Sosyal Güvenliğin Amacı, Kapsamı ve Fonksiyonları
Özet
Dilek Tiryaki tarafından kaleme alınan bu çalışmada, sosyal güvenlik kavramı, sosyal güvenliğin temel amaçları, kapsamı ve toplum nezdindeki fonksiyonları kapsamlı bir biçimde ele alınmaktadır. Sosyal güvenlik; ilk dönemlerde yalnızca sanayi sektöründe çalışanlara yönelik sınırlı bir koruma sunarken, zamanla toplumun tamamını kapsayan ve bireyleri hastalık, iş kazası, malullük, ölüm, meslek hastalıkları, yaşlılık, işsizlik ile aile gelir yetersizliği gibi sosyal risklere karşı güvenceye alan devlet destekli bir sisteme dönüşmüştür. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi ve Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) standartlarında evrensel bir insan hakkı olarak kabul edilen sosyal güvenliğin temel amacı; yoksulluğu önlemek, bireyler ile ailelerin gelir güvenliğini sağlamak, sağlık hizmetlerine erişimi kolaylaştırmak ve herkes için insan onuruna yaraşır bir yaşam düzeyi temin etmektir. Sosyal güvenliğin kapsamı; kişisel kapsam (tüm nüfusu hedefleme), sosyal riskler bakımından kapsam (ILO 102 sayılı Sözleşme’deki 9 temel risk ve ek olarak bakım ihtiyacı) ve sağlanan korumanın niteliğini belirleyen seviye bakımından kapsam başlıkları ile yasal ve etkin kapsam boyutlarıyla incelenmektedir. Son olarak sistem; bireylere iktisadi güvence sunma, gelirin yeniden dağıtımı yoluyla sosyal adaleti sağlama, insan onurunu ve kişiliği koruma ile sosyal riskler meydana gelmeden önce önleyici tedbirleri hayata geçirme fonksiyonlarını yerine getirmektedir.
In this study authored by Dilek Tiryaki, the concept of social security, its fundamental objectives, scope, and societal functions are comprehensively examined. While social security initially offered limited protection aimed solely at industrial sector workers, it has evolved over time into a state-provided system covering the entire society and safeguarding individuals against social risks such as sickness, work accidents, invalidity, death, occupational diseases, old age, unemployment, and insufficient family income. Recognized as a universal human right under the Universal Declaration of Human Rights of the United Nations and International Labour Organization (ILO) standards, the primary objective of social security is to prevent poverty, ensure income security for individuals and families, facilitate access to healthcare services, and guarantee a standard of living worthy of human dignity for everyone. The scope of social security is analyzed through personal scope (targeting the entire population), scope in terms of social risks (the 9 basic risks specified in ILO Convention No. 102, plus care needs), level-based scope determining the quality of protection, as well as the dimensions of legal and effective coverage. Finally, the system fulfills the functions of providing economic security to individuals, establishing social justice through income redistribution, protecting human dignity and personality, and implementing preventive measures before social risks materialize.
Referanslar
Akyıldız, H. (1999), Dünyada Sosyal Güvenlikte Alternatif Reform Arayışları, Dokuz Eylül Üniversitesi İ.İ.B.F Dergisi, 14(2), 197-214.
Alper, Y. (2015a), Sosyal Güvenlik Hakkı ve Sosyal Güvenliğin Finansmanı, 7. Sosyal İnsan Hakları Uluslararası Sempozyumu, 7.
Alper, Y. (2015b), Sosyal Güvenlik, Y. ALPER ve A. TOKOL içinde, Sosyal Politika, (s.206-241), Bursa: Dora Basım Yayın.
Alper, Y. ve Kılkış, İ. (2018), İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku, Bursa: Dora Basım Yayın.
Alper, Y. (2019), Sosyal Güvenlik, A.İ. ORAL ve Y. ŞİŞMAN içinde, Sosyal Politika II, (s.2-28), Eskişehir: T.C Anadolu Üniversitesi Yayını No. 2878.
Altıntaş, C. (2015), Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) ve Uluslararası Sosyal Güvenlik Teşkilatı (ISSA) Tarafından Yayınlanan Uluslararası Belgelerde Sosyal Güvenliğin Kapsamı ve Türkiye Açısından Değerlendirilmesi, Sosyal Güvence Dergisi, 7, 35-57.
Arıcı, K. (2017), Genel Olarak Sosyal Güvenlik (Kavram-Amacı-Konusu ve Tarihi Gelişimi), Y. ALPER ve S. TEKELİ içinde, Sosyal Güvenlik, (s.3-22), Eskişehir: T.C Anadolu Üniversitesi Yayını No. 2659.
Ayhan, A. (2012), Sosyal Güvenlik Kavramı ve Sosyal Güvenlik İlkeleri, Sosyal Güvenlik Dergisi, 2(1), 41-55.
Boyacıoğlu, N. ve Öçal, M. (2018). Sosyal Güvenlik Hizmetlerinin Finansman Yöntemleri: Türkiye’de ve Dünyada Sosyal Güvenliğin Finansmanına Kısa Bir Bakış, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(26), 910-923.
CBPP, (2020), Policy Basics Top Ten Facts About Social Security, Center on Budget and Policy Priorities Policy Futures. 24 Ağustos 2020 tarihinde https://www.cbpp.org/research/social-security/policy-basics-top-ten-facts-about-social-security adresinden alındı.
Governtment Of İndia Planning Commission, (2001), Report of Working Group on Social Security: For The Tenth Five Year Plan (2002-2007), TFYP Working Group No. 48/2001. 24 Ağustos 2020 tarihinde https://niti.gov.in/planningcommission.gov.in/docs/aboutus/committee/wrkgrp/wg_soclscty.pdf adresinden alındı.
International Labour Office (ILO), (2001), Social Security: Issues, Challenges and Prospects, International Labour Conference 89th Session, Geneva: First Published.
International Labour Office (ILO), (2009), Social Security For All: Investing In Social Justice and Economic Development, Social Security Department Social Security Policy Briefings Paper 7, Geneva: First Published.
International Labour Office (ILO), (2011), Social Security For Social Justice and A Fair Globalization, International Labour Conference 100th Session, Report VI, Geneva: First Edition.
International Social Security Association (ISSA), (2016), 10 Global Challanges For Social Security, International Social Security Association Report. 24 Ağustos 2020 tarihinde http://www.actuaries.org/CTTEES_PIWG/Documents/chicago_2017/7_PIWG_Tenglobalchallengesforsocialsecurity.pdf adresinden alındı.
İzgi, B. B. (2007), Sosyal Güvenlik Sisteminin Özel Tasarruflar Üzerindeki Etkisi: Türkiye Örneği, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(1), 361-374.
Kılıç, M. (2017), Sosyal Güvenlik Hakkının Kapsamı ve Sınırı, İş ve Hayat Dergisi, 3(5), 378-398.
Koray, M. (2012), Sosyal Politika, Ankara: İmge Kitabevi Yayınları.
Martin, P.P. ve Weaver, D. A. (2005), Social Security: A Program and Policy History, Social Security Bulletin, 66(1), 1-15.
McKay, S. ve Rowlingson, K. (1999), The Aims of Social Security, In Social Security in Britain (p.1-21), London: Palgrave Social-Cultural Studies Collection.
Ministry of Health, Labour and Welfare, (1999), Social Security and National Life, Annual Reports on Health and Welfare 1998-1999, White Paper-Reports, Vol 1. 24 Ağustos 2020 tarihinde https://www.mhlw.go.jp/english/wp/wp-hw/vol1/p1c1s3.html adresinden alındı.
Şenocak, H. (2019), Sosyal Güvenlik Sistemini Oluşturan Unsurların Tarihi Süreç Bağlamında Değerlendirilmesi, Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, 56, 409-468.
Ulutürk, S. ve Dane, K. (2009), Sosyal Güvenlik: Teori, Dönüşüm ve Türkiye Uygulaması, Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 9(29), 114-142.
Witte, E.E. (1959), The Objectives of Social Security, Review of Social Economy, 17(1), 23-33.
21 Ağustos 2020 tarihinde https://www.ssa.gov/section218training/basic_course_3.htm#1 adresinden alındı.
28 Ağustos 2020 tarihinde https://www.ihd.org.tr/insan-haklari-evrensel-beyannames/ adresinden alındı.
28 Ağustos 2020 tarihinde https://www.tbmm.gov.tr/anayasa/anayasa_2011.pdf adresinden alındı.
31 Ağustos 2020 tarihinde https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/52063/mod_resource/content/0/HAFTA%201.pdf adresinden alındı.
