Çağdaş Türk Besteciliği Etkisinin ve Sorunlarının Besteci Görüşlerine Göre İncelenmesi
Özet
Bu çalışma, Zeynep Yadigaroğlu tarafından 22 çağdaş Türk bestecisiyle yürütülen nitel bir durum çalışması olup, Cumhuriyet’in kuruluşundan günümüze çağdaş Türk besteciliğinin yurt içi ve yurt dışındaki etkisini, karşılaşılan temel sorunları, tarihsel süreçte değişen etmenleri ve çözüm önerilerini kapsamlı biçimde incelemektedir. Araştırma bulgularına göre katılan bestecilerin çoğunluğu, çağdaş Türk müziğinin ulusal ve uluslararası alandaki etkisini, temel olarak eserlerin yaygınlaşamaması, belgelenip basılamaması ve hak ettiği görünürlüğe ulaşamaması nedeniyle zayıf olarak değerlendirmektedir. Bu etkisizliğin başlıca nedenleri arasında notalara erişim zorluğu, profesyonel nota yayıncılığının ve dağıtım ağının bulunmaması, eserlerin yeterince seslendirilmemesi ile kaydedilmemesi, kurumsal tanıtım eksikliği, devlet desteğinin yetersizliği, müzikal üretimin düzenli bir maddi getirisinin olmaması ve toplumsal-kültürel altyapı eksiklikleri yer almaktadır. Cumhuriyet’in ilk yıllarında var olan güçlü devlet teşvikinin ve ideolojik heyecanın zamanla azalması, buna karşın gelişen teknolojinin bilgiye erişim, iletişim ve dijital mecralarda görünürlük açısından yeni imkânlar sunması geçmişten günümüze değişen en belirgin etmenler olarak öne çıkmaktadır. Sorunların çözümüne yönelik olarak ise profesyonel bir nota basım, yayın ve dijital arşiv sisteminin kurumsallaştırılması, devlet siparişlerinin, yarışmaların ve fonların artırılması, örgün müzik eğitiminde dinleyici ve icracı bilincinin geliştirilmesi, eserlerin yurt içi ile yurt dışındaki saygın orkestra ve topluluklarca düzenli biçimde seslendirilip kaydedilmesi ve sanatçılar arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesi zorunlu görülmektedir.
This study is a qualitative case study conducted by Zeynep Yadigaroğlu with 22 contemporary Turkish composers, comprehensively examining the domestic and international impact of contemporary Turkish composition from the founding of the Republic to the present day, the main problems encountered, changing factors over historical time, and proposed solutions. According to the research findings, the majority of participating composers evaluate the national and international impact of contemporary Turkish music as weak, primarily due to the inability of works to become widespread, to be documented and published, and to achieve their deserved visibility. The primary reasons for this lack of impact include difficulty in accessing sheet music, the absence of professional music publishing and distribution networks, insufficient performance and recording of works, a lack of institutional promotion, inadequate state support, the absence of regular financial returns for musical production, and socio-cultural infrastructure deficiencies. While the strong state incentives and ideological enthusiasm present in the early years of the Republic have diminished over time, the advancement of technology—offering new opportunities in terms of access to information, communication, and visibility on digital platforms—stands out as the most prominent changing factor from past to present. To solve these problems, it is considered essential to institutionalize a professional music printing, publishing, and digital archiving system, increase state commissions, competitions, and funding, cultivate audience and performer awareness in formal music education, ensure that works are regularly performed and recorded by reputable domestic and international orchestras and ensembles, and strengthen collaboration among artists.
Referanslar
Akbaşlı, T. (2014). Dünya’da sanat kurumlarının geleceği. Türkiye’de durum. Opus Klasik Müzik Dergisi, Aralık, 10-13.
Akıllı, D. (2007). Atatürk’ün Müzik Konusundaki Düşünceleri Üzerine Bir İnceleme. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum.
Akkor, H. Ö. & Türkmen, U. (2009). Kontrbas eğitiminde çağdaş Türk müziği eserlerinin yeri ve değerlendirilmesi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22 (2), 605-622.
Antep, E. (2006). Türk bestecileri eser kataloğu. Ankara: Sevda-Cenap And Müzik Vakfı Yayınları.
Antep, E. (2012). Türk bestecileri eser kayıt kaynakçası. Ankara: Sevda-Cenap And Müzik Vakfı Yayınları.
Antep, E. (2017). Cumhurbaşkanlığı senfoni orkestrası. Çoksesliliğin belgesel tarihi. Ankara: Elma Yayınevi
Artaç, A. (2021). Konservatuvarların çalgı eğitimi müfredatlarında çağdaş Türk müziği eserlerinin yerinin incelenmesi. Akademik Sanat, (14) , 51-80 .
Atak, P. (2007). Çağdaş Türk bestecilerinin operalarının incelenmesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, İstanbul Kültür Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Aydınoğlu, O. (2014). Piyano eğitiminde Türk eserlerinin seslendirilme durumunun çağdaş eser bağlamında değerlendirilmesi. Porte Akademik Dergisi, (9), 80-92.
Çalgan, K. (1992). Ulvi Cemal Erkin, Duyuşlar’dan Köçekçe’ye. Ankara: Sevda-Cenap And Müzik Vakfı Yayınları.
Çöloğlu, E. M. (2005). Çağdaş Türk bestecilerinin 20. yy. müziğinin modernist anlayışlarla etkileşimi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Demirel, E. (2015). Çağdaş Türk bestecilerinde postmodern bir eğilim olarak yeniden yerellik. NWSA-Education Sciences, 10 (2), 84-99.
Ece, A. S. (2007). Çoksesli Türk müziği bestecileri ile ilgili lisansüstü tez ve yayınlar antolojisi. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9 (2), 148-164.
Ekiz, D. (2003). Eğitimde araştırma yöntem ve metodlarına giriş: Nitel, nicel ve eleştirel kuram metolojileri. Ankara: Anı Yayıncılık.
Ergur, A. (2009). Müzikli aklın defteri. İstanbul: Pan Yayıncılık.
Ersoydan, M. Y, & Köse, H. S.(2010). Müzik eğitimi anabilim dalı koro yöneticilerinin en çok tercih ettikleri çoksesli çağdaş Türk koro müziği eserleri. E-Journal of New World Sciences Academy, 5 (4), 192-198.
Fırat, E. O. (1999). Umursanmamış. İstanbul: Pan Yayıncılık.
Gökçedağ, N. L. (2007). Atatürk dönemi müzik ideolojisi ve günümüze yansımaları. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Haliç Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Günay, E. (2006). Müzik sosyolojisi. İstanbul: Bağlam Yayıncılık.
İlyasoğlu, E. (2007). 71 Türk bestecisi. İstanbul: Pan Yayıncılık.
İlyasoğlu, E. (2009). Zaman içinde müzik. İstanbul: Remzi Kitabevi.
Kaçmaz, D. (2011). Yirminci yüzyıl Türk koro müziğinde ulusal ve uluslararası etkileşimler. Yayımlanmamış doktora tezi, Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sivas
Kaplan, A. (2008). Kültürel müzikoloji. (2. Baskı). İstanbul: Bağlam Yayıncılık.
Karasar, N. (2014). Bilimsel araştırma yöntemi: kavramlar ilkeler teknikler. (26. Baskı). Ankara: Nobel Yayıncılık.
Kılıç, F. (2007). Çoksesli Batı müziğinin Türk modernleşmesindeki önemi”. 38. Uluslararası Asya ve Kuzey Afrika Çalışmaları Kongresi, (10-15 Eylül), Ankara.
Kuş, E. (2009). Nicel-nitel araştırma teknikleri. (3. Baskı). Ankara: Anı Yayıncılık
Nazlıaka, S. İ. & Kumtepe, M. A. (2020). Çağdaş Türk bestecilerinin viyolonsel için bestelediği eserlerin viyolonsel sanatçıları tarafından tanınma durumları. Balkan Müzik ve Sanat Dergisi, 2 (2) , 83-98.
Onay, E. (2017). Topraktan sahneye Anadolu’ya senfonik yolculuk. Ankara: Sun Yayınevi.
Özeren, H. S. E. (2003). Müzik eğitiminde geleneksel öğelere yer verilmesi. Cumhuriyetimizin 80. Yılında Müzik Sempozyumu, Malatya, (30-31 Ekim), İnönü Üniversitesi Yayınları, 229-231.
Özmen, A. (2013). Beşinci kuşak ve sonrası Türk bestecilerinin çoksesli koro eserlerinin ritmik ve melodik yönden incelenmesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Başkent Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Saban, A., & Ersoy, A. (2017). Eğitimde nitel araştırma desenleri. Ankara: Anı Yayıncılık
Say, A. (2001). Müziğin kitabı. Ankara: Müzik Ansiklopedisi Yayınları
Say, A. (2005). Müzik ansiklopedisi. C2, Ankara: Müzik Ansiklopedisi Yayınları.
Sun, M. (1993). Türk kalarak çağdaşlaşma. Türkiye’nin kültür sanat sorunları. Ankara: Müzik Ansiklopedisi Yayınları
Sun, S. A. (2011). Karnında güneş olan adam Muammer Sun. Ankara: Sevda Cenap And Müzik Vakfı Yayınları
Tura, Y. (2017). Türk musikisi’nin meseleleri. İstanbul: İz Yayıncılık
Uçan A. (2015). Türk müzik kültürü. (3. Baskı). Ankara: Evrensel Müzik ve Yayınevi
Utlu, O. (2010). Cumhuriyet döneminde Türkiye coğrafyasında operanın gelişim süreci. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Mersin Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mersin.
Yedig, S. (2012). Anılardaki Adnan Saygun. İstanbul: Pan Yayıncılık.
Yıldırım, A.,& Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık
URL-1. https://www.milliyet.com.tr/the-others/muzikte-cagdas-miyiz-5342734 adresinden 20.07.2021 tarihinde erişim sağlanmıştır.
URL-2. Ali, F. (1988). http://openaccess.marmara.edu.tr/handle/11424/132465 adresinden 17.08.2021 tarihinde erişim sağlanmıştır
URL-3.https://www.aydinlik.com.tr/haber/seslendirme-odulu-burak-tuzun-un-240512adresinden 09.08.2021 tarihinde erişim sağlanmıştır
URL-4. https://sozluk.gov.tr/ adresinden 11.09.2021 tarihinde erişim sağlanmıştır
URL-5. https://hungarotonmusic.com/ adresinden 18.09.2021 tarihinde erişim sağlanmıştır
