Atlarda Sıcaklık Atlarda Sıcaklık Belirtileri ve İlk Yardım Uygulamaları
Özet
Atlar, sıcakkanlı canlılardır ve vücut sıcaklıklarını çevrelerindeki ısı değişimlerine karşı dengelemeye çalışırlar. Bu dengeleme mekanizmasına termoregülasyon denir. Atlar için ideal çevre sıcaklığı 5-25°C arasındadır ve fizyolojik vücut sıcaklıkları 37,5-38,5°C arasında seyreder. Termoregülasyon mekanizması -15°C ile 50°C arasında etkili bir şekilde çalışsa da bu aralığın dışına çıkıldığında beyindeki ısı merkezi olan hipotalamus zarar görebilir ve mekanizma işlevini yitirir. Bu durumda atlar, özellikle sıcak ve nemli havalarda vücut ısılarını düzenleyemezler. Vücutlarında ürettikleri enerjinin %75-80'ini ısı olarak kaybettikleri için sıcak havalarda güneş çarpması riski artar. Atın vücudun da güneş çarpması sonucunda termoregülasyondan sorumlu tiroid hormonlarında azalma gözlemlenirken kortizon ve adrenalin gibi hormonlarda artış gözlemlendiği ortaya konmuştur. Tiroid hormonlarında güneş çarpmasına bağlı olarak şekillenen azalma sonucunda vücut oksijen taşıma sistemlerinde bozulmalar meydana gelir. Güneş çarpması sonucunda atlarda dehidrasyon (sıvı kaybı), kolik solunum sayısında artış ve kalpte taşikardi gibi ciddi sağlık sorunları görülebilir. Vücut sıcaklıkları 41°C'ye kadar çıkabilir ve çeşitli enzimatik reaksiyonlar bozulabilir. Bu gibi durumlarda bir veteriner hekime hızlıca ulaşmak büyük önem taşır. At antrenörleri, güneş çarpmasını önlemek için bazı önlemler alabilir. Bunlar Antrenman ve biniş saatlerini serin saatlere ayarlamak. Sıcak havalardaki idmanlardan sonra atlara uygun soğutma yöntemleri uygulamak. Sıcak havalarda terleme sonucunda kaybedilen sıvı açığını ortadan kaldırmak amaçlı elektrolit vb. solüsyonları atlara verebilirler.
Referanslar
Aynacı, (G. New Visions in Heal Th Sciences.
Bhattacharya, D., Misra, K., & Panigrahi, D. K. (2018). Heat Wave & Sun Stroke: Mechanism & Management. Indian Journal of Natural Sciences, 8(47), 13621-13634.
Demirtaş, B. ATLARDA EGZERSİZDE VÜCUT SICAKLIĞI VE ISI DÜZENLEME MEKANİZMASI.
Hodgson, D. R., Davis, R. E., & McConaghy, F. F. (1994). Thermoregulation in the horse in response to exercise. British Veterinary Journal, 150(3), 219-235.
Johnson, E. B., MacKay, R. J., & Hernandez, J. A. (2010). An epidemiologic study of anhidrosis in horses in Florida. Journal of the American Veterinary Medical Association, 236(10), 1091-1097.
Kang, H., Zsoldos, R. R., Sole-Guitart, A., Narayan, E., Cawdell-Smith, A. J., & Gaughan, J. B. (2023). Heat stress in horses: a literature review. International journal of biometeorology, 67(6), 957-973.
Lindinger, M. I., & Marlin, D. J. (1995). Heat stress and acclimation in the performance horse: where we are and where we are going. Equine Veterinary Education, 7(5), 256-262.
Mejdell, C. M., Bøe, K. E., & Jørgensen, G. H. (2020). Caring for the horse in a cold climate—Reviewing principles for thermoregulation and horse preferences. Applied animal behaviour science, 231, 105071.
MORGAN, E. K. M. (1995). Climatic energy demand of horses. Equine Veterinary Journal, 27(S18), 396-399.
Morgan, K. (1998). Thermoneutral zone and critical temperatures of horses. Journal of Thermal Biology, 23(1), 59-61.
McCutcheon, L. J., & Geor, R. J. (2008). Thermoregulation and exercise-associated heat stress. Equine Exercise Physiology. Philadelphia: Saunders, p382-396.
Nunn, J. A. (1898). Sunstroke in Animals. British Medical Journal, 1(1943), 862.
Salvisberg, A. (1913). Observations on the Effect of Sunlight on the Horse and Cow. The Veterinary Journal (1900), 69(12), 575-577.
Sun, Y., Xu, D. P., Qin, Z., Wang, P. Y., Hu, B. H., Yu, J. G., ... & Liu, X. (2018). Protective cerebrovascular effects of hydroxysafflor yellow A (HSYA) on ischemic stroke. European Journal of Pharmacology, 818, 604-609.
