Veteriner Hekimlikte Sağlık İletişimi
Özet
Veteriner hekimlikte teknik bilgi tek başına yeterli değildir; tanı koyma, tedaviyi yürütme ve hizmet sunma süreçleri büyük ölçüde insanlarla kurulan ilişkiye dayanmaktadır. Bu bölümde veteriner hekim iletişimi, tek bir kurama indirgenmek yerine üç alanın kesişiminde ele alınmaktadır: insan kaynakları yönetimi (yetkinlik kuramı), örgüt içi iletişim (iletişim doyumu, psikolojik güvenlik, bağlılık) ve hizmet pazarlaması ile müşteri ilişkileri (hizmet kalitesi, ilişki-merkezli bakım). Bu üç bakış açısı; hekimin bireysel yetkinliği, ekip içi iletişim ve hasta sahibiyle kurulan dış iletişim olmak üzere iletişimin üç farklı düzeyde incelenmesine olanak tanımaktadır. Çalışmada klinik iletişim modelleri (Calgary-Cambridge Rehberi ve Dört Temel Beceri yaklaşımı), örgütsel davranış yazını ve hizmet kalitesi yaklaşımları, insan kaynakları yönetiminin (İKY) süreçleriyle birlikte değerlendirilmektedir.
Referanslar
Adams, C. L. ve Kurtz, S. (2017). Skills for communicating in veterinary medicine. Otmoor Publishing & Dewpoint Publishing.
Armstrong, M. ve Taylor, S. (2020). Armstrong's handbook of human resource management practice (15. baskı). Kogan Page.
American Veterinary Medical Association. (2025). Accreditation policies and procedures of the AVMA Council on Education (COE). https://www.avma.org/sites/default/files/2025-05/coe-pp-Jan-2025_revised-Mar-2025.pdf
Babaoğlu, Ü. T., Cevizci, S. ve Arslan, M. (2012). İstanbul'da çalışan veteriner hekimlerin iş doyumu ve tükenmişlik düzeyleri. Kafkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 18(4), 599–604. https://doi.org/10.9775/kvfd.2011.5998
Baile, W. F., Buckman, R., Lenzi, R., Glober, G., Beale, E. A. ve Kudelka, A. P. (2000). SPIKES—A six-step protocol for delivering bad news: Application to the patient with cancer. The Oncologist, 5(4), 302–311. https://doi.org/10.1634/theoncologist.5-4-302
Beach, M. C., Inui, T. ve Relationship-Centered Care Research Network. (2006). Relationship-centered care: A constructive reframing. Journal of General Internal Medicine, 21(S1), S3–S8. https://doi.org/10.1111/j.1525-1497.2006.00302.x
Boyatzis, R. E. (1982). The competent manager: A model for effective performance. Wiley.
Coe, J. B., Adams, C. L. ve Bonnett, B. N. (2008). A focus group study of veterinarians' and pet owners' perceptions of veterinarian-client communication in companion animal practice. Journal of the American Veterinary Medical Association, 233(7), 1072–1080. https://doi.org/10.2460/javma.233.7.1072
Çevrimli, M. B., Mat, B., Günlü, A., Tekindal, M. A. ve Günlü, Z. (2019). Hayvan hastanelerinde acil, veteriner klinik hizmetleri ve hasta sahibi memnuniyet kriterleri ölçekleri: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 66(3), 247–254. https://doi.org/10.33988/auvfd.442735
Danış, E. M. (2024). Türkiye'deki klinisyen veteriner hekimlerin iletişim becerileri ve etik duyarlılık ilişkilerinin değerlendirilmesi, [Doktora tezi, Selçuk Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
Edmondson, A. (1999). Psychological safety and learning behavior in work teams. Administrative Science Quarterly, 44(2), 350–383. https://doi.org/10.2307/2666999
Erbil, A. B. (2017). Örgüte güven, örgütsel değişim ve örgüt içi iletişimin örgütsel sağlık üzerindeki etkisi üzerine bir araştırma [Doktora tezi, Okan Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
Frankel, R. M. ve Stein, T. (1999). Getting the most out of the clinical encounter: The four habits model. The Permanente Journal, 3(3), 79–88. https://doi.org/10.7812/TPP/99.949
Kanji, N., Coe, J. B., Adams, C. L. ve Shaw, J. R. (2012). Effect of veterinarian-client-patient interactions on client adherence to dentistry and surgery recommendations in companion-animal practice. Journal of the American Veterinary Medical Association, 240(4), 427–436. https://doi.org/10.2460/javma.240.4.427
Karakaya, Ö. (2020). Sağlık kurumlarında örgüt içi iletişimin çalışanların aidiyet duygusuna etkisi [Yüksek lisans tezi, İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
Kızıltepe, A. (2010). Türkiye'de klinik veteriner hekimliği uygulamalarında karşılaşılan deontolojik-etik sorunlar üzerine bir araştırma [Doktora tezi, Ankara Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
Kurtz, S., Silverman, J. ve Draper, J. (2005). Teaching and learning communication skills in medicine (2. baskı). Radcliffe Publishing.
McArthur, M. L. ve Fitzgerald, J. R. (2013). Companion animal veterinarians' use of clinical communication skills. Australian Veterinary Journal, 91(9), 374–380. https://doi.org/10.1111/avj.12083
Moore, I. C., Coe, J. B., Adams, C. L., Conlon, P. D. ve Sargeant, J. M. (2014). The role of veterinary team effectiveness in job satisfaction and burnout in companion animal veterinary clinics. Journal of the American Veterinary Medical Association, 245(5), 513–524. https://doi.org/10.2460/javma.245.5.513
Nichelason, A. ve Genovese, J. (2023). The COVID-19 pandemic negatively impacted veterinary client satisfaction and loyalty. Journal of the American Veterinary Medical Association, 261(11), 1–5. https://doi.org/10.2460/javma.23.06.0351
Öğüt, A. (2024). Sağlık kurumlarında örgüt içi iletişim doyumu ile örgütsel vatandaşlık davranışı gösterme eğilimi arasındaki ilişki: Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi örneği [Yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
Özkul, T., Genç, S. V., Doğan, Ö. ve Özen, A. (2008). Views of Turkish veterinary practitioners on the veterinary consultation. Veterinary Record, 163(6), 189–190. https://doi.org/10.1136/vr.163.6.189
Parasuraman, A., Zeithaml, V. A. ve Berry, L. L. (1988). SERVQUAL: A multiple-item scale for measuring consumer perceptions of service quality. Journal of Retailing, 64(1), 12–40.
Pizzolon, C. N., Coe, J. B. ve Shaw, J. R. (2019). Evaluation of team effectiveness and personal empathy for associations with professional quality of life and job satisfaction in companion animal practice personnel. Journal of the American Veterinary Medical Association, 254(10), 1204–1217. https://doi.org/10.2460/javma.254.10.1204
Pun, J. K. H. (2020). An integrated review of the role of communication in veterinary clinical practice. BMC Veterinary Research, 16, Article 394. https://doi.org/10.1186/s12917-020-02558-2
Radford, A., Stockley, P., Silverman, J., Taylor, I., Turner, R., Gray, C., Bush, L., Glyde, M., Healy, A., Dale, V., Kaney, S., Magrath, C., Marshall, S., May, S., McVey, B., Spencer, C., Sutton, R., Tandy, J., Watson, P. ve Winter, A. (2006). Development, teaching, and evaluation of a consultation structure model for use in veterinary education. Journal of Veterinary Medical Education, 33(1), 38–44. https://doi.org/10.3138/jvme.33.1.38
Radford, A. D., Stockley, P., Taylor, I. R., Turner, R., Gaskell, C. J., Kaney, S., Humphris, G. ve Magrath, C. (2003). Use of simulated clients in training veterinary undergraduates in communication skills. Veterinary Record, 152(14), 422–427. https://doi.org/10.1136/vr.152.14.422
Royal College of Veterinary Surgeons. (2014). RCVS day one competences. https://portfolio.gla.ac.uk/artefact/file/download.php?file=918071&view=137909
Shaw, J. R. (2006). Four core communication skills of highly effective practitioners. Veterinary Clinics of North America: Small Animal Practice, 36(2), 385–396. https://doi.org/10.1016/j.cvsm.2005.10.009
Shaw, J. R., Adams, C. L. ve Bonnett, B. N. (2004). Use of the Roter interaction analysis system to analyze veterinarian-client-patient communication in companion animal practice. Journal of the American Veterinary Medical Association, 225(2), 222–229. https://doi.org/10.2460/javma.2004.225.222
Shaw, J. R., Barley, G. E., Hill, A. E., Larson, S. ve Roter, D. L. (2010). Communication skills education onsite in a veterinary practice. Patient Education and Counseling, 80(3), 337–344. https://doi.org/10.1016/j.pec.2010.06.012
Silverman, J., Kurtz, S. ve Draper, J. (2013). Skills for communicating with patients (3. baskı). CRC Press.
Spencer, L. M. ve Spencer, S. M. (1993). Competence at work: Models for superior performance. Wiley.
Şahin, E. (2010). Sağlık kurumlarında örgüt içi iletişim düzeyinin belirlenmesi: Kalite belgesi hastanelerde bir uygulama [Yüksek lisans tezi, Beykent Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
Ulrich, D. (1997). Human resource champions: The next agenda for adding value and delivering results. Harvard Business School Press.
Ünsal Adaca, A. (2021). Türk veteriner fakültesi öğrencilerinin iletişim yeterlikleri algısının cinsiyet farklılıklarına göre analizi. Journal of Veterinary Medical Education, 48(6), 781–788. https://doi.org/10.3138/jvme-2020-0048.tr
Ünsal Adaca, A. (2023a). Calgary-Cambridge kılavuzları ile Türk veteriner hekimliği mevzuatı ve meslek etiğinin uyumunun incelenmesi. Antakya Veteriner Bilimleri Dergisi, 2(1), 8–18. https://izlik.org/JA89TR44YR
Ünsal Adaca, A. (2023b). Calgary-Cambridge kılavuzlarında yer alan becerilerin özerklik ilkesi kapsamında değerlendirilmesi. Harran Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 12(1), 47–52. https://doi.org/10.31196/huvfd.1255647
Ünsal Adaca, A. (2023c). Teaching feedback skills to veterinary students by peer-assisted learning. Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 70(3), 237–244. https://doi.org/10.33988/auvfd.950726
Ünsal Adaca, A. (2023d). Veteriner hekimliğinde iletişim becerileri için Calgary-Cambridge kılavuzlarının Türkçeye uyarlanması. Veteriner Hekimler Derneği Dergisi, 94(1), 36–49. https://doi.org/10.33188/vetheder.1147187
Ünsal Adaca, A. (2025). Veteriner hekimliğinde simülasyon temelli eğitim programının telesağlık uygulamalarında iletişim becerilerine etkisi [Yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
Yerlikaya, H. (2004). Veteriner hekimliğinde iletişim becerileri. Veteriner Hekimler Derneği Dergisi, 75(4), 46–49.
Zerenler, M. ve Öğüt, A. (2007). Sağlık sektöründe algılanan hizmet kalitesi ve hastane tercih nedenleri araştırması: Konya örneği. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18, 501–519.
