Doğum Ortamı ve Hormonlar
Özet
Doğum eylemi, biyolojik olduğu kadar psikolojik ve çevresel etkenlerden de derinden etkilenen, karmaşık bir hormonal süreçtir. Bu süreçte oksitosin, beta-endorfin, östrojen, progesteron, prostaglandin, kortizol ve katekolamin gibi hormonlar doğumun başlaması, ilerlemesi ve tamamlanmasında temel roller üstlenir. Hormonal dengenin sağlanmasında doğum ortamının tasarımı, ortamda bulunan kişiler, ortamın güvenliği ve ortamın sağladığı olanaklar belirleyici rol oynamaktadır. Destekleyici bireylerin varlığı, annenin kendini güvende ve rahat hissetmesini sağlayarak doğum hormonlarının doğal seyrinde salınmasına katkı sağlar. Mahremiyeti koruyan, sıcak, sessiz ve kişiselleştirilmiş doğum ortamları oksitosin ve beta-endorfin salınımını artırırken; soğuk, gergin ve güvensiz ortamlarda katekolamin ve kortizol gibi stres hormonları baskın hale gelerek doğumun ilerlemesini olumsuz etkileyebilir. Bu bölümde, doğum ortamının fiziksel, duygusal ve sosyal bileşenlerinin hormonlar üzerindeki etkisi detaylı olarak ele alınmıştır. Sonuç olarak, doğumun doğal akışıyla ve olumlu bir deneyimle gerçekleşmesi için doğum ortamının anne odaklı, güvenli ve destekleyici şekilde düzenlenmesi büyük önem taşımaktadır.
The process of childbirth is a complex hormonal event influenced not only by biological mechanisms but also by psychological and environmental factors. Hormones such as oxytocin, beta-endorphins, estrogen, progesterone, prostaglandins, cortisol, and catecholamines play critical roles in the initiation, progression, and completion of labor. The balance of these hormones is significantly affected by the design of the birth environment, the presence of supportive individuals, and the available facilities. The presence of a trusted support person enhances the mother's sense of safety and comfort, facilitating the natural release of labor hormones. Birth environments that are private, warm, quiet, and personalized promote the secretion of oxytocin and beta-endorphins, while stressful, cold, or insecure environments increase stress hormones such as catecholamines and cortisol, potentially inhibiting labor progression. This chapter explores in detail how the physical, emotional, and social components of the birth environment influence hormonal activity during labor. In conclusion, ensuring that the birth environment is mother-centered, secure, and supportive is essential for the physiological progression of labor and a positive birth experience.
Referanslar
Thornton JM, Ramphul M. Mechanisms and management of normal labour. Obstetrics, Gynaecology & Reproductive Medicine. 2023;33(6):160-7.
Carlomagno G, Minini M, Tilotta M, Unfer V. From implantation to birth: insight into molecular melatonin functions. International journal of molecular sciences. 2018;19(9):2802.
Dursun RS, Turan A, Gözüyeşil E. Doğum Sürecinin Hormon Fizyoloji ile İlişkisi ve Ebe Önderliğinde Bakım. KTO Karatay Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2024;5(3):286-302.
Darling F, McCourt C, Cartwright M. Facilitators and barriers to the implementation of a physiological approach during labour and birth: A systematic review and thematic synthesis. Midwifery. 2021;92:102861.
Kenkel W. Birth signalling hormones and the developmental consequences of caesarean delivery. Journal of Neuroendocrinology. 2021;33(1):e12912.
Goldkuhl L, Dellenborg L, Berg M, Wijk H, Nilsson C. The influence and meaning of the birth environment for nulliparous women at a hospital-based labour ward in Sweden: An ethnographic study. Women and Birth. 2022;35(4):e337-e47.
Karakaya N, Koç E. Doğumun başlaması ve süreci. Sağlık ve Bilim 2022:67.
Uvnäs-Moberg K. The physiology and pharmacology of oxytocin in labor and in the peripartum period. American journal of obstetrics and gynecology. 2024;230(3):S740-S58.
Sakala C, Romano AM, Buckley SJ. Hormonal physiology of childbearing, an essential framework for maternal–newborn nursing. Journal of Obstetric, Gynecologic & Neonatal Nursing. 2016;45(2):264-75.
Akgün Ö. ve Aktaş S. Normal Doğum,A’den Z’ye Temel Ebelik, . Aktaş S, Aksoy Derya, Y., Toker, E. , editor. A’den Z’ye Temel Ebelik, : İstanbul Tıp Kitabevi 2023.
Smith R, Paul J, Maiti K, Tolosa J, Madsen G. Recent advances in understanding the endocrinology of human birth. Trends in Endocrinology & Metabolism. 2012;23(10):516-23.
Christian P, Stewart CP. Maternal micronutrient deficiency, fetal development, and the risk of chronic disease. The Journal of nutrition. 2010;140(3):437-45.
Moisiadis VG, Matthews SG. Glucocorticoids and fetal programming part 1: outcomes. Nature Reviews Endocrinology. 2014;10(7):391-402.
Stewart CP, Oaks BM, Laugero KD, Ashorn U, Harjunmaa U, Kumwenda C, et al. Maternal cortisol and stress are associated with birth outcomes, but are not affected by lipid-based nutrient supplements during pregnancy: an analysis of data from a randomized controlled trial in rural Malawi. BMC pregnancy and childbirth. 2015;15:1-12.
Mwancha-Kwasa M, Admani R, Mbuga M, Maina M, Mwangi J, Ng’ang’a L, et al. Comparing labour induction outcomes using misoprostol and dinoprostone in term pregnancies: A retrospective study at Kiambu Level 5 Hospital between 2018 and 2020. Plos one. 2024;19(5):e0304631.
Lakho N, Hyder M, Ashraf T, Khan S, Kumar A, Jabbar M, et al. Efficacy and safety of misoprostol compared with dinoprostone for labor induction at term: an updated systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Frontiers in Medicine. 2024;11:1459793.
Çevik A, Alan S. Oksitosin Düzeyi ile Postpartum Depresyon Arasındaki İlişki. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care. 2021;15(1):164-9.
Buckley SJ. Executive summary of hormonal physiology of childbearing: evidence and implications for women, babies, and maternity care. The Journal of perinatal education. 2015;24(3):145.
WHO. WHO recommendations on health promotion interventions for maternal and newborn health. 2015 2015 [
SB. T.C. Sağlık Bakanlığı, Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, Kadın ve Üreme Sağlığı Daire Başkanlığı. Anne Dostu Hastane Programı ve Sağlık İstatistikleri Yıllığı. 2016 2016 [
ICM. (International Confederation of Midwives )Essential competencies for midwifery practice. 2014 2014 [
Şenoğlu A, Karaçam Z. Doğum Destekçilerinin Doğum Eylemine Katılma Konusundaki Görüşleri ve Gereksinimleri. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi. 2019;12(4):274-82.
Aktaş S, Aydın R. The analysis of negative birth experiences of mothers: a qualitative study. Journal of reproductive and infant psychology. 2019;37(2):176-92.
Aktaş S, Pasinlioğlu T. The effect of empathic communication skills of midwives on labor and post labor period. Journal of Anatolia Nursing and Health Sciences. 2016;19(3):38-45.
Evans K, Pallotti P, Spiby H, Evans C, Eldridge J. Supporting birth companions for women in labor, the views and experiences of birth companions, women and midwives: A mixed methods systematic review. Birth. 2023;50(4):689-710.
Heelan-Fancher L, Edmonds JK. Intrapartum nurses’ beliefs regarding birth, birth practices, and labor support. Journal of Obstetric, Gynecologic & Neonatal Nursing. 2021;50(6):753-64.
Kınık E, Özcan H. Doğumda kesintisiz ve sosyal destek. Samsun Sağlık Bilimleri Dergisi. 2022;7(3):617-28.
Gökçek Aİ, Yazıcı S. Doğum sürecinde aile desteğinin doğum memnuniyeti ve konfor ile ilişkisi. Atlas Journal of Medicine. 2024;4(9).
Reyhan FA, Çataloluk A, Sayiner F. Ideal Maternity Unıt Desıgn From Women's Perspective: A Cross-sectional Study FromTurkey. TOGÜ Sağlık Bilimleri Dergisi. 2022;2(2):123-31.
Reyhan FA, Sayiner F. Doğum Ortamının Önemi ve İdeal Doğum Ünitesi Üzerine Bir Derleme Çalışması. Ebelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi. 2024;7(1):176-86.
Jiang S, Verderber S. On the planning and design of hospital circulation zones: A review of the evidence-based literature. HERD: Health Environments Research & Design Journal. 2017;10(2):124-46.
Manesh MJ, Kalati M, Hosseini F. Snoezelen room and childbirth outcome: a randomized clinical trial. Iranian Red Crescent Medical Journal. 2015;17(5):e18373.
Yalçıntepe A, Oran N. Yeni Bir Ortam: Biyofilik Doğum Yeri Tasarımı. Artuklu Health. 2024(9):81-9.
Akın B, Yücel U. İdeal Doğum Ortamı Nasıl Olmalı? Turkiye Klinikleri Journal of Health Sciences/Türkiye Klinikleri Sağlık Bilimleri Dergisi. 2020;5(3).
Şimşek HN, Demirci H, Bolsoy N. Sosyal destek sistemleri ve ebelik. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2018;8(2):97-103.
Bohren MA, Hofmeyr GJ, Sakala C, Fukuzawa RK, Cuthbert A. Continuous support for women during childbirth. Cochrane database of systematic reviews. 2017(7).
