Sosyal Güvenliğin Uluslararası Boyutu

Sosyal güvenlik geleneksel olarak ulusal ölçekte şekillenen bir sistem olmasına rağmen; iktisadi küreselleşme, emeğin hareketliliği ve dışsallaştırılması, sosyal devlet anlayışı, Avrupa Birliği gibi bölgesel entegrasyonlar, uluslararası insan hakları yaklaşımı ve artan göç hareketleri sonucunda uluslararası bir boyut kazanmıştır. Bireylerin seyahat, geçici çalışma veya göç yoluyla yer değiştirmesi sınır ötesi sosyal güvenlik koruması ihtiyacını doğurmuş; bu durum hukuki zeminde ikili anlaşmalar, çok taraflı sözleşmeler ve anlaşmasız durumlar için ulusal mevzuatlarda sunulan yurtdışı borçlanma hakları ile düzenlenmiştir. Birleşmiş Milletler, Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) ve Avrupa Konseyi gibi uluslararası kuruluşlar; İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi, ILO'nun 102 Sayılı Sosyal Güvenliğin Asgari Normları Sözleşmesi ve Gözden Geçirilmiş Avrupa Sosyal Şartı gibi temel belgeler aracılığıyla sosyal güvenliği uluslararası bir insan hakkı olarak tanımlamış ve asgari standartlar ortaya koymuştur. Nitekim Türkiye de taraf olduğu ikili ve çok taraflı sözleşmelerin yanı sıra anayasal güvencelerle yurtdışındaki vatandaşlarına sosyal koruma sağlamaktadır. Tüm bu uluslararası düzenlemelerin temel gayesi; cinsiyet, yaş veya statü farkı gözetmeksizin herkes için sosyal güvenlik hakkına erişim sağlamak, küresel düzeyde asgari koruma standartlarını oturtmak, ülkeler arasındaki sosyal güvenlik farklarını azaltarak uygulamaları yakınsamak ve taahhütlerin iç mevzuatlara aktarılarak denetlenebilir olmasını güvence altına almaktır.

Although social security is traditionally a system shaped on a national scale, it has acquired an international dimension as a result of economic globalization, labor mobility and labor outsourcing, the concept of the social state, regional integrations such as the European Union, the international human rights approach, and increasing migration movements. The mobility of individuals through travel, temporary employment, or migration has created a need for cross-border social security protection; this has been regulated on a legal basis through bilateral agreements, multilateral conventions, and overseas borrowing rights provided in national legislations for non-agreement cases. International organizations such as the United Nations, the International Labour Organization (ILO), and the Council of Europe have defined social security as an international human right and established minimum standards through fundamental documents like the Universal Declaration of Human Rights, ILO Social Security (Minimum Standards) Convention No. 102, and the Revised European Social Charter. Indeed, Turkey provides social protection to its citizens abroad through constitutional guarantees alongside the bilateral and multilateral treaties to which it is a party. The primary goal of all these international regulations is to ensure access to the right to social security for everyone regardless of gender, age, or status, to establish minimum protection standards globally, to reduce social security disparities between countries by converging practices, and to guarantee that commitments are incorporated into domestic legislation and made verifiable.