Kadın ve Üreme Sağlığında İletişim
Özet
İletişim, kadın ve üreme sağlığı hizmetlerinde güvene dayalı ilişki kurulmasını, bireylerin gereksinimlerinin doğru değerlendirilmesini ve kişi merkezli bakımın sunulmasını sağlayan temel mesleki becerilerden biridir. Bu bölümde; terapötik iletişim ve hasta merkezli iletişim yaklaşımlarının temel ilkeleri ele alınmış, gebelik öncesi dönemden menopoz sonrasına kadar uzanan kadın yaşam döngüsünde iletişimin önemi güncel literatür doğrultusunda değerlendirilmiştir. Sağlık hizmetlerinde empati, aktif dinleme ve mahremiyete saygıyı içeren terapötik ve hasta merkezli iletişim modellerinin benimsenmesi; hastaların bakım sürecine aktif katılımını, tedaviye uyumunu ve genel memnuniyetini artırmaktadır. Buna karşın, yargılayıcı tutumlar, damgalayıcı ifadeler ve tek yönlü iletişim gibi yaklaşımlar bakım kalitesini olumsuz etkilemektedir. Sonuç olarak, kadın ve üreme sağlığı göstergelerinin iyileştirilmesi, anne ve fetüs sağlığında olumlu sonuçların elde edilebilmesi için sağlık profesyonellerinin klinikte etkin iletişim yöntemlerini sahaya yansıtması ve adölesan/hasta odaklı iletişim becerilerinin sürekli eğitim programlarıyla desteklenmesi kritik bir öneme sahiptir.
Referanslar
ACOG. (2019). Prepregnancy Counseling. Erişim: https://www.acog.org/clinical/clinical-guidance/committee-opinion/articles/2019/01/prepregnancy-counseling Erişim tarihi: 16.06.2026
Adalet Bakanlığı, (2021). Şiddet nedir? Erişim: https://evicisiddet.adalet.gov.tr/SIDDET_NEDIR.html Erişim tarihi: 25.06.2026
Afulani, P. A., Buback, L., Kelly, A. M., Kirumbi, L., Cohen, C. R., & Lyndon, A. (2020). Providers' perceptions of communication and women's autonomy during childbirth: a mixed methods study in Kenya. Reproductive health, 17(1), 85. https://doi.org/10.1186/s12978-020-0909-0
Agbi, F. A., Zhou, L., & Asamoah, E. O. (2023). Quality of Communication between Healthcare Providers and Pregnant Women: Impact on Maternal Satisfaction, Health Outcomes, and Shared DecisionMaking. Universal Journal of Obstetrics and Gynecology, 2(1), 3–10. Retrieved from https://www.scipublications.com/jou rnal/index.php/ujog/article/view/784
Akbaş, E., & Yiğitoğlu, G. (2021). Adölesan Dönemde Psikososyal Sorunlar. OPUS International Journal of Society Researches, 18(43), 7277-7299. https://doi.org/10.26466/opus.906824
Almorbaty, H., Ebert, L., Dowse, E., & Chan, S. W. C. (2023). An integrative review of supportive relationships between child‐bearing women and midwives. Nursing open, 10(3), 1327-1339.
Altundal, H., & Yılmaz, M. (2020). Sağlık hizmetlerinde iletişim. M. Yılmaz (Ed.). Sağlık Profesyonelleri için iletişim. (s.1-25). Akademisyen Kitabevi. Ankara.
Ara, I., Maqbool, M., & Gani, I. (2022). Reproductive Health of Women: implications and attributes. International Journal of Current Research in Physiology and Pharmacology, 6(3), 8-18.
Arabacı, L. B., & Taş, G. (2019). Effect of Using Peplau's Interpersonal Relation Nursing Model in the care of a juvenile delinquent. Journal of Psychiatric Nursing, 10(3), 218-226. doi: 10.14744/phd.2019.54366
Austin, L., Littlemore, J., McGuinness, S., Turner, S., Fuller, D., & Kuberska, K. (2021). Effective Communication Following Pregnancy Loss: A Study in England. Cambridge quarterly of healthcare ethics : CQ : the international journal of healthcare ethics committees, 30(1), 175–187. https://doi.org/10.1017/S0963180120000651
Ayçiçek, H., & Çoban, A. (2021). Kadınların Prenatal Kayıp Durumunda Ebelerden Beklentileri. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 8(1), 29-37. https://doi.org/10.34087/cbusbed.753720
Ayoub, B. (2024). The art of effective communication between family physicians and their adolescent patients: Challenges and solutions. Australian Journal of General Practice, 53(11), 831-834.
Bearak, J., Popinchalk, A., Ganatra, B., Moller, A. B., Tunçalp, Ö., Beavin, C., Kwok, L., & Alkema, L. (2020). Unintended pregnancy and abortion by income, region, and the legal status of abortion: estimates from a comprehensive model for 1990-2019. The Lancet. Global health, 8(9), e1152–e1161. https://doi.org/10.1016/S2214-109X(20)30315-6
Bhat, A., & Byatt, N., (2016). Infertility and perinatal loss: when the bough breaks. Curr Psychiatry Rep, 18(3), 31.
Bilgen, F.G., Yava, A. & Olgun, N. (2025). Crohn hastalığı tanısı alan hastanın Joyce Travelbee’nin İnsan İnsana İlişki Modeli’ne göre incelenmesi: Olgu sunumu, 67 Genel Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(2), 444-456. https://doi.org/10.51123/jgehes.2025.186
Bingham, A., Drake, J. K., Goodyear, L., Gopinath, C. Y., Kaufman, A., & Bhattarai, S. (2011). The role of interpersonal communication in preventing unsafe abortion in communities: the dialogues for life project in Nepal. Journal of health communication, 16(3), 245–263. https://doi.org/10.1080/10810730.2010.529495
Blount, J.G. (2022). Communication with Women in the Menopause Transition. In: Geraghty, P. (eds) Each Woman’s Menopause: An Evidence Based Resource. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-030-85484-3_3
Boyle, F. M., Horey, D., Middleton, P. F., & Flenady, V. (2020). Clinical practice guidelines for perinatal bereavement care—an overview. Women and birth, 33(2), 107-110.
Boz, M. K. (2025). Hasta merkezli iletişim ve hekime güvenin tedaviye uyuma etkisi. Doktora tezi, Acibadem Mehmet Ali Aydinlar Üniversitesi. Sağlık Bilimleri Enstitüsü. İstanbul.
Burden, C., Bradley, S., Storey, C., Ellis, A., Heazell, A. E., Downe, S., ... & Siassakos, D. (2016). From grief, guilt pain and stigma to hope and pride–a systematic review and meta-analysis of mixed-method research of the psychosocial impact of stillbirth. BMC Pregnancy and Childbirth, 16, 1-12.
Çeber Turfan, E., & Yıldırım, C. (2026). Kadın-sağlık çalışanı ilişkisi: Güven, iletişim ve empati. F. Deniz Sayıner, F. Bay, & E. Çömezoğlu (Ed.), Saygılı annelik bakımı. Akademisyen Yayınevi. https://doi.org/10.37609/akya.4139.c6900
Centers for Disease Control and Prevention. (CDC). (2021). STI and HIV Infection Risk Assessment. Erişim: https://www.cdc.gov/std/treatment-guidelines/clinical-risk.htm Erişim tarihi: 25.06.2026
Çolak, G. V., & Hocaoğlu, Ç. (2021). Kayıp ve yas: Bir gözden geçirme. Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi, 3(1), 56-62. https://doi.org/10.35365/ctjpp.21.1.07
Delaney, A. L., & Singleton, G. (2020). Information and relationship functions of communication between pregnant women and their health care providers. Communication studies, 71(5), 800-822.
Demirel, G., & Özyıldız, K.H. (2025) iletişim süreçleri ve etkili iletişim. Ş. D. Kaya (Ed.) Sağlık Kurumlarında Örgütsel Davranış: İnsan, Kültür ve Yönetim, (s. 27-46). Nobel yayıncılık
Dığın, F., İşcan Ataşen, G., & Demirok, N. (2022). Hemşirelik Öğrencilerinin Terapötik İletişim Becerilerinin Belirlenmesi. Sakarya University Journal of Holistic Health, 5(3), 262-272. https://doi.org/10.54803/sauhsd.1127037
Dinçer, Y., & Oskay, Ü. (2018). Menopoz döneminde kadınların cinsellik ile ilgili sorunlarının incelenmesi: kalitatif bir çalışma. Kadın Sağlığı Hemşireliği Dergisi, 4(2), 16-28.
Doğan, S., & Altındağ, E. (2017). Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar Konusunda Danışmanlık Vermek. Klinik Tıp Aile Hekimliği, 9(2), 32-36. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/728283
Erdem, D. (2022). Gebelik döneminde iletişim ve etkileşim. R. Akkaya & B. Akkaya (Ed.), Sağlık bilimlerinde güncel tartışmalar 5 (1. Baskı, s.190). Bilgin Kültür Sanat Yayınları.
Erdoğan, B. (2025). Onkolojik sorunu olan çocuklarda semptom yönteminde dijital hikayeleme yönteminin etkinliğinin değerlendirilmesi. Doktora tezi, Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü. Ankara
Erseçen, D., & Tosun, Z. (2015). Kadın danışma merkezi işleyişi eğitimi el kitabı. Ankara: Kadın Dayanışma Vakfı, Erişim adresi: https://siginaksizbirdunya. org/images/files/kadin-danisma-merkezi-isleyisi-egitimi. pdf
Fata, S., & Aluş Tokat, M. (2022). Communication between infertile women and nurses: facilitators, barriers and requirements for improving. Psychology, health & medicine, 27(8), 1704–1714. https://doi.org/10.1080/13548506.2021.1916959
Furtado Eraso, S., Escalada-Hernández, P., & Marín-Fernández, B. (2021). Integrative review of emotional care following perinatal loss. Western Journal of Nursing Research, 43(5), 489-504.
Ganisia, A., & A'zdom, M. K. (2025). Effective communication in midwifery practice strengthening patient trust and maternal health outcomes. Journal of Nutrition and Health Care, 65-73.
Gatenby, C., & Simpson, P. (2024). Menopause: Physiology, definitions, and symptoms. Best Practice & Research Clinical Endocrinology & Metabolism, 38(1), 101855.
Gereklioğlu, Ç., Başhan, İ., & Akpınar, E. (2015). Erkek Cinsel İşlev Bozukluklarinda Aile Hekimliği Yaklaşimi. Marmara Medical Journal, 23(2), 308-315.
Ghaffari Sardasht, F., Jahani Shourab, N., Jafarnejad, F., & Esmaily, H. (2018). Communication skills of health personnel with women during delivery of pre-natal cares. Journal of Holistic Nursing and Midwifery, 28(2), 109–114. https://doi.org/10.29252/HNMJ.28.2.109
Ghiasee, A., & Karakaş, M. (2022). gestasyonel süreçte iletişim. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 9(4), 365-371. https://doi.org/10.52880/sagakaderg.1094687
Gökçe, A. (2026). Birinci basamak sağlık tesislerinde hasta ve sağlık personeli arasındaki sağlık iletişim sorunlarının incelenmesi: Amasya örneği. Anatolian Clinic the Journal of Medical Sciences, 31(1), 20-27. https://doi.org/10.21673/anadoluklin.1596859
Gönenç, İ. M. (2023). Menopoz. İçinde: S. Aktaş, Y. Aksoy Derya & E. Toker (Ed.), A'dan Z'ye Temel Ebelik (ss. 1–16). İstanbul Tıp Kitabevi.
Gozuyesil, E., Gokyildiz Surucu, S., & Alan, S. (2018). Sexual function and quality-of-life-related problems during the menopausal period. Journal of health psychology, 23(14), 1769–1780. https://doi.org/10.1177/1359105317742194
Güner Emül, T., Çokan Dönmez, Ç., Çelebi, A., & Çelik, F. T. (2026). The relationship between compassion and empathy levels of midwifery students and their attıtudes towards infertility. Gevher Nesibe Journal of Medical and Health Sciences, 11(2), 181–190. https://doi.org/10.5281/zenodo.20736433
Hanley, S. J., McCann, S., Lee, S. I., Schoenaker, D., Singh, M., Moss, N., Nishshanka, N. M. C. L., Vowles, Z., Plachcinski, R., Nirantharakumar, K., Black, M., Locock, L., & Taylor, B. (2026). 'It Was a Bit of a Now or Never Situation': Experiences of Preconception Care and Support for Women With Multiple Long-Term Health Conditions. Health expectations : an international journal of public participation in health care and health policy, 29(1), e70583. https://doi.org/10.1111/hex.70583
Haykır, H. (2024). Sağlıkta iletişimin rolü. Uluslararası İktisadi ve İdari Akademik Araştırmalar Dergisi, 4(2), 95-107. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4212769
Heidari, M., Ghodusi, M., Rezaei, P., Abyaneh, S. K., Sureshjani, E. H., & Sheikhi, R. A. (2019). Sexual function and factors affecting menopause: a systematic review. Journal of menopausal medicine, 25(1), 15-27.
İldan Çalım, S., & Saruhan, A. (2019). Travelbee Kuramı’na Göre Verilen Kişilerarası İletişim Eğitiminin Ebelerin İletişim Becerilerine ve Annelerin Doğum Memnuniyetine Etkisi. Life Sciences, 14(4), 104-121. http://dx.doi.org/10.12739/NWSA.2019.14.4.4B0030
İnceleme, İ., & Demir, S. (2025). Professional ıdentity formation in nursing: The role of Travelbee’s Human-to-Human Relationship model. Journal of Gazi University Health Sciences Institute, 7(1), 28-36. https://doi.org/10.59124/guhes.1608845
Jafarzadeh Kenarsari, F., Ghahiri, A., Zargham-Boroujeni, A., & Habibi, M. (2015). Exploration of the counseling needs of infertile couples: A qualitative study. Iranian journal of nursing and midwifery research, 20(5), 552–559. https://doi.org/10.4103/1735-9066.164506
Jansens, J., Faes, K., De Coninck, M., Gilissen, J., & Van Kelst, L. (2024). A qualitative study of bereaved parents and healthcare professionals on perinatal loss. European journal of midwifery, 8, 10.18332/ejm/194159. https://doi.org/10.18332/ejm/194159
Kandel, P., Lim, S., Pirotta, S., Skouteris, H., Moran, L. J., & Hill, B. (2021). Enablers and barriers to women's lifestyle behavior change during the preconception period: A systematic review. Obesity reviews : an official journal of the International Association for the Study of Obesity, 22(7), e13235. https://doi.org/10.1111/obr.13235
Karabulut, G., Daşıkan, Z., & Güleç Şatır, D. (2026). Menopoz ve osteoporoz yönetiminde kullanılan dijital sağlık uygulamaları. https://doi.org/10.58830/ozgur.pub1254.c5099
Karaçay Yıkar, S., & Nazik, E. (2022). Doğum sonu fiziksel semptomlar ve hemşirelik/ebelik bakımı. Journal of Midwifery and Health Sciences, 5(2), 79-84.
Kaya, İ.G. (2022). Cinsel işlev bozuklukları ve tedavi yöntemleri. H. Özbek & D. Çakır. (Ed.), Cinsel sağlık ve üreme sağlığı. (s125-130). Nobel Yayıncılık.
Kaya, T., İldan Çalım, S. ve Uçan, G. (2021). Doğum Eyleminde Ebelerle İletişimin Doğum Deneyimine Etkisi. Jinekoloji-Obstetrik Ve Neonatoloji Tıp Dergisi , 18 (1), 671-677. https://doi.org/10.38136/jgon.791755
Keten Edis, E. (2024). Normal Doğum Yapan Kadınların Doğum Deneyimlerini Etkileyen Faktörlere Yönelik Görüşleri: Nitel Çalışma. Journal of Midwifery and Health Sciences, 7(2), 328-337. https://doi.org/10.62425/esbder.1509231
Kiblati, E. K. N., Auliyansah, M. A., Nurhalizah, R. P., Imawan, K., & Erawati, D. (2024). Therapeutic Communication of Sexual Violence Against Women Victims. Devotion: Journal of Research and Community Service, 5(10), 1252-1260.
Kim, B., & White, K. (2018). How can health professionals enhance interpersonal communication with adolescents and young adults to improve health care outcomes?: systematic literature review. International Journal of Adolescence and Youth, 23(2), 198–218. https://doi.org/10.1080/02673843.2017.1330696
Kızılkaya Beji, N., Murat, M., & Köse, S. (2022). Perinatal mental health disorders and nursing approach, Black Sea Journal of Health Science. 5(1): 116-123. doi: 10.19127/bshealthscience.897439
Kones, M. O., Kaydirak, M. M., Aslan, E., & Yildiz, H. (2017). The Perinatal Grief Scale (33-item short version): validity and reliability of the Turkish version. Alpha Psychiatry, 18(3), 231-236.
Kuforiji, O., Mills, T. A., & Lovell, K. (2023). Women’s experiences of care and support following perinatal death in high burden countries: A metasynthesis. Women and Birth, 36(2), e195-e202.
Kurniyawan, E. H., Putri, C. A., Waroh, I. K., Irham, N. A. A., Kurniawan, D. E., Nur, K. R. M., & Afandi, A. T. (2024). Therapeutic Communication for Healing Psychological Trauma Experienced by Victims of Sexual Violence: A Literature Review. Health and Technology Journal (HTechJ), 2(1), 72-80.
Larsson, B., Hildingsson, I., Ternström, E., Rubertsson, C., & Karlström, A. (2019). Women's experience of midwife-led counselling and its influence on childbirth fear: A qualitative study. Women and birth : journal of the Australian College of Midwives, 32(1), e88–e94. https://doi.org/10.1016/j.wombi.2018.04.008
Li, L., Yang, J., Wang, X., Jiang, M., Zhang, Q., Li, H., Shen, X., Zeng, G., Huang, H., Chen, Z., & Yang, S. (2023). Global prevalence and outcomes of sexual violence against women: A systematic review and meta-analysis. BMC Women’s Health, 23(196). https://doi.org/10.1186/s12905-023-02338-8
Massarotti, C., Gentile, G., Ferreccio, C., Scaruffi, P., Remorgida, V., & Anserini, P. (2019). Impact of infertility and infertility treatments on quality of life and levels of anxiety and depression in women undergoing in vitro fertilization. Gynecological endocrinology : the official journal of the International Society of Gynecological Endocrinology, 35(6), 485–489. https://doi.org/10.1080/09513590.2018.1540575
Mert, A. (2024). Cinsel Sağlık ve Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar. Sağlık Bilimlerinde Akademik Araştırma ve Değerlendirmeler, 65.
Nan, Y., Zhang, J., Nisar, A., Huo, L., Yang, L., Yin, J., Wang, D., Rahman, A., Gao, Y., & Li, X. (2020). Professional support during the postpartum period: primiparous mothers' views on professional services and their expectations, and barriers to utilizing professional help. BMC pregnancy and childbirth, 20(1), 402. https://doi.org/10.1186/s12884-020-03087-4
NICE. (2021). Antenatal care (NICE Guideline NG201). Erişim: https://www.nice.org.uk/guidance/ng201 Erişim tarihi:18.06.26
Nicoloro SantaBarbara, J., Rosenthal, L., Auerbach, M. V., Kocis, C., Busso, C., & Lobel, M. (2017). Patient-provider communication, maternal anxiety, and self-care in pregnancy. Social science & medicine (1982), 190, 133–140. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2017.08.011
Öner, S. & Çeber Turfan, E. (2023). Ebelikte iletişim. S. Aktaş, Y. Aksoy Derya & E. Toker (Ed.), A’ dan Z’ ye temel ebelik (1. Cilt s.45-47). İstanbul Tıp Kitabevi.
Özdemir, E., & Kaplan, S. (2021). İnfertilite ve Hemşirelik Yaklaşımı. Türkiye Sağlık Bilimleri Ve Araştırmaları Dergisi, 4(1), 79-89. https://doi.org/10.51536/tusbad.836168
Parlakyıldız Bilecen, A., & Filiz, E. (2023). Kadınların istenmeyen gebeliklerini resmi sağlık kuruluşu dışında sonlandırma deneyimi: Nitel bir çalışma. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, 17(2), 296-303. https://doi.org/10.21763/tjfmpc.1219349
Poels, M., Koster, M. P. H., Franx, A., & Van Stel, H. F. (2017). Parental perspectives on the awareness and delivery of preconception care. BMC pregnancy and childbirth, 17(1), 324.
Putri, D., Suharyanti, S., & Putri, E. E. (2025). Midwives' therapeutic communication to treat antenatal depression. Jurnal ASPIKOM, 10(1), 65–82. https://doi.org/10.24329/aspikom.v10i1.1602
Ramlachan, P., & Naidoo, K. (2024). Enhancing sexual health in primary care: Guidance for practitioners. South African family practice : official journal of the South African Academy of Family Practice/Primary Care, 66(1), e1–e5. https://doi.org/10.4102/safp.v66i1.5822
Ravaldi, C., Levi, M., Angeli, E., Romeo, G., Biffino, M., Bonaiuti, R., & Vannacci, A. (2018). Stillbirth and perinatal care: Are professionals trained to address parents’ needs?. Midwifery, 64, 53-59
Royal College of Obstetricians and Gynaecologists. (RCOG). (2022). Best practice in abortion care. RCOG. Erişim: https://www.rcog.org.uk/media/geify5bx/abortion-care-best-practice-paper-april-2022.pdf Erişim tarihi: 26.06.2026
Sağlık Bakanlığı Kadın ve Üreme Sağlığı Dairesi Başkanlığı (2025). Kadın ve Üreme Sağlığı Tarihçesi. Erişim: https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/kadin-ve-ureme-sagligi-tarihcesi.html Erişim tarihi: 29.06.2026
Sansone, A., Mollaioli, D., Ciocca, G., Limoncin, E., Colonnello, E., & Jannini, E. A. (2022). Sexual Dysfunction in Men and Women with Diabetes: A Reflection of their Complications?. Current diabetes reviews, 18(1), e030821192147. https://doi.org/10.2174/1573399817666210309104740
Şantaş, F., & Tekin, R. (2020). Sağlık kurumlarında iletişim yetkinliğinin değerlendirilmesine yönelik bir araştırma. Uluslararası Sağlık Yönetimi ve Stratejileri Araştırma Dergisi, 6(2), 241-250.
Schoenaker, D., Gafari, O., Taylor, E., Hall, J., Barker, C., Jones, B., ... & UK Preconception Partnership. (2024). What does ‘preconception health’mean to people? A public consultation on awareness and use of language. Health Expectations, 27(4), e14181.
Şenoğlu, A., Çoban, A., & Karaçam, Z. (2019). İstenmeyen Gebelikler ve İsteyerek Yapılan Düşüklerin Değerlendirilmesi. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, 28(4), 300-305. https://doi.org/10.17827/aktd.474072
Şimşirli, S. ve Kocatepe Avcı, U. (2026). Cinsel istismar sonrası cinsel yaşam ve terapötik müdahaleler. Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi , 50 (1), 95-104.https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/5394975
Stephenson, J., Heslehurst, N., Hall, J., Schoenaker, D. A. J. M., Hutchinson, J., Cade, J. E., Poston, L., Barrett, G., Crozier, S. R., Barker, M., Kumaran, K., Yajnik, C. S., Baird, J., & Mishra, G. D. (2018). Before the beginning: nutrition and lifestyle in the preconception period and its importance for future health. Lancet (London, England), 391(10132), 1830–1841. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(18)30311-8
Taşkın, L. (2024). Doğum ve kadın sağlığı hemşireliği (19. baskı). Akademisyen Kitabevi.
Toksöz Güneş, F. & Yiğit, D. (2025). Adölesan dönemde iletişim. H. Yeşildere Sağlam & D. Yiğit. (Ed.), Adölesan sağlığı (s. 29-40). Akademisyen Yayınevi.
Tsonis, O., Gkrozou, F., Siafaka, V., & Paschopoulos, M. (2019). The role of a midwife in assisted reproductive units. Clin Obstet Gynecol Reprod Med 5: 1-4. doi: 10.15761/COGRM.1000269
Türkiye Menopoz ve Osteoporoz Derneği (TJOD). (2017). Üreme çağı sonrası kadın sağlığı & menopoz hormon tedavisi (1. Baskı, ss. 1–20). Güncel Kılavuz.
Ulutaş, Ü., & Uçar, T. (2026). Kadın sağlığına genel bakış. A. Çuvadar, S. Yücetürk & N. Özçalkap (Ed.), Ebelik ve hemşirelik öğrencileri için kadın sağlığı ve hastalıkları (s. 1-14). Ankara Nobel Tıp Kitabevleri.
UNICEF, (2021). Programming Guidance Parenting of Adolescents. Erişim: https://www.unicef.org/lac/media/29786/file/Parenting-of-adolescents-guidance.pdf Erişim tarihi:16.06.2026
Van Rensburg, C., Shankar, M., Makleff, S., Moulton, J., & Keogh, L. (2026). Person-centred abortion care from the perspectives of abortion seekers: A scoping review. SSM – Health Systems, 6, 100216. https://doi.org/10.1016/j.ssmhs.2026.100216
Vural Aktan, G., & Özdemir, F. (2020). Klimakterik dönemdeki kadınların sağlık okuryazarlığı düzeyi. Cukurova Medical Journal, 45(1), 352-361. https://doi.org/10.17826/cumj.641709
DSÖ (t.y.). Sexual health Erişim: https://www.who.int/health-topics/sexual-health#tab=tab_2 Erişim tarihi: 23.06.2026
DSÖ. (2013). Preconception care to reduce maternal and childhood mortality and morbidity. Erişim: https://www.who.int/publications/i/item/9789241505000 Erişim tarihi: 16.06.2026
DSÖ. (2018). WHO recommendations: intrapartum care for a positive childbirth experience. Erişim: https://www.who.int/publications/i/item/9789241550215 Erşim tarihi: 25.06.2026
DSÖ. (2022). WHO recommendations on maternal and newborn care for a positive postnatal experience. Erişim: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK579653/ Erişim tarihi: 22.06.2026
DSÖ. (2025a). İnfertility. Erşim: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/infertility Erşim tarihi: 23.06.2026
DSÖ. (2025b). Sexually transmitted infections (STIs). Erişim: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/sexually-transmitted-infections-(stis) Erşim tarihi: 25.06.2026
DSÖ. (2025c). Abortion. Erişim: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/abortion Erişim tarihi: 26.06.2026
DSÖ. (2024). Menopause. Erişim: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/menopause Erişim tarihi: 23.06.2026
Yalçın, F. (2023,). Ergenlerle iletişim: Gençlerle sağlıklı iletişim kurmanın yolları. Erişim: https://snurettintopcual.meb.k12.tr/icerikler/ergenlerleiletisimgenclerlesaglikliiletisimkurmaninyollari_13810103.html Erişim tarihi: 12.06.2026
Yazıcıoğlu, M. (2021). Aile içi şiddet ve cinsel şiddet ile mücadelede gönüllülük esaslı danışmanlık modeli önerisi. Yüksek lisans tezi. T.C. Üsküdar Üniversitesi Bağımlılık ve Adli Bilimler Enstitüsü.
Yüksel, H. (2019). İletişimin tanımı ve temel bileşenleri. Uğur Demiray (Ed.), Etkili iletişim içinde (s. 2-42). Ankara: Pegem Akademi.
Yurdakul, M., & Ardıç Çobaner, A. (2015). Üreme sağlığı ve aile planlaması hizmetlerinde sağlık eğitimi, iletişim ve danışmanlık. Türkiye Klinikleri Journal of Obstetric-Women's Health and Diseases Nursing Special Topics, 1(2), 28–34.
Zelalem, D., Worku, A., Alemayehu, T., & Dessie, Y. (2021). Association of effective spousal family planning communication with couples’ modern contraceptive use in Harar, Eastern Ethiopia. Open access journal of contraception, 45-62.