Bireysel Emeklilik Sistemi
Özet
Bireysel Emeklilik Sistemi (BES), Türkiye'de mevcut kamu sosyal güvenlik sisteminin tamamlayıcısı olarak 2001 yılında 4632 sayılı Kanun ile kurulmuş ve 2003 yılında fiilen faaliyete geçmiştir. Yaşlılık döneminde bireylerin refah seviyelerini ve hayat standartlarını koruyarak ek gelir sağlamayı amaçlayan bu sistem, aynı zamanda uzun vadeli tasarrufları yatırıma dönüştürerek ülke ekonomisine finansal kaynak ve istihdam yaratmaktadır. 18 yaşını doldurmuş her bireyin katılabildiği BES'ten emekli olabilmek için en az 10 yıl boyunca katkı payı ödemek ve 56 yaşını doldurmak gerekmektedir. Katılımı artırmak ve sistemi cazip kılmak amacıyla 2013 yılında %25 oranında devlet katkısı uygulaması başlatılmış, 2017 yılında ise 45 yaş altı çalışanlar için Otomatik Katılım Sistemi (OKS) getirilmiştir. Devlet katkısı hakediş oranı sistemde kalınan süreye göre kademeli olarak artmakta, 10 yıl ve üzerinde %60'a, emeklilik veya maluliyet hallerinde ise %100'e ulaşmaktadır. Hazine Müsteşarlığı, SPK, Emeklilik Gözetim Merkezi (EGM) ve Takasbank tarafından denetlenen sistem; toplumdaki bilgi eksikliği, aracıların yanlış bilgilendirmeleri, sık yapılan mevzuat değişiklikleri ve geleneksel birikim alışkanlıkları nedeniyle birtakım sorunlarla karşılaşmaktadır. Sistemden erken ayrılmaların önüne geçilmesi ve BES'in daha etkin bir yapıya kavuşması için şeffaflığın artırılması, düşük gelirli grupların kapsama dahil edilmesi, hukuki istikrarın sağlanması ve yeterli tanıtım çalışmalarının yapılması büyük önem taşımaktadır.
The Individual Pension System (BES) was established in Turkey under Law No. 4632 in 2001 as a complement to the existing public social security system and officially became operational in 2003. Aiming to provide additional income during old age by preserving individuals' welfare levels and living standards, this system also transforms long-term savings into investments, generating financial resources and employment for the national economy. To qualify for retirement under BES, which is open to any individual over the age of 18, participants must make contribution payments for at least 10 years and reach the age of 56. To boost participation and make the system attractive, a 25% state contribution scheme was introduced in 2013, followed by the Auto-Enrollment System (OKS) in 2017 for employees under 45 years of age. The entitlement rate for state contributions increases gradually based on tenure, reaching 60% after 10 years or more, and 100% in cases of retirement or disability. Supervised by the Undersecretariat of Treasury, CMB, Pension Monitoring Center (EGM), and Takasbank, the system faces certain challenges, including a lack of public awareness, misleading guidance by intermediaries, frequent legislative changes, and traditional savings habits. To prevent early withdrawals and make BES more effective, enhancing transparency, integrating low-income groups into the coverage, ensuring legal stability, and conducting adequate promotional activities are of vital importance.
Referanslar
AVCI, E., (2011), Türkiye’de Bireysel Emeklilik Sistemi ve Bireysel Emeklilik Şirketlerinin Etkinliği, İstanbul: Beta Yayınları.
APAK S.; TAŞÇIYAN K.H. (2010); Türkiye’de Bireysel Emeklilik Sisteminin Gelişimi Ekonomi Bilimleri Dergisi, Cilt: 2, Sayı: 2, 121-129 pdf.
AKPINAR Ö.; ONAĞ A.; ÇELİKDEMİR N. (2018); Türkiye’de Bireysel Emeklilik Sisteminin Gelişiminde Devlet Katkısının Rolü, Yerelden Globale Stratejik Araştırmalar 1, pdf.
BACAK, B. (2005), Sosyal Güvenlik Yönüyle Bireysel Emeklilik, İktisat Fakültesi Mecmuası, 159-171.
İNNECİ, A. (2013), Bireysel Emeklilik Sisteminde Yapılan Yeni Düzenlemeler ve Değerlendirilmesi Ç.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt:22, Sayı:1, 105-120.
İŞSEVEROĞLU, G., ve HATUNOĞLU, Z. (2012), Türkiye’de Bireysel Emeklilik Sisteminin Makro Ekonomik Dinamiklere Etkisi Kapsamında SWOT Analizi, Muhasebe ve Finansman Dergisi, 155-174.
SEYFULLAHOĞULLARI Ç.A.;DEMİRHAN B. (2016), Bireysel Emeklilik Sistemine Katkıları Açısından Vergi Avantajı İle Devlet Katkısının Karşılaştırılması, Marmara Sosyal Araştırmalar Dergisi ,The Journal of Marmara Social Research.
SEYFULLAHOĞULLARI Ç.A.; ÖZPEK H.B.; DEMİRHAN B. (2017), Türkiye’de Bireysel Emeklilik Sistemi ve Otomatik Katılımın Sisteme Katkıları Açısından Değerlendirilmesi Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, Yıl:8, Sayı: 14, 105-131.
ŞENER, O. AKIN F. (2010). Özel Emeklilik Fonları ve Türkiye’de Bireysel Emeklilik Sistemine Giriş Kararlarını Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi Üzerine Bir Araştırma, Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 28 (1), 291-312.
TAŞÇI F. (2013). Avrupa Birliği Sosyal Güvenlik Sistemi ve Türkiye: Harcamalar Üzerinden Karşılaştırma, Kamu-İş Dergisi, Cilt:13, Sayı: l, 59-101.
TOPALHAN, T. (2010), Türkiye'de Altıncı Yılında Bireysel Emeklilik Sistemi ve Uygulama Sonuçları, Kamu-İş, 165-210.
TOPALHAN, T. (2010), Türkiye’de Altıncı Yılında Bireysel Emeklilik Sistemi ve Uygulama Sonuçları, Gazi Üniversitesi İ.İ.B.F, Kamu-İş; C:11, S:2. http://www.kamu- is.org.tr/pdf/1127.pdf.
https://www.egm.org.tr/bilgi-merkezi/emeklilik-sirketlerine-erisim/ 21.10.2020
https://www.egm.org.tr/Sites/1/upload/files/DevletKatkisiRehberi_012019-917.pdf 12.10.2020
https://www.egm.org.tr/bilgi-merkezi/istatistikler/bes-istatistikleri/katilimci-sayisi/ 21.10.2020
http://www.egm.org.tr/OtomatikKatilim/pdf. 21.10.2020