahallada N. N. (2006). Influence of gender and type of school on environmental attitude of teachers in Iran and India. International Journal of Environmental Science and Technology, 3(4), 351-357.
Stables, A. & Bishop, K. (2001). Weak and strong conceptions of environmental literacy: Implications for environmental education. Environmental Education Research, 7(1), 89-97.
Stevenson, C. (2019). Adressing the sustainable goals through environmental education. In L. Wilson, & C. Stevenson (Eds.), Building sustainability through environmental education (pp. 121-148). Hershey: IGI Global.
Şahin, N. F., Cerrah, L., Saka, A. & Şahin, B. (2004). Yüksek öğretimde öğrenci merkezli çevre eğitimi dersine yönelik bir uygulama. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(3), 113-128.
Şahin-Doğruer, Ş. (2020). Prizmaların yüzey alanı üzerine bir durum çalışması: Allosterik öğrenme modeli. Academia Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(2), 306-321.
Teksöz, G., Şahin, E. & Ertepınar, H. (2010). Çevre okuryazarlığı, öğretmen adayları ve sürdürülebilir bir gelecek. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 39(39), 307- 320.
Timur, B., Yılmaz, Ş. & Timur, S. (2014). Çevre okuryazarlığı ile ilgili 1992-2012 yılları arasında yayımlanan çalışmalarda genel yönelimlerin belirlenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 3(5), 22-41.
Topbaş, E. (2009). Beş basamaklı öğrenme stratejisinin muhasebe ve finansman öğretmenliği programı öğrencilerinin görüşlerine göre değerlendirilmesi. Muhasebe ve Vergi Uygulamaları Dergisi, 2(2), 21-32.
Topbaş, E. (2013). Beş basamaklı öğrenme stratejisine göre ders planı hazırlama. Gazi Üniversitesi Endüstriyel Sanatlar Eğitim Fakültesi Dergisi, 32, 97-106.
Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Yıldırım, C., Bacanak, A. & Özsoy, S. (2012). Öğretmen adaylarının çevre sorunlarına karşı duyarlılıkları. Kastamonu Eğitim Dergisi, 20(1), 121-134.
Yin, R. K. (2009). Case study research: Design and methods (4th Ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
