Sosyal Güvenliğin Sorunları
Özet
Yusuf Can Çalışır tarafından kaleme alınan "Sosyal Güvenliğin Sorunları" başlıklı makalede, sosyal güvenliğin temel bir insan hakkı olmasına rağmen günümüzde küresel ölçekte karşı karşıya kaldığı başlıca yapısal sorunlar bütüncül bir yaklaşımla ele alınmaktadır. Çalışmada öne çıkan ilk sorun, dünya nüfusunun çoğunluğunun etkili bir sosyal koruma ağından yoksun bir şekilde yaşaması ve bu durumun insan haysiyetine yaraşır yaşam seviyelerini ciddi şekilde tehdit etmesidir. İkinci olarak, küresel boyutta yaşanan demografik değişimler; doğurganlık oranlarının azalması ve ortalama yaşam beklentisinin uzaması neticesinde toplumların hızla yaşlanması, emeklilik aylığı ve sağlık harcamalarını artırarak sosyal güvenlik sistemlerinin aktüeryal dengesini bozmaktadır. Üçüncü temel alan işgücü piyasası kaynaklı sorunlar olup; yeni teknolojilerin getirdiği esnek ve a-tipik çalışma biçimleri, yüksek genç işsizliği ve yaygın kayıt dışı istihdam, prim gelirlerinin düşmesine ve sistemlerin mali sürdürülebilirliğinin zayıflamasına neden olmaktadır. Dördüncü olarak, küresel ölçekte tırmanan göç dalgaları, göçmen işçilerin sosyal güvenlik haklarına erişimini kısıtlarken kayıt dışılığı artırmakta ve idari mekanizmalara yük getirmektedir. Son olarak, 1980 sonrasında ivme kazanan küreselleşme ve neo-liberal politikalar, sosyal güvenliği kamusal bir hak olmaktan uzaklaştırarak piyasalaştırmakta ve sistemlerin geleceğini olumsuz yönde etkilemektedir.
In the article titled "Problems of Social Security" authored by Yusuf Can Çalışır, the main structural challenges facing social security on a global scale are examined through a holistic approach, despite it being a fundamental human right. The first prominent issue highlighted in the study is that the majority of the world's population lives without effective social protection, which poses a severe threat to living standards compatible with human dignity. Secondly, global demographic shifts—namely the rapid aging of populations due to declining fertility rates and increased life expectancy—raise pension and healthcare expenditures, thereby disrupting the actuarial balance of social security systems. The third major area involves labor market challenges, where flexible and non-standard forms of employment brought by new technologies, high youth unemployment, and widespread informal employment lead to decreased contribution revenues and weaken financial sustainability. Fourthly, escalating global migration flows restrict migrant workers' access to social security rights while promoting informality and increasing administrative burdens on systems. Finally, globalization and neo-liberal policies that gained momentum after the 1980s commercialize social security by shifting it away from a publicly guaranteed right toward market-driven services, negatively impacting the future and sustainability of these systems.
Referanslar
Alper, Y. ve Tekeli, S. (Ed.). (2015). Sosyal Güvenlik. Eskişehir: AÖF
ARICI, K. (2015), Türk Sosyal Güvenlik Hukuku, Ankara: Gazi Kitapevi.
Aşkın, E. ve Aşkın, U. (2015). Küreselleşmenin Sosyal Güvenliğe Etkileri. ICOMEP’18-Autumn, Uluslararası Yönetim, Ekonomi ve Politika Kongresi 2018 Güz İstanbul.
CICHON, M. ve HAGEMEJER, K. (2006). Changing the Development Policy Paradigm: Investing in Social Security Floor for All. International Social Security Review 60(2-3). DOI: 10.1111/j.1468-246X.2007.00275.x
Çalışır, Y. C. (2016). Sosyal Güvenlik Sistemlerinde Yeniden Yapılanma ve Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde Neo-Liberal Dönüşüm (Yüksek Lisans tezi). Erişim adresi: https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
Dane, K. (2008). Devletin Dönüşümü ve Sosyal Güvenlik Reformu, (Yüksek Lisans tezi). Erişim adresi: https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
DEMİR, F. ve GERŞİL, G. (2008), Çalışma Hayatında Esneklik ve Türk Hukukunda Esnek Çalışma, Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16/2, 68-89.
DEMURGER, S. (2015). Migration and families left behind, IZA World of Labor.
GÖKBAYRAK, Ş. (2010), , Refah Devletinin Dönüşümü ve Özel Emeklilik Programları, Ankara: Siyasal Kitabevi.
ILO, (2006). Social security for all: Investing in global social and economic development. A consultation. . https://www.ilo.org/ web sitesinden erişildi: https://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---asia/---ro-bangkok/---ilo-manila/documents/publication/wcms_126210.pdf
ILO, (2017). World Social Protection Report. https://www.ilo.org/ web sitesinden erişildi: https://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---dgreports/---dcomm/---publ/documents/publication/wcms_604882.pdf
ILO, (2020), World Employment and Social Outlook Trends. https://www.ilo.org/ web sitesinden erişildi: https://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---dgreports/---dcomm/---publ/documents/publication/wcms_734455.pdf
IOM. (t.y.). Göç Terimleri Sözlüğü, Erişim Adresi: https://publications.iom.int/system/files/pdf/iml31_turkish_2ndedition.pdf
ISSA, (2016). 10 Global Challenges for Social Security. https://ww1.issa.int/ web sitesinden erişildi: https://ww1.issa.int/sites/default/files/documents/publications/Ten%20global%20challenges%20for%20social%20security-204700.pdf
ISSA, (2019). 10 Global Challenges for Social Security-Developments and Innovation. https://ww1.issa.int/ web sitesinden erişildi: https://ww1.issa.int/10-challenges-2019
İPEK, M. (2014), Kayıt Dışı İstihdamda Küresel Etkiler ve Sosyal Örüntüler, Çalışma ve Toplum, 40(1), 163-186.
KIRMIZI, E. ve HÜSEYİNLİ, N. (2018), Sosyal Güvenlik Hakkının Geleceği Üzerine Bir Değerlendirme, Çalışma ve Toplum, 2(61), 1203-1230.
LAMARCHE, L. (2013). The Social Protection of Temporary Migrant Workers: An Evolutionary Process, Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=2291582
OECD. (t.y.). Part-time employment rate , Erişim Adresi: https://data.oecd.org/emp/part-time-employment-rate.htm.
RAKICI, C. ve YILMAZ, T.Z. (2016), Sosyal Güvenlikte Demografik Dönüşüm ve Türkiye’ye Yansımaları, Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Elektronik Dergisi, 7(18), 64-89.
Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (t.y.). Onuncu Kalkınma Planı. Erişim Adresi: https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2018/11/Onuncu-Kalk%C4%B1nma-Plan%C4%B1-2014-2018.pdf
United Nations Population Fund. (t.y.). Ageing. Erişim Adresi: http://www.unfpa.org/ageing
World Bank, (1994). Averting the Old Age Crisis: Policies to Protect the Old and Promote Growth. https://www.worldbank.org/ web sitesinden erişildi: http://wwwwds.worldbank.org/servlet/WDSContentServer/WDSP/IB/1994/09/01/000009265_3970311123336/Rendered/PDF/multi_page.pdf,
YUMURTACI, A. (2013), Demografik Değişim: Psiko-Sosyal ve Sosyo-Ekonomik Boyutları ile Yaşlılık, Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, 6, 9-31.