Özel Menüler Ketojenik Diyette Beslenme ve Menü Planlama
Özet
Ketojenik diyet; düşük karbonhidrat, ılımlı protein ve yüksek yağ alımına dayanan, temel amacı vücudun enerji üretmek için glikoz yerine karaciğer tarafından üretilen keton cisimciklerini kullanmasını (ketozis) sağlamak olan bir beslenme modelidir. İlk olarak 1920’li yıllarda Dr. Wilder tarafından dirençli epilepsi hastası çocukların nöbetlerini azaltmak ve tedavi etmek amacıyla geliştirilen bu diyet, günümüzde kilo verme popülerliğinin yanı sıra çeşitli nörolojik ve metabolik rahatsızlıkların tedavisinde de kullanılmaktadır. Standart, yüksek proteinli, hedefe yönelik ve döngüsel gibi farklı türleri bulunan ketojenik diyette günlük enerjinin yaklaşık %75 ila %90'ı zeytinyağı, tereyağı, yağlı tohumlar, kırmızı ve beyaz et, yağlı balıklar, yumurta ve tam yağlı peynirlerden karşılanırken; tahıllar, baklagiller, nişastalı sebzeler, şekerli gıdalar ve çoğu meyvenin tüketimi kesinlikle sınırlandırılır veya yasaklanır. Yapılan bilimsel çalışmalar, doktor ve diyetisyen gözetiminde uygulanan ketojenik diyetin epilepsi nöbetlerini belirgin şekilde azaltmanın yanı sıra migren ataklarını hafiflettiğini, Tip 2 diyabet hastalarında kan şekerini ve insülin ihtiyacını düşürdüğünü, obezitede hızlı kilo kaybı sağladığını, otizm ve Alzheimer semptomlarını iyileştirdiğini göstermektedir. Ancak bilinçsiz ve yanlış uygulandığında kabızlık, kolesterol ve kan lipitlerinde yükselme, karaciğer yükü ve metabolizmanın yavaşlayarak kiloların geri alınması gibi olumsuz sonuçlara yol açabileceğinden mutlaka uzman kontrolünde uygulanmalıdır.
The ketogenic diet is a nutritional model based on low carbohydrate, moderate protein, and high fat intake, designed primarily to enable the body to utilize ketone bodies produced by the liver instead of glucose for energy production (ketosis). First developed in the 1920s by Dr. Wilder to reduce and treat seizures in children with drug-resistant epilepsy, this diet is currently used for weight loss popularity as well as in the treatment of various neurological and metabolic disorders. In the ketogenic diet, which includes different types such as standard, high-protein, targeted, and cyclical, approximately 75% to 90% of daily energy is obtained from olive oil, butter, oilseeds, red and white meat, fatty fish, eggs, and full-fat cheeses; whereas the consumption of grains, legumes, starchy vegetables, sugary foods, and most fruits is strictly restricted or prohibited. Scientific studies demonstrate that a ketogenic diet administered under doctor and dietitian supervision significantly reduces epileptic seizures, alleviates migraine attacks, lowers blood sugar and insulin requirements in Type 2 diabetes patients, provides rapid weight loss in obesity, and improves symptoms of autism and Alzheimer's disease. However, when applied unconsciously and incorrectly, it can lead to adverse effects such as constipation, elevated cholesterol and blood lipids, liver strain, and weight regain due to a slowed metabolism; therefore, it must strictly be followed under expert supervision.
Referanslar
Yücel, Ö. 2020. Ketojenik Diyet Son Çareniz Olabilir. İstanbul: Sarmal Kitabevi.
Önal, Seda, Uçar, Aslı. (2017), "Otizm Spektrum Bozukluğu Tedavisinde Beslenme Yaklaşımları". Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi 6 / s.179-194.
Kocaman Yıldırım, C. ve Demirel, B. (2019). Ketojenik Diyet Aile Rehberi. Erişim adresi: https://www.cananyildirim.com/2019/08/ketojenik-diyet-rehberi.pdf
Türk epilepsi derneği, Erişim adresi: (https://www.turkepilepsi.org.tr, (21.03.2021).
Caferoğlu, Z.(2019).Epilepside Diyet Tedavisine Güncel Yaklaşımlar. Türkiye Klinikleri Dergisi, Cilt 4, Sayı 3, s.335-336.
Epilepsi tedavisi exeltis (2021, 21 Mart). Erişim adresi: https://exeltis.com.tr/tedavi-alani/epilepsi-tedavisi.
https://tr.wikipedia.org/wiki/Ketojenik_diyet
Sarper Kahveci, M. (2019). Spor Bilimlerinde Güncel Konular ve Yaklaşımlar, Sporda Ketojenik Diyet içinde (80-99).
Ketojenik diyet nedir? (2021, 25 Mart). Erişim adresi: https://www.medicalpark.com.tr/ketojenik-diyet/hg-2058
https://www.acibadem.com.tr/ilgi-alani/ketojenik-diyet/#genel-tanitim (E.T., 2021).
http://www.bilgehastanesi.com/ketojenik-diyet.asp (E.T., 2021).
Ketojenik diyet nedir? Faydaları ve sağlık riskleri nelerdir? Tıbbi Onkolog Prof. Dr. Mustafa ÖZDOĞAN, https://www.drozdogan.com/ketojenik-diyet-nedir-faydalari-ve-saglik-riskleri-nelerdir/
Medikal akademi epilepsi ve ketojenik diyet (2021, 21 Mart). Erişim adresi: https://www.medikalakademi.com.tr/ketojenik-diyet-nedir-neden-yapilir-deal-diyet-listesi-ve-ornegi/
(https://www.turkdiab.org, E.T., 2021).
Diyabet hastalığı medicana (2021, 25 Mart). Erişim adresi: https://www.medicana.com.tr/saglik-rehberi-detay/12037/diyabet-hastaligi#:~:text=Şeker%20(diyabet)%20hastalığı%20olarak%20da,kandaki%20glikoz%20temel%20enerji%20kaynağıdır.
Diyabet ve ketojenik diyet (2021, 25 Mart). Erişim adresi: https://www.diyetasistan.com/tip-1-diyabet-keto-diyeti-guvenli-mi.html
Diyabet tedavisi ve ketojenik diyet (2021, 25 Mart). Erişim adresi: https://keto-mojo.com/tr/article/keto-a-cure-for-type-2-diabetes/
Diyabet ve Ketojenik diyet. Erişim adresi; (https://www.acibadem.com.tr, Erişim Tarihi, 2021)
Diyabet ve Ketojenik diyet. Erişim adresi; (https://www.medicalpark.com.tr, Erişim Tarihi, 2021).
Obezite nedir? (2021, 25 Mart). Erişim adresi: https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/obezite/obezite-nedir.html.
Sözen, M., A. (2006). Obezite ve Obezitenin Genetiği, Kocatepe Tıp Dergisi, 7(3).
Kayar, H. ve Utku, S. (2013). Çağımızın Hastalığı Obezite ve Tedavisi. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(2).
Özalp, B. ve Seremet Kürklü, N. (2020). Obezite ve COVID-19. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 5(2): 211-214.
Baysal, Y.(2017). Obezitede Diyetin Düzenlenmesi. Klinik Tıp Bilimleri Dergisi, Cilt 5, Sayı 5, s.1-3.
Aydın, D. ve Özgen, Z, E.(2018). Çocuklarda Otizm Spektrum Bozukluğu ve Erken Tanımlamada Hemşirenin Rolü. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, Cilt 7, Sayı 3.
Davidson, R, J. ve Begley, S. 2018. Beyninizin Duygusal Hayatı. B. Satılmış ( Çev.). İstanbul: Pegasus Yayınları.
Engelli ve yaşlı hizmetleri genel müdürlüğü otizm (2021,25 Mart). Erişim adresi: https://ailevecalisma.gov.tr/eyhgm/haberler/engelli-ve-yasli-hizmetleri-genel-mudurlugu-otizm-e-bulten-ozel-sayi-yayinladi/
Napoli, E., Duenas, N. and Giulivi, C. (2014). Potential Therapeutic Use of The Ketogenic Diet Autism Spectrum Disorders. Frontiers in Pediatics, Vol 2, p.3.
Yazıcı, T, G. ve Şahin, H, A. (2010). Alzheimer Hastalığı. Klinik Gelişim Dergisi, Cilt 23, No 1/ NÖROLOJİ, s.48.
Kesken, s.(1995). Alzheimer hastalığı. SSK Tepecik hastanesi dergisi, cilt 5 , sayı 1,S.13.
Alzheimer hastalığı (2021, 3 Nisan). Erişim adresi: https://www.noroloji.org.tr/menu/94/alzheimer-hastaligi
Alzheimer Uğur Göğüş (2021, 3 Nisan). Erişim adresi: http://users.metu.edu.tr/gugur/alzheimer.htm
Demir Özkay, Ü., Öztürk, Y. ve Can, Ö,D.(2011).
Saka, M. ve Karataş, E. (2012). Alzheimer Hastalığı ve Beslenme. Beslenme ve Diyet Dergisi, Cilt 40, Sayı 2, s.168-169.