COVİD-19 Pandemi Sürecinde Çocuklarda Yılmazlık
Özet
2019 yılı sonlarında ortaya çıkan ve Mart 2020 itibarıyla Türkiye'yi etkisi altına alan Covid-19 pandemisi; sokağa çıkma kısıtlamaları, sosyal izolasyon tedbirleri ve yüz yüze eğitimden uzaktan eğitime geçilmesi nedeniyle çocukları ve aileleri yoğun strese maruz bırakmıştır. Hassas bir grup oluşturan ve uzun süre evlerde kalmak zorunda kalan çocuklarda, hareket kısıtlılığı ve süreçteki belirsizlikler sebebiyle kaygı, korku, öfke, dikkat dağınıklığı, sinirlilik ve aşırı bağımlılık gibi çeşitli psikososyal sorunlar ortaya çıkmıştır. Yılmazlık, travmatik veya ağır koşullara olumlu uyum sağlama ve çabuk toparlanabilme becerisi olarak tanımlanmakta olup doğuştan var olan bir özellik değil, zorlu durumlarla karşılaşıldıkça geliştirilebilir bir süreçtir. Çocukların kriz durumlarındaki yılmazlık düzeyleri ve verdikleri tepkiler; olaya maruz kalma sıklığına, travma öncesi zihinsel iyilik hallerine, bakım verenlerin tutumlarına ve çevredeki yetişkinlerle kurulan olumlu, tutarlı ilişkilere dayanmaktadır. Çocuklarla kurulan duyarlı ve etkili iletişim, zihinlerindeki belirsizlik duygusunu ve kaygıları gidermede hayati rol oynar. Yılmazlığın problemler kristalleşmeden önce erken çocukluk döneminde önleyici çalışmalarla geliştirilmesi, çocukları olumsuz koşullara karşı güçlendirmektedir. Bu kapsamda ailelerin eğitilmesi, yılmazlık becerilerinin eğitim müfredatına entegre edilmesi ve ebeveynler, eğitimciler ile sağlık uzmanlarının ortak sorumluluk üstlenmesi büyük önem taşımaktadır.
The COVID-19 pandemic, which emerged in late 2019 and affected Turkey as of March 2020, exposed children and families to intense stress due to curfews, social isolation measures, and the transition from face-to-face to distance education. Children, who form a sensitive group and were forced to stay at home for long periods, experienced various psychosocial issues such as anxiety, fear, anger, distractibility, irritability, and excessive dependence due to movement restrictions and uncertainties in the process. Resilience is defined as the ability to adapt positively to traumatic or severe conditions and to recover quickly; it is not an innate trait, but a process that can be developed when encountering challenging situations. Children's resilience levels and responses in crisis situations depend on the frequency of exposure to the event, pre-trauma mental well-being, caregivers' attitudes, and positive, consistent relationships established with adults around them. Sensitive and effective communication with children plays a vital role in eliminating anxiety and the feeling of uncertainty in their minds. Developing resilience through preventive efforts in early childhood before problems crystallize strengthens children against adverse conditions. In this scope, educating families, integrating resilience skills into the educational curriculum, and having parents, educators, and health professionals assume shared responsibility are of great importance.
Referanslar
Akoğlu, G., & Karaaslan, B. T. (2020). Covid-19 ve izolasyon sürecinin çocuklar üzerindeki olası psikososyal etkileri. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 5(2), 99-103.
Brazendale, K., Beets, M. W., Weaver, R. G., Pate, R. R., Turner-McGrievy, G. M., Kaczynski, A. T., ...& von Hippel, P. T. (2017). Understanding differences between summer vs. school obesogenic behaviors of children: the structured days hypothesis. International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity, 14(1), 1-14.
Charney, D. S. (2004). Psychobiological mechanisms of resilience and vulnerability: implications for successful adaptation to extreme stress. American journal of Psychiatry, 161(2), 195-216.
Christ, G. H., & Christ, A. E. (2006). Current approaches to helping children cope with a parent’s terminal illness. CA: A Cancer Journal for Clinicians, 56(4), 197-212.
Curtis, W. J., & Cicchetti, D. (2003). Moving research on resilience into the 21st century: Theoretical and methodological considerations in examining the biological contributors to resilience. Development and psychopathology, 15(3), 773-810.
Dalton, L., Rapa, E., Ziebland, S., Rochat, T., Kelly, B., Hanington, L., ... & Richter, L. (2019). Communication with children and adolescents about the diagnosis of a life-threatening condition in their parent. The Lancet, 393(10176), 1164-1176.
Dalton, L., Rapa, E., & Stein, A. (2020). Protecting the psychological health of children through effective communication about COVID-19. The Lancet Child & Adolescent Health, 4(5), 346-347.
Diker Coşkun, Y. (2020). Eğitim izleme raporu 2020: Eğitimin içeriği. Eğitim Reformu Girişimi. https://www.egitimreformugirisimi.org/egitim-izleme-raporu-2020-egitiminicerigi/ adresinden 06.02.2022 tarihinde alınmıştır.
Goldschmidt, K. (2020). The COVID-19 pandemic: Technology use to support the wellbeing of children. Journal of Pediatric Nursing, 53, 88.
Hinshaw, S. P. (2002). Intervention research, theoretical mechanisms, and causal processes related to externalizing behavior patterns. Development and psychopathology, 14(4), 789-818.
Jiao, W. Y., Wang, L. N., Liu, J., Fang, S. F., Jiao, F. Y., Pettoello-Mantovani, M., & Somekh, E. (2020). Behavioral and emotional disorders in children during the COVID-19 epidemic. The journal of Pediatrics, 221, 264-266.
Kurt Demirbaş, N., & Sevgili Koçak, S. (2020). 2-6 yaş arasında çocuğu olan ebeveynlerin bakış açısıyla Covid-19 salgın sürecinin değerlendirilmesi. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 7(6), 328-349.
Masten, A. S., Best, K. M., & Garmezy, N. (1990). Resilience and development: Contributions from the study of children who overcome adversity. Development and psychopathology, 2(4), 425-444.
Masten, A. S., Hubbard, J. J., Gest, S. D., Tellegen, A., Garmezy, N., & Ramirez, M. (1999). Competence in the context of adversity: Pathways to resilience and maladaptation from childhood to late adolescence. Development and psychopathology, 11(1), 143-169.
Masten, A. S. (2007). Resilience in developing systems: Progress and promise as the fourth waverises. Development and psychopathology, 19(3), 921-930.
Orrù, G., Ciacchini, R., Gemignani, A., & Conversano, C. (2020). Psychological intervention measures during the COVID-19 pandemic. Clinical Neuropsychiatry, 17(2), 76.
Osofsky, J. D., Osofsky, H. J., & Mamon, L. Y. (2020). Psychological and social impact of COVID-19. Psychological Trauma: Theory, Research, Practice, and Policy, 12(5), 468.
Schonfeld, D. J., Demaria, T., Krug, S. E., Chung, S., Fagbuyi, D. B., Fisher, M. C., ... & Wissow, L. S. (2015). Providing psychosocial support to children and families in the aftermath of disasters and crises. Pediatrics, 136(4), e1120-e1130.
Schwarzer, R., & Warner, L. M. (2013). Perceived self-efficacy and its relationship to resilience. In Resilience in children, adolescents, and adults (pp. 139-150). Springer, New York, NY.
