Fiziksel Risk Etmenleri
Özet
Günümüzde çalışanların iş yaşamında sağlık ve verimliliklerini etkileyen çevresel koşullar, iş sağlığı ve güvenliği alanında temel bir araştırma konusu olarak öne çıkmaktadır. Bu bağlamda, iş ortamında karşılaşılan başlıca fiziksel risk faktörleri arasında gürültü, titreşim, termal konfor, aydınlatma, radyasyon ve basınç yer almaktadır. Gürültü ve titreşim, işitme kaybı ve kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları gibi sağlık sorunlarına yol açarken; termal konfor koşullarının yetersizliği çalışanların iş performansını olumsuz yönde etkilemektedir. Yetersiz veya uygunsuz aydınlatma ve görsel yorgunluk iş kazaları riskini önemli ölçüde artırmaktadır. Radyasyona maruz kalma, uzun vadede ciddi sağlık problemleri doğurabilmekte; basınç farklılıkları ise özellikle belirli endüstriyel sektörlerde çalışanların fizyolojik dengelerini bozabilmektedir. Bu faktörlerin bütüncül bir şekilde değerlendirilmesi, hem çalışan sağlığının korunması hem de iş verimliliğinin artırılması açısından önem taşımaktadır. Bu araştırmada, çalışma ortamında iş sağlığı ve güvenliği etkileyen temel fiziksel faktörler detaylı şekilde irdelenmiş olup çıktıların başta çalışanlar olmak üzere, işverenlere ve iş sağlığı ve güvenliği uzmanlarına önemli katkılar sağlayacağı düşünülmektedir.
Referanslar
Arbaoui, I., Hamou, A., Abderrahim, H., Tayeb, A., Chellali, M. R. (2018). Inter-comparison of noise pollution in Oran (Algeria): Urban and industrial areas. J. Mater. Environ. Sci, 9(1), 1-10.
Babisch, W. (2003). Stress hormones in the research on cardiovascular effects of noise. Noise and health, 5(18), 1-11.
Bilimgenç, 2026. Erişim adresi: https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/makale/mekanik-titresimin-insan-vucuduna-etkileri. Erişim tarihi: 20.05.2026
Bozkurt, T. S., Demirkale, S. Y. (2017). The field study and numerical simulation of industrial noise mapping. Journal of Building Engineering, 9, 60-75.
CCOHS (2026). Vibration introduction. Erişim Adresi: https://www.ccohs.ca//oshanswers/phys_agents/vibration/vibration_intro.html. Erişim tarihi: 26.03.2026
Çalışma yaşamında gürültü ile mücadele rehberi. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. (2024). İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü. Ankara. Erişim adresi: https://www.csgb.gov.tr/Media/rwpb2tfw/calismayasamindagurultuilemucadelerehberi_hkg.pdf. Erişim tarihi: 18.03.2026
Çalışanların Titreşimle İlgili Risklerden Korunmalarına Dair Yönetmelik. (22.08.2013). Resmî Gazete (Sayısı: 28743).
Çalışanların Bütün Vücut Titreşime Maruziyet Risklerinden Korunmalarına İlişkin Uygulama rehberi, 2026
Daniel, E. (2007). Noise and hearing loss: a review. Journal of School Health, 77(5), 225-231.
Doğan, H., Çataltepe, Ö. A. (2018). Gürültünün İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri. Journal of Health and Sport Sciences, 1(1), 29-38. https://izlik.org/JA88FF48UN
Farooqi, Z. U. R., Sabir, M., Zeeshan, N., Murtaza, G., Hussain, M. M., Ghani, M. U. (2020). Vehicular noise pollution: its environmental implications and strategic control. In Autonomous Vehicle and Smart Traffic. IntechOpen.
Gürültü. Çalışanların Gürültü ile İlgili Risklerden Korunmalarına Dair Yönetmelik. (28.07.2013). Resmi Gazete. (Sayı: 28721).
Hisam (2016). Erişim adresi: https://hisam.hacettepe.edu.tr/isgsemp2016/Radyasyon_Alanlarinda_Radyasyon_Guvenligi_ve_Is_Guvenligi.pdf Erişim tarihi: 26.03.2026
ILO. Erişim adresi: https://www.ilo.org/topics-and-sectors/occupational-safety-and-health-guide-labour-inspectors-and-other/noise Erişim tarihi: 17.03.2026
ISO 2631-1:1997 Mechanical vibration and shock. Evaluation of human exposure to whole-body vibration, International Organization for Standardization, Geneva, 1997.
İnşaat Sektöründe İş Sağlığı ve Güvenliği. İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü. Erişim adresi: https://guvenliinsaat.csgb.gov.tr/isg-konulari/hava-kosullari/. Erişim tarihi: 20.05.2026
İşyerlerinde Aydınlatma Koşullarının İş Sağlığı ve Güvenliği Yönünden Değerlendirilmesi. (2016). Erişim adresi: https://www.csgb.gov.tr/Media/n2odn2gs/goncabayraktar.pdf. Erişim tarihi: 20.05.2026
Köseoğlu, P., Doğusan, F. (2001). SSK İstanbul Meslek Hastalıkları Hastanesinde Deri ve Kundura İşkolu Çalışanlarında Mesleki İşitme Kaybı Değerlendirilmesi. TTB Mesleki Sağlık ve Güvenlik Dergisi, 2(6), 22-25. https://izlik.org/JA46ED22WL
Laçiner, V. (2014). İş Sağlığı ve Güvenliği Hukukunda Çalışanların Gürültü ile İlgili Risklerden Korunması. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 20(1), 749 - 766.
Meslek hastalığı. Erişim adresi: https://www.meslekhastaligi.org/hava-basincindaki-ani-degismelerle-olan-hastaliklar/ Erişim tarihi: 26.03.2026
Miller, G. E. (2012). Biomedical transport processes. In Introduction to biomedical engineering (pp. 937-993). Academic Press.
National Definitions of Acoustic Shock in Telephone and Head set Users 2006. Salisbury: Acoustic Safety Programme and National Physical Laboratory, 2006:20– 2
Noiseawareness. Erişim adresi: https://noiseawareness.org/ Erişim tarihi: 18.03.2026
Oruç, A. F., Karabulut Gül, Ş., Mayadağlı A. (2014). Transfusion-Dependent Graft-Versus-Host Disease: A Role of Blood Irradiation in Its Prevention. J Kartal TR ;25(1):85-88.
Qutubuddin, S. M., Hebbal, S. S., Kumar, A. C. S. (2012). A review on effect of industrial noise on the performance of worker and productivity. International Review of Applied Engineering Research, 2(1), 43-54.
Özgüven, H. N. (2008). Gürültü Kontrolü Endüstriyel ve Çevresel Gürültü, Turkey Acoustic Association publications, extended 2nd edition, ISBN: 978-605-89991-0-7
Sağlık Kuralları Bakımından Günde Azami Yedi Buçuk Saat veya Daha Az Çalışılması Gereken İşler Hakkında Yönetmelik. (16.07.2013). Resmî Gazete (Sayısı: 28709). Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=18588&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5 Erişim tarihi: 26.03.2026
Radyasyon Güvenliği Yönetmeliği. (24.03.2000) Resmî Gazete. (Sayısı: 23999). Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5272&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5 Erişim tarihi: 26.03.2026
Radyasyon Güvenliği. Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü. Erişim adresi: https://shgmkalitedb.saglik.gov.tr/TR-105659/radyasyon-guvenligi.html Erişim tarihi: 26.03.2026
Smith, A. (2003). The concept of noise sensitivity: Implications for noise control. Noise and Health, 5(18), 57-59.
Snow, D. J. (1999). Noise hazards: the issues, the remedies and the trends in regulation. Proceedings of the Institution of Mechanical Engineers, Part A: Journal of Power and Energy, 213(6), 447-463.
Şahin, E. (2003). Gürültü kontrol yöntemleri-bir uygulama. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 18(4).
Thermal-engineering. Erişim Adrsi: https://www.thermal-engineering.org/tr/isi-transferinde-termal-radyasyonun-temelleri/. Erişim tarihi: 10.04.2026
Termal konfor. (2021). İSGÜM. Erişim adresi: https://www.csgb.gov.tr/Media/1b2nnc0j/termal-konfor.pdf. Erişim tarihi: 20.05.2026
TDK. Erişim adresi: https://sozluk.gov.tr/ (Erişim tarihi: 17.03.2026)
WHO. Erişim adresi: https://www.who.int/europe/health-topics/noise#tab=tab_1. (Erişim tarihi: 17.03.2026)
