Adım Adım Planlama Yaklaşımı
Özet
1950’li yıllar, ekonomik büyüme, piyasa serbestisi ve refah devleti tartışmalarının öne çıktığı; aynı zamanda merkeziyetçi planlamaya yönelik ideolojik eleştirilerin güç kazandığı bir dönemdir. Bu bağlamda, karar alma süreçlerinin çok merkezli olduğu ve devlet müdahalesinin sınırlanması gerektiği yönündeki düşünceler yaygınlaşmış, eleştiriler yükselmeye başlamıştır. Bu dönemde araçsal akılcılığa dayalı akılcı kapsamlı planlama yaklaşımına öne çıkan eleştirilerden birini getiren Charles E. Lindblom (1959), planlamada araçsal rasyonaliteye dayanan kapsamlı modellerin pratikte uygulanabilir olmadığını savunmuş; bilgi eksikliği, zaman sınırlamaları ve toplumsal uzlaşmazlıkların karar vericileri sınırladığına dikkat çekmiştir. Ona göre, dönemin hakim planlama kuramı akılcı kapsamlı planlamanın aksine mevcut durumu küçük adımlarla geliştirerek ilerlemek daha gerçekçidir. “The Science of Muddling Through” başlıklı çalışmasıyla temellendirdiği bu yaklaşım, planlama pratiğini küçük ölçekli ve geri dönüşlü kararlar üzerinden ilerleyen bir süreç olarak tanımlamaktadır. Ancak, adım adım ilerleme modeli de, sistemik dönüşüm ihtiyacını göz ardı edebilmesi ve mevcut güç dengelerini koruyarak güçlü çıkar gruplarının etkisini sürdürmesi için uygun koşulları oluşturması başta olmak üzere çeşitli nedenlerle eleştirilmiştir. Kısaca, adım adım planlama yaklaşımının belirsizlik ve çatışma ortamlarında faydalı olduğu, ancak kapsamlı sosyal reformlar gerektiğinde yetersiz kaldığı yaygın olarak kabul edilmektedir.
Referanslar
Abou Jaoude, G., Mumm, O., & Carlow, V. M. (2022). An overview of scenario approaches: A guide for urban design and planning. Journal of Planning Literature, *37*(3), 467–487. https://doi.org/10.1177/08854122221100382
Antipin, I. A., & Vlasova, N. Y. (2020). Incremental approach to regional strategising: Theory, methodology, practices. Journal of New Economy, *21*(3), 73-90.
Arkon, C. (1989). Şehir planlama terimleri sözlüğü. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi.
Atkinson, R. (2011). The governance of urban regeneration: A critique of the 'governing without government' thesis. Urban Studies, *48*(2), 421–440. https://doi.org/10.1177/0042098009360684
Barros, G. (2010). Herbert A. Simon and the concept of rationality: Boundaries and procedures. Brazilian Journal of Political Economy, *30*, 455-472.
Chaffin, B. C., Gosnell, H., & Cosens, B. A. (2014). A decade of adaptive governance scholarship: Synthesis and future directions. Ecology and Society, *19*(3).
Dahl, R. A. (1961). Who governs? Democracy and power in an American city. Yale University Press.
Dahl, R. A. (1967). Pluralist democracy in the United States: Conflict and consent. Rand McNally.
Davidoff, P., & Reiner, T. A. (1962). A choice theory of planning. Journal of the American Institute of Planners, *28*(2), 103-115.
Dror, Y. (1964). Muddling through—"Science" or inertia? Public Administration Review, *24*(3), 153-157.
Dror, Y. (1971). Ventures in policy sciences: Concepts and cases. American Elsevier.
Ersoy, M. (2007). Kapsamlı planlama yaklaşımına karşı sağdan bir eleştiri: Adım adım (aşamalı) planlama. İçinde Kentsel planlama kuramları (ss. 171–195). İmge Kitabevi.
Ersoy, M. (2012). Adım adım planlama yaklaşımı. İçinde M. Ersoy (Ed.), Kentsel planlama ansiklopedik sözlük (ss. 1-2). Ninova Yayıncılık.
Etzioni, A. (1967). Mixed-scanning: A "third" approach to decision-making. Public Administration Review, *27*(5), 385-392.
Faludi, A. (1973). A reader in planning theory. Pergamon Press.
Faludi, A. (1987). A decision-centred view of environmental planning. Progress in Planning, *28*, 1–64.
Fischler, R. (2012). Fifty theses on urban planning and urban planners. Journal of Planning Education and Research, *32*(1), 107–114. https://doi.org/10.1177/0739456X11420441
Friend, J., & Hickling, A. (1987). Planning under pressure: The strategic choice approach. Pergamon Press.
Friend, J., & Jessop, N. (1969). Local government and strategic choice: An operational research approach to the processes of public planning. Tavistock Publications.
Fung, A. (2015). Putting the public back into governance: The challenges of citizen participation and its future. Public Administration Review, *75*(4), 513-522.
Harvey, D. (2008). The right to the city. New Left Review, *53*, 23-40.
Hayes, M. T. (2017). Incrementalism and public policy. Routledge.
Healey, P. (1997). Collaborative planning: Shaping places in fragmented societies. Macmillan International Higher Education.
Hobbs, F. D., & Doling, J. F. (1981). Planning for engineers and surveyors. Pergamon Press.
Hogwood, B. W., & Gunn, L. A. (1984). Policy analysis for the real world. Oxford University Press.
Howlett, M., & Ramesh, M. (2003). Studying public policy: Policy cycles and policy subsystems. Oxford University Press.
Hudson, B. M., Galloway, T. D., & Kaufman, J. L. (1979). Comparison of current planning theories: Counterparts and contradictions. Journal of the American Planning Association, *45*(4), 387-398.
Kalabalık, H. (2003). İmar hukuku (Planlama, arsa, yapı, koruma). Seçkin Yayıncılık.
Kay, A. (2011). Evidence‐based policy‐making: The elusive search for rational public administration. Australian Journal of Public Administration, *70*(3), 236–245. https://doi.org/10.1111/j.1467-8500.2011.00728.x
Lasserre, P. (1974). Planning through incrementalism. Socio-Economic Planning Sciences, *8*(3), 129-134.
Lindblom, C. E. (1959). The science of "muddling through." Public Administration Review, *19*(2), 79–88. https://doi.org/10.2307/973677
Lindblom, C. E. (1979). Still muddling, not yet through. Public Administration Review, *39*(6), 517–526. https://doi.org/10.2307/976178
Madanipour, A. (2015). Introduction. İçinde A. Madanipour (Ed.), Planning theory (Vol. 1, ss. 1–25). Routledge.
Meyerson, M., & Banfield, E. C. (1955). Politics, planning, and the public interest. Free Press.
Myers, D. (1997). Anchor points for planning's identification. Journal of Planning Education and Research, *16*, 223–224.
Taylor, N. (1998). Urban planning theory since 1945. Sage.
True, J. L., Jones, B. D., & Baumgartner, F. R. (2007). Punctuated-equilibrium theory: Explaining stability and change in public policymaking. İçinde P. A. Sabatier (Ed.), Theories of the policy process (ss. 155–188). Westview Press.
Weiss, A., & Woodhouse, E. (1992). Reframing incrementalism: A constructive response to the critics. Policy Sciences, *25*(3), 255–273. https://doi.org/10.2307/4532259
Wiechmann, T. (2018). Planning theory. İçinde ARL – Academy for Territorial Development in the Leibniz Association (Ed.), Glossary of urban and regional development (ss. 1771–1784). https://nbn-resolving.org/urn:nbn:de:0156-55991644
Woodhouse, E. J., & Collingridge, D. (1993). Incrementalism, intelligent trial-and-error, and the future of planning. Policy Sciences, *26*(1), 1–20.
