Sosyal Güvenliğin Tarihsel Gelişimi
Özet
Sosyal güvenlik, insanlığın var oluşundan itibaren karşılaşılan fiziki ve iktisadi risklere karşı geliştirilen koruma tedbirlerinin bütünüdür. Sanayi Devrimi öncesindeki geleneksel dönemde sosyal güvenlik; aile içi yardımlaşma, dini kurumlar, loncalar, ahilik teşkilatları, vakıflar ve teavün sandıkları gibi geleneksel dayanışma mekanizmalarıyla yürütülmüştür. Sanayi Devrimi sonrası başlayan modern dönem ise paternalist dönem, sosyal sigorta dönemi, sosyal refah dönemi ve yeniden yapılanma dönemi olmak üzere dört ana evrede gelişim göstermiştir. Almanya’da Bismarck reformlarıyla temelleri atılan modern sosyal sigorta modeli, ABD’deki New Deal düzenlemeleri ve İngiltere’deki Beveridge Raporu ile evrensel bir boyut kazanmış; Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) sözleşmeleri, İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi ve Avrupa Sosyal Şartı gibi uluslararası metinlerle temel bir insan hakkı olarak kabul edilmiştir. Türkiye’de sosyal güvenlik anlayışı, Osmanlı Dönemi'ndeki tekaüt sandıkları ve Dilaver Paşa Nizamnamesi gibi ilk adımların ardından Cumhuriyet döneminde kurumsallaşmıştır. 1945 sonrasında SSK, T.C. Emekli Sandığı ve Bağ-Kur kurularak farklı kesimlere hizmet sunulmuş, 2006 yılındaki sosyal güvenlik reformu ile tüm bu kurumlar Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) çatısı altında birleştirilerek norm ve standart birliği hedeflenmiştir.
Social security is a comprehensive set of protection measures developed against physical and economic risks faced since the existence of humanity. In the traditional period prior to the Industrial Revolution, social security was carried out through traditional solidarity mechanisms such as intra-family assistance, religious institutions, guilds, Ahilik organizations, foundations, and mutual assistance funds. The modern era, which began after the Industrial Revolution, developed across four main stages: the paternalist period, the social insurance period, the social welfare period, and the restructuring period. The modern social insurance model, whose foundations were laid in Germany with the Bismarck reforms, gained a universal dimension through the New Deal regulations in the United States and the Beveridge Report in the United Kingdom, and was recognized as a fundamental human right through international instruments such as International Labour Organization (ILO) conventions, the Universal Declaration of Human Rights, and the European Social Charter. In Turkey, the concept of social security institutionalized during the Republican era following initial steps in the Ottoman period, such as retirement funds and the Dilaver Paşa Regulation. After 1945, SSK, Emekli Sandığı, and Bağ-Kur were established to serve different sectors, and with the 2006 social security reform, all these institutions were unified under the Social Security Institution (SGK) to achieve a unity of norms and standards.
Referanslar
ALPER, Y. (2014). Sosyal Güvenlik. Sosyal Politika (s. 211). içinde Bursa: Dora Yayıncılık.
ALPER, Y. (2014). Sosyal Güvenlik., Sosyal Politika (s. 213). Bursa: Dora Yayıncılık.
ALPER, Y., ARICI, K. (2018). Sosyal Güvenlik, Sosyal Güvenlik (s. 22). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
ARICI, K. (1999). Sosyal Güvenlik Dersleri. Ankara: Sargın Ofset.
ARICI, K. (2015). Türk Sosyal Güvenlik Hukuku. Ankara: Gazi yayınları.
ATAMAN, H. (2010). Avrupa Sosyal Şartı ve Uygulaması. Ankara: Girişim Matbaası.
AVRUPA SOSYAL ŞARTI. (1996, 3). TBMM: 11.11.2020 tarihinde https://www.tbmm.gov.tr/komisyon/kefe/docs/sosyalsart.pdf adresinden alınmıştır
ÇAKAR, M. (2011). İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku. İstanbul: Beta Yayıncılık.
ÇALIŞIR, Y. (2020, 10 12). Türk Sosyal Güvenlik Sisteminin Gelişimi. acikders.ankara.edu.tr: 18.11.2020 tarihinde https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/50650/mod_resource/content/1/T%C3%BCrk%20Sosyal%20G%C3%BCvenlik%20Sisteminin%20Geli%C5%9Fimi.pdf adresinden alınmıştır
ÇELİKOĞLU, İ. (1994). Sosyal Güvenlik Sistemleirnin Finansman Yöntemleri ve Türkiye Uygulaması. Ankara : DPT Yayınları.
ÇELİKOĞLU, İ. (1994). Sosyal Güvenlik Sistemleri Finansman Yöntemleri ve Türkiye Uygulaması. Ankara: Devlet Planlama Teşkilatı.
ÇUBUK, A. (1982). Sosyal Güvenlik ve Sosyal Güvenlik Kurumları. Ankara: Ankara İktisadi ve Ticari Bilimler Akademisi Yayınları .
Darulaceze Başkanlığı. (2020). Darulaceze.gov.tr: 15.12.2020 tarihinde darulaceze.gov.tr/kurumsal/kurulusamaci adresinden alınmıştır
Daruşşafaka Cemiyeti. (2020). Daruşşafaka: 15.12.2020 tarihinde https://www.darussafaka.org/hakkimizda/cemiyet/tarihce adresinden alınmıştır
DEMİREL, Ö. (2019, 01 04). Osmanlı’dan Günümüze Sosyal Güvenlik Politikaları. Yatırım Kredi: 15.12.2020 tarihinde https://www.yatirimkredi.com/osmanlidan-gunumuze-sosyal-guvenlikpolitikalari.html#:~:text=1890%20y%C4%B1l%C4%B1nda%20kurulan%20Seyri%20Sefain,emeklilik%20ayl%C4%B1%C4%9F%C4%B1na%20ba%C4%9Flanmas%C4%B1%20i%C3%A7in%20kurulmu%C5%9Ftur.&text=1891%20y%C4%B1l% adresinden alınmıştır
DİLİK, S. (1992). Sosyal Güvenlik. Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi.
ERDOĞAN, G. (2008). Avrupa Sosyal Şartı ve Gözden Geçirilmiş Avrupa Sosyal Şartı. TBB Dergisi, 123-166.
GÜVERCİN, C. H. (2004). Sosyal Güvenlik Kavramı ve Türkiye'de Sosyal Güvenliğin Tarihçesi. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mecmuası, 89-95.
GÜZEL, A. (1986). 3008 Sayılı Yasanın Önemi ve Başlıca Hükümleri. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, 165-222.
İş Sağlığı ve Güvenliğinin Türkiye'deki Tarihsel Gelişimi.. Güvenli İş Sağlıklı Hayat: 18.12.2020 tarihinde http://www.aktifankaraosgb.com/is-sagligi-ve-guvenliginin-turkiye-deki-tarihsel-gelisimi/ adresinden alınmıştır
KORKUSUZ, R., UĞUR, S. (2010). Sosyal Güvenlik Hukukuna Giriş. Bursa : Ekin Yayınevi.
LEVENT, R. (2013, 02 23). Dünyada ve Türkiye’de Sosyal Güvenliğin Gelişimi. İş ve Sosyal Güvenlik: 15.11.2020 tarihinde https://www.isvesosyalguvenlik.com/dunyada-ve-turkiyede-sosyal-guvenligin-gelisimi/ adresinden alınmıştır
MAKAL, A. (2017, 09 06). Türkiye de 1920-1963 Döneminde Sosyal Güvenlik Alanındaki Gelişmeler. Türk Tarihi ve Kültür Araştırmaları:10.10.2020 tarihinde https://www.altayli.net/turkiyede-1920-1963-doneminde-sosyal-guvenlik-alanindaki-gelismeler.html adresinden alınmıştır
ORHAN, S. (2015). Osmanlı Devleti’nde Tanzimat Sonrası. İş ve Hayat, 193-210.
ÖREN, K., YÜKSEL , H. (2012). Geçmişten Günümüze Çalışma Hayatı. HAK-İŞ Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi, 34-59.
ÖZGER , Y. (2012). Osmanlı Ordusunda Emeklilk Sistemi ve Askeri Tekayüt Sandığı. İstanbul: IQ Kültür Sanat Yayıncılık.
ÖZSUCA, Ş. (2003). Küreselleşme ve Sosyal Güvenlik Krizi. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 133-152.
ÖZTÜRK, M. (2001). Sosyal Sigortalar Kurumunda İsteğe Bağlı Sigortalılık. Marmara Üniversitesi Tez Koleksiyonu: 18.11.2020 tarihinde http://dspace.marmara.edu.tr/handle/11424/11959 adresinden alınmıştır
SGK. (2020). Sosyal Güvenlik Kurumu: 10.10.2020 tarihinde sgk.gov.tr/wps/portal/sgk/tr/kurumsal/kurumumuz/tarihce adresinden alınmıştır
SSA. (2020). Sosyal Güvenlik: 10.10.2020 tarihinde https://www.ssa.gov/history/briefhistory3.html#:~:text=The%20Social%20Security%20Act%20was,a%20continuing%20income%20after%20retirement. adresinden alınmıştır
ŞAKAR, M. (2006). Sosyal Sigorta Uygulaması. İstanbul : Der Yayınları.
TÜRK BİLİMİ. (2016, 04 15). Türk Bilimi, 20.12.2020 tarihinde http://www.turkbilimi.com/cocuklarin-aci-gunu-ve-himaye-i-etfal-cemiyeti-mithat-pasa-1908/ adresinden alınmıştır
ÜNAL, V. (2018). Osmanlı Döneminde Sosyal Hizmetin Gelişimi ve Kurumsal Yapı. V. Ünal içinde, Sosyal Hizmet Tarihi (s. 214-240). Erzurum: Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayını.
Ünlü, D. (2009, 02 06). New Deal efsanesi. Dünya Gazetesi: 20.12.2020 tarihinde https://www.dunya.com/kose-yazisi/new-deal-efsanesi/3549 adresinden alınmıştır
YAZGAN, T. (1992). Sosyal Güvenlik Ders Notları. İstanbul: Türk Dünyası Araştırmalı Vakfı.
YENİHAN, B. (2017). Bir Sosyal Politika Aracı Olarak Sosyal Güvenlik: Dünya'da ve Türkiye'de Gelişim Üzerine Bir İnceleme. Yönetim Bilimleri Dergisi, 15(30), 177-196.
YÜKSEL, B. (2017). Çalışma İlişkilerine Yönelik İlk Düzenleme: Dilaver Paşa Nizamnamesi ve Çalışma Hayatına Etkileri. İş ve Hayat, 155-178.
11. Kalkınma Planı. (2018). Sosyal Güvenlik Sisteminin Sürdürülebilirliği Özel İhtisas Komisyonu Raporu:13.11.2020 tarihinde http://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2020/04/SosyalGuvenlikSistemininSurdurulebilirligiOzelIhtisasKomisyonuRaporu.pdf adresinden alınmıştır
