İlk Yardım
Özet
Bu bölümde, iş sağlığı ve güvenliği kapsamında ilk yardım uygulamalarının temel ilkeleri, organizasyonu ve farklı acil durumlara yönelik müdahale yaklaşımları ele alınmıştır. İlk yardımın tanımı, amaçları ve temel ilkelerinin yanı sıra, ilk yardımcıların özellikleri ve sorumlulukları ile iş yerlerinde ilk yardım organizasyonunun temel bileşenleri açıklanmıştır. Olay yeri değerlendirmesi, Temel Yaşam Desteği ve Otomatik Eksternal Defibrilatör (otomatik harici şok cihazı) kullanımı ayrıntılı olarak incelenmiş; kanamalar, şok, yaralanmalar, kırıklar, çıkıklar, burkulmalar, yanıklar, sıcak ve soğuk kaynaklı aciller, zehirlenmeler, hava yolu tıkanıklıkları ile göz, kulak ve buruna yabancı cisim kaçması durumlarında uygulanması gereken ilk yardım yaklaşımları özetlenmiştir. Ayrıca acil taşıma teknikleri ve iş kazaları sırasında güvenli hasta taşıma yöntemleri açıklanmıştır. Bölümde, ilk yardımın yalnızca bireysel bir müdahale süreci olmadığı, aynı zamanda eğitim, organizasyon, ekipman ve koordinasyon gerektiren sistematik bir yapı olduğu vurgulanmıştır. İş yerlerinde etkin ilk yardım hizmetlerinin sunulmasının, iş kazalarının olumsuz sonuçlarının azaltılmasına ve çalışan sağlığının korunmasına önemli katkı sağlayacağı sonucuna ulaşılmıştır.
Referanslar
Adams, J. G. (2012). Emergency medicine E-book: clinical essentials (expert consult--online). Elsevier Health Sciences.
Bakanlığı, T. C. S. (2024). İlk yardım eğitim kitabı. Acil Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü.
Berry, D., Carlson, J. N., Singletary, E., Zideman, D. A., Ring, J., & Ring, J. M. (2021). Use of cryotherapy for managing epistaxis in the first aid setting: a scoping review. Cureus, 13(5). https://doi.org/10.7759/cureus.14832
Cander, B. (2019). Hastane Öncesi Acil Tıp ve Paramedik. İstanbul Tıp Kitabevleri.
De Brier, N., O, D., Borra, V., Singletary, E. M., Zideman, D. A., De Buck, E., Force, I. L. C. o. R. F. A. T., Bendall, J. C., Berry, D. C., & Carlson, J. N. (2020). Storage of an avulsed tooth prior to replantation: a systematic review and meta‐analysis. Dental Traumatology, 36(5), 453-476. https://doi.org/10.1111/edt.12564
Djärv, T., Douma, M. J., Carlson, J. N., Singletary, E. M., Berry, D. C., Bradley, R. N., Cassan, P., Chang, W.-T., Charlton, N. P., & Cimpoesu, D. (2025). First Aid: 2025 International Liaison Committee on Resuscitation Consensus on Science With Treatment Recommendations. Circulation, 152(16_suppl_1), S250-S282. https://doi.org/10.1161/CIR.0000000000001358
İlk Yardım Yönetmeliği. (2015). Resmî Gazete (Sayı: 29429). https://www.resmigazete.gov.tr/
İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (2012).Resmî Gazete Tarihi: 30.06.2012 Resmî Gazete Sayısı: 28339 https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6331&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
Johansson, L., Wild, H., O'Marr, J., Nacanabo, Y. A., Zeba, Z. A., Sanou, Y., Tertyshnyi, S. V., Jewell, T., & Hedelin, H. (2025). Assessing Evidence Bias for Prehospital Tourniquet Use: A Scoping Review. World Journal of Surgery, 49(6), 1471-1483. https://doi.org/10.1002/wjs.12596
Kuupiel, D., Jessani, N. S., Boffa, J., Naude, C., De Buck, E., Vandekerckhove, P., & McCaul, M. (2023). Prehospital clinical practice guidelines for unintentional injuries: a scoping review and prioritisation process. BMC emergency medicine, 23(1), 27. https://doi.org/10.1186/s12873-023-00794-x
Marinta, Y. (2025). Review of PEACE and LOVE the new era of RICE in acute soft tissue injury management?-A narrative review. Orthopaedic Journal of Sports Medicine, 13(9_suppl2), 2325967125S2325900043.
Merchant, R., Topjian, A., Panchal, A., Cheng, A., Aziz, K., Berg, K., Lavonas, E., & Magid, D. (2020). Adult basic and advanced life support, pediatric basic and advanced life support, neonatal life support, resuscitation education science, and systems of care writing groups. Part 1: executive summary: 2020 American Heart Association guidelines for cardiopulmonary resuscitation and emergency cardiovascular care. Circulation, 142(16_suppl_2), S337-S357.
Nasution, R. E. P. (2020). Panduan Bantuan Hidup Dasar dan Pertolongan Pertama Pada Luka (Vol. 7). Whitecoathunter.
Norman, J. N. (2020). First-Aid for Industrial and Remote Settings. In Remote Medicine: A Textbook for Trainee and Established Remote Healthcare Practitioners (pp. 15-52). World Scientific.
Olasveengen, T. M., Semeraro, F., Ristagno, G., Castren, M., Handley, A., Kuzovlev, A., Monsieurs, K. G., Raffay, V., Smyth, M., & Soar, J. (2021). European resuscitation council guidelines 2021: basic life support. Resuscitation, 161, 98-114. https://doi.org/10.1016/j.resuscitation.2021.02.009
Organization, W. H. (2022). World health statistics 2022: Monitoring health for the SDGs, sustainable development goals. (6553811075).
Panchal, A. R., Berg, K. M., Cabañas, J. G., Kurz, M. C., Link, M. S., Del Rios, M., Hirsch, K. G., Chan, P. S., Hazinski, M. F., & Morley, P. T. (2019). 2019 American Heart Association focused update on systems of care: dispatcher-assisted cardiopulmonary resuscitation and cardiac arrest centers: an update to the American Heart Association guidelines for cardiopulmonary resuscitation and emergency cardiovascular care. Circulation, 140(24), e895-e903. https://doi.org/10.1161/CIR.0000000000000733
Pellegrino, J. L., Charlton, N. P., Carlson, J. N., Flores, G. E., Goolsby, C. A., Hoover, A. V., Kule, A., Magid, D. J., Orkin, A. M., & Singletary, E. M. (2020). 2020 American Heart Association and American Red Cross focused update for first aid. Circulation, 142(17), e287-e303. https://doi.org/10.1161/CIR.0000000000000900
Singletary, E. M., Zideman, D. A., Bendall, J. C., Berry, D. C., Borra, V., Carlson, J. N., Cassan, P., Chang, W.-T., Charlton, N. P., & Djärv, T. (2020). 2020 international consensus on first aid science with treatment recommendations. Circulation, 142(16_suppl_1), S284-S334. https://doi.org/10.1161/CIR.0000000000000897
T.C. Sağlık Bakanlığı. (2024). İlk yardım eğitim kitabı. Acil Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü.
Taşınabilir Otomatik Şok Cihazı Hakkında Yönetmelik. (2025). Resmî Gazete Tarihi: 9 Aralık 2025, Resmî Gazete Sayısı: 33102 https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/12/20251209-9.htm
Thygerson, A. L., Thygerson, S. M., Gulli, B., Mell, H. K., & Elling, B. (2017). First aid, CPR, and AED. Advanced.
Topjian, A. A., Raymond, T. T., Atkins, D., Chan, M., Duff, J. P., Joyner, B. L., Lasa, J. J., Lavonas, E. J., Levy, A., & Mahgoub, M. (2021). Part 4: pediatric basic and advanced life support 2020 American Heart Association guidelines for cardiopulmonary resuscitation and emergency cardiovascular care. Pediatrics, 147(Supplement 1), e2020038505D.
Tosun, H. (2021). Sağlık bakım uygulamalarında etik duyarlılık. Sağlık ve Yaşam Bilimleri Dergisi, 3(1), 101-104. https://doi.org/10.33308/2687248X.202131212
Umur, Y. F. (2012). İlk Yardım. TC Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Aile ve Toplum Hizmetleri Genel Müdürlüğü, İkinci Baskı, İstanbul: Nakış Ofset.
Wadsworth, E., & Walters, D. (2019). Safety and Health at the Heart of the Future of Work: Building on 100 Years of Experience.
World Health Organization. (2022). World health statistics 2022: Monitoring health for the SDGs, sustainable development goals. World Health Organization.
Zideman, D. A., Singletary, E. M., Borra, V., Cassan, P., Cimpoesu, C. D., De Buck, E., Djärv, T., Handley, A. J., Klaassen, B., & Meyran, D. (2021). European resuscitation council guidelines 2021: first aid. Resuscitation, 161, 270-290. https://doi.org/10.1016/j.resuscitation.2021.02.013
