Hasta ve Yaralı Atın Zaptırapta Alınması
Özet
Atlar, doğası gereği sağlıklı bir şekilde hareket edebilen ve insanlarla güçlü bir bağ kurabilen hayvanlardır. Ancak, bir at hastalandığında veya yaralandığında, fiziksel ve psikolojik açıdan savunmasız hale gelir. Hasta ve yaralı atlarla çalışırken, güvenli bir ortam sağlamak, hem atın hem de bakıcısının güvenliğini temin etmek kritik öneme sahiptir. Atlara yaklaşırken ve sabit tutarken dikkat edilmesi gereken ana faktör, hayvanın ruhsal durumunun ve yaralanma türünün iyi değerlendirilmesidir. Doğru tekniklerin uygulanması, atların tedavi sürecinin hızlanmasına yardımcı olabilir ve yaralanma sonrasında iyileşme sürecini kolaylaştırır. Hem atın hem de bakıcısının güvenliğini ön planda tutarak, sağlıklı bir tedavi süreci sağlanabilir. Atlar muayene, tedavi ve nallanma gibi işlemler esnasında muhakkak zaptırapt altına alınmalıdır. Öncelikle yaralı atın yerinden oynatılmaması önemlidir. Kişi, güvenli bir mesafede durmalı ve hayvanın sahibi ya da bakıcısından atın karakteri, ısırma ya da çifte atma gibi davranış eğilimleri hakkında bilgi edinmelidir. Yaklaşan kişinin beden dili sakin ve güven verici olmalı; ata önden veya yan taraftan, onun görebileceği bir konumdan yavaş ve dikkatli şekilde yaklaşılmalıdır. Bu sırada yumuşak bir ses tonuyla konuşmak, doğrudan göz teması kurmaktan kaçınmak ve tehdit unsuru oluşturmadığını açıkça göstermek, hayvanın sakin kalmasına yardımcı olur.
Referanslar
Afyon Kocatepe Üniversitesi. Atların Yaralanmalarında İlkyardım. https://hayvankurtarma.aku.edu.tr/ Erişim Tarihi: 22.09.2024.
Atasoy, N. (2019): Dış Hastalıklarında Hastaya Yaklaşım. Veteriner Dış Hastalıkları Bilgisi, Ed: YANMAZ L.E. Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayını, Ünite 2, Erzurum. ISBN: 978-605-7638-98-4
Barnes, A. (2022): UnderstandingHorse Body Language: TheEyes. https://opensanctuary.org/understanding-horse-body-language-the-eyes/ Erişim Tarihi: 06.11.2024
Bealing, J. (2018): Horses can readour body language, evenwhentheydon'tknow us. https://www.sussex.ac.uk/broadcast/read/42417Erişim Tarihi: 06.11.2024
Gill, W.,Meadows, D.G. &Neel, J.B. (2016): UnderstandingHorseBehavior. AnimalScienceDepartment of theUniversity of Tennessee, AgriculturalExtension Service Institute of Agriculture, PB1654.
Griffler, M. (2018): TechniquesAndPracticesNecessaryForResponsibleHorseCare. https://opensanctuary.org/techniques-and-practices-necessary-for-responsible-horse-care/?gad_source=1&print=printErişim Tarihi: 22.09.2024
Hayvan Yetiştiriciliği ve Sağlığı (2015): Büyük Hayvanlarda Zaptırapt. Milli Eğitim Bakanlığı. Ankara.
Hewson, J. (2020): Handling Horses. Lifting a HindLimb. VETM3430. ClinicalMedicine I. University of Guelph Open Books. https://books.lib.uoguelph.ca
Holst, S.,RestraintsUsed on Horses. AnSci 415. https://www.extension.iastate.edu/equine/files/page/files/Restraints_Used_On_Horses.pdfErişim Tarihi: 25.11.2024
Hubbell, J.A.,Saville, W.J. &Bednarski, R.M. (2010). Theuse of sedatives, analgesicandanaestheticdrugs in thehorse: an electronicsurvey of members of theAmericanAssociation of EquinePractitioners (AAEP). EquineVet J, 42(6), 487-493.doi.org/10.1111/j.2042-3306.2010.00104.x
Kellon, E. (2019): Guide to First AidforHorses: A QuickandEasy Reference toConditionsThatRequireEmergencyTreatment. ISBN-13978-1510741669. The United States:SkyhorsePublishing.
McCurnin, D. &Bassert, J. (2006): ClinicalTextbookforVeterinaryTechnicians. St. Louis, Missouri. ElsevierSaunders. p 34- 50.
McGreevy, P. (2012): Equinebehavior: A guideforveterinariansandequinescientists. Saunderselsevierpublishing. ISBN-10: 0702043370 ISBN-13: 978-0702043376
Michou, J.,&Leece, E. (2012). Sedationandanalgesia in thestandinghorse 1. Drugsusedforsedationandsystemicanalgesia. InPractice, 34(9), 524-531. doi:10.1136/inp.e6423
Millen, T. (2024): 8 WaystoSurvivetheEmotionalRollercoaster of an InjuredHorse. https://wwwhorsejournals.com. Erişim Tarihi: 22.09.2024
Munsterman, A.S.,Hanson, R.R. (2019): EquineTraumaand First Aid. https://www.msdvetmanual.com/emergency-medicine-and-critical-care/equine-emergency-medicine/equine-trauma-and-first-aid Erişim Tarihi: 04.12.2024
Rorvang, M.V.,Nielsen, B.L. &McLean, A.N. (2020): SensoryAbilities of HorsesandTheirImportanceforEquitationScience. Front VetSci. Sep 9;7:633. doi: 10.3389/fvets.2020.00633.
Tariq, N. (2024): https://www.bayequest.com/why-are-horses-eyes-covered/ Erişim Tarihi: 17.11.2024
Williams, C.A. (2004): The Basics of EquineBehavior. https://esc.rutgers.edu/fact_sheet/the-basics-of-equine-behavior Erişim Tarihi: 06.11.2024
https://hayvankurtarma.aku.edu.tr/yerli-kaynaklar/ Erişim Tarihi: 25.11.2024
https://hayvankurtarma.aku.edu.tr/wp-content/uploads/sites/57/2022/09/Hayvan-Kurtarmada-Olay-yeri-y%C3%B6netimi.pdf Erişim Tarihi: 25.11.2024
https://equimed.com/health-centers/first-aid/articles/handling-and-restraining-your-sick-or-injured-horse Erişim Tarihi: 29.11.2024
https://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller/B%C3%BCy%C3%BCk%20Hayvanlarda%20Zapturapt.pdf Erişim Tarihi: 07.11.2024
https://food.ec.europa.eu/document/download/33757a61-2059-43b3-a415-302301aad891_en?filename=aw_awp_transport-guides_equine_correct-handling_en.pdf Erişim Tarihi: 22.09.2024
https://acikders.ankara.edu.trErişim Tarihi: 22.09.2024
https://emsvet.com/newsletters/restraint-techniques/Erişim Tarihi: 04.12.2024
AnimalBehaviorandRestraint: Equine. https://www.cfsph.iastate.edu/Emergency-Response/Just-in-Time/08-Animal-Behavior-Restraint-Equine-HANDOUT.pdf
https://extension.psu.edu/safe-horse- handlingErişim Tarihi: 04.12.2024
https://www.scribd.com/document/456229223/hayvanlarda-zapturapt Erişim Tarihi: 04.12.2024
http://baytarizm.blogspot.com/2012/12/hasta-hayvanin-muayeneye-sunulmasi-ve.html Erişim Tarihi: 04.12.2024
https://www.doversaddlery.com/shires-deluxe-grass-muzzle/p/X1-17005 Erişim Tarihi: 04.12.2024
https://www.rescue.hastpsc.com/products/slings/general/general.html Erişim Tarihi: 04.12.2024
https://www.worksafe.govt.nz/topic-and-industry/agriculture/working-with-animals/horses/riding-horses-on-farms-gpg/#lf-doc-17840 Erişim Tarihi: 04.12.2024
