Kadınlara Yönelik Sosyal Yardım ve Sosyal Hizmet
Özet
Bu çalışma, kadınların toplumsal hayatta karşılaştıkları cinsiyete dayalı ayrımcılık, fırsat eşitsizliği, yoksulluk, eril tahakküm ve şiddet gibi çok boyutlu sorunları ve bunlara yönelik sosyal yardım, sosyal hizmet ile hukuki düzenlemeleri ele almaktadır. Sosyal hizmet disiplini, kadın sorunlarına bütüncül bir bakış açısıyla yaklaşarak sosyal adaleti sağlamayı ve kadınların güçlendirilmesini hedefler. Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı’nın geliştirdiği İnsani Gelişme ve Toplumsal Cinsiyete Göre Gelişme endeksleri de kadının statüsünün toplumsal gelişmişlikteki kritik rolünü ortaya koymaktadır. Türkiye’de Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı öncülüğünde doğum yardımları, çoklu doğum yardımları, şartlı gebelik yardımları ve dul maaşları gibi maddi destekler sunulurken; Kadın Konukevleri, 7/24 esasıyla çalışan Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri (ŞÖNİM), ALO 183 hattı, belediyeler ve sivil toplum kuruluşları aracılığıyla koruyucu, önleyici ve destekleyici hizmetler yürütülmektedir. Hukuki boyutta Anayasa, Türk Medeni Kanunu, Türk Ceza Kanunu ve 6284 Sayılı Kanun kadın haklarını ve şiddetten korunmayı güvence altına almayı amaçlamaktadır. İş Kanunu bünyesinde analık ve süt izinleri, esnek çalışma ile cinsel tacize karşı düzenlemeler yer alsa da, bazı OECD ülkelerindeki yüksek kadın istihdam oranlarına kıyasla Türkiye’de kadınların işgücüne katılımı düşük kalmakta ve özel sektörde hak ihlalleri yaşanmaktadır. Bu nedenle yasal mevzuatın uygulanmasında denetim mekanizmalarının geliştirilmesi ile toplumsal cinsiyet eşitliğine duyarlı zihniyet dönüşümü büyük önem taşımaktadır.
This study addresses the multidimensional issues women encounter in social life, such as gender-based discrimination, inequality of opportunity, poverty, male domination, and violence, alongside the social assistance, social services, and legal regulations aimed at resolving them. The discipline of social work approaches women's issues through a holistic perspective, aiming to ensure social justice and promote women's empowerment. The Human Development and Gender-Related Development indices established by the United Nations Development Programme also highlight the critical role of women's status in social development. In Türkiye, financial support such as birth assistance, multiple birth assistance, conditional pregnancy assistance, and widow pensions are provided under the leadership of the Ministry of Family, Labor, and Social Services, while protective, preventive, and supportive services are carried out through Women's Shelters, 24/7 Violence Prevention and Monitoring Centers (ŞÖNİM), the ALO 183 helpline, municipalities, and non-governmental organizations. Legally, the Constitution, the Turkish Civil Code, the Turkish Penal Code, and Law No. 6284 aim to guarantee women's rights and protection against violence. Although the Labor Law contains regulations regarding maternity and nursing leave, flexible working hours, and protection against sexual harassment, women's labor force participation in Türkiye remains low compared to high employment rates in certain OECD countries, and rights violations persist in the private sector. Therefore, developing monitoring and inspection mechanisms in the implementation of legal regulations, alongside a cultural mindset transformation sensitive to gender equality, is of vital importance.
Referanslar
5393 Sayılı Belediye Kanunu (2005), T. C. Resmi Gazete, 25874, 3 Temmuz 2005.
5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (2006), T. C. Resmi Gazete, 26200, 16 Haziran 2006.
6284 Sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun (2012), T. C. Resmi Gazete, 28239, 20 Mart 2012.
ALİCAN ŞEN, A. (2018), Türkiye’de Kadına Yönelik Şiddetle Mücadelede Kurumlar Arası İşbirliği Süreci ve 6284 Sayılı Yasanın Uygulanabilirliği, Motif Akademi Halk Bilimi Dergisi, 11(22), 141-161.
Alo 183. (2020). http://www.alo183.gov.tr/alo183/hizmet-alan%C4%B1.html adresinden 15.10.2020 tarihinde adresinden alındı.
BLANCHFIELD, L., MARGESSON, R. and SEELKE, C. R. (2009), International Violence Against Women, New York: Novinka.
Devlet Memurları Kanunu (1965), T. C. Resmi Gazete, 12056, 23 Temmuz 1965.
DURĞUN, S. (2019), Rawls ve Okin Üzerinden Aile Kurumunu Yeniden Düşünmek, İstanbul: Çizgi Kitabevi.
ELİUZ, Ü. (2011), Cinsel Kimlik Paniği: Kadın olmak, International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 6(3), 222-232.
ERBAY, E. ve TUNCAY, T. (2006), Sosyal Hizmet Bakışıyla Kadın İstihdamı, Toplum ve Sosyal Hizmet, 17(2), 25-40.
Gebe veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmelik (2013), T. C. Resmi Gazete, 28737, 16 Ağustos 2013.
GÜRSES, D. (2009), İnsani Gelişme ve Türkiye, Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(21), 339-350.
İş Kanunu (2003), T. C. Resmi Gazete, 25134, 10 Haziran 2003.
İşçi Dünyası. (2020), SYDV Tarafından Ödenen Dul Maaşı Şartları, 4 Ekim 2020 tarihinde https://iscidunyasi.com/sydv-tarafindan-odenen-dul-maasi-sartlari adresinden alındı.
Kadın Konukevlerinin Açılması ve İşletilmesi Hakkında Yönetmelik (2013), T.C. Resmi Gazete, 28519, 5 Ocak 2013.
Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun (2004), TBMM Genel Kurulu, 5251, 27 Ekim 2004.
Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü. (2020), 7 Ekim 2020’ de https://www.ailevecalisma.gov.tr/tr-tr/sss/kadinin-statusu-genel-mudurlugu adresinden alındı.
KARATAŞ, S., ŞENER, Ü. ve OTARAN, N. (2008), Kadın Sığınmaevleri Kılavuzu, Ankara: Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü.
KÜÇÜKALİ, A. (2016), Kadın Konukevi Müdürlüklerinden Hizmet Alan Kadınların Genel Profili ve Kurumlardan Aldıkları Hizmetlerin Verimliliği: Erzurum, Erzincan ve Bayburt Örneği, Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 7(14), 43-57.
MAVİLİ, A. (2006), Aile İçi Şiddet, Ankara: Elma Yayınevi.
MCCUE, M. L. (1995), Domestic Violence, USA: Contemporary World Issues.
O. ŞAHİN, I. F. (2020), Kadın Yoksulluğu: “Nedenleri ve Mücadele Yöntemleri”, Social Sciences Research Journal, 9(1), 35-47.
OECD Data. (2020), Employment Rate, Ekim 2020’de OECD Employment Outlook: https://data.oecd.org/emp/employment-rate.htm adresinden alındı.
PTACEK, J. (2010), Resisting Co-optation: Three Feminist Challenges to Antiviolence Work, J, Ptacek içinde, Restorative Justice and Violence Against Women (s. 5-36), New York: Oxford University Press.
Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri Hakkında Yönetmelik (2016), T. C. Resmi Gazete, 29656, 17 Mart 2016.
T.C. Anayasası (1982), T. C. Resmi Gazete, 17863, 18 Ekim 1982.
TRUNİNGER, E. (1971), Marital Violence: The Legal Solutions, Hastings Law Journal, 23(1), 259-276.
Türk Medeni Kanunu (2001), T. C. Resmi Gazete, 24607, 8 Aralık 2001.
Türkiye İstatistik Kurumu. (2019), Merkezi Dağıtım Sistemi, 10 Ekim 2020’de https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=102&locale=tr adresinden alındı.
YAMAN, Ö. M., Aydın, V. ve Tel, Ö. (2015), Türkiye Sosyal Hizmet Birikiminde Kadın, İstanbul: Açılım Kitap.
YÜCEL, I. ve KUTLAR, İ. (2020), Türkiye’de Yerel Yönetimlerin Kadınlara Yönelik Hizmetlerinin Toplumsal Cinsiyet Açısından İncelenmesi, Akdeniz Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi, 3(1), 151-169.
