Pigmentasyon Hastalıkları ve Güneş
Özet
Pigmentasyon bozuklukları, melanositlerin melanin üretim kapasitesi ile bu pigmentin epidermisteki dağılımının genetik ve çevresel faktörlerin etkileşimiyle şekillendiği, birinci basamakta sık görülen bir hastalık grubudur. Ultraviyole maruziyeti, hormonal değişiklikler, ilaçlar, inflamasyon ve travma başlıca tetikleyici faktörlerdir; pigment miktarı, başlangıç zamanı ve dağılımına göre hiperpigmentasyon, hipopigmentasyon, konjenital-akkiz ve lokalize-yaygın alt gruplara ayrılır. Melazma, postinflamatuar hiperpigmentasyon ve solar lentigo gibi hiperpigmentasyonlar ile vitiligo, albinizm ve piebaldizm gibi hipopigmentasyonlar farklı patogenez, klinik seyir ve tedavi yanıtı gösterir; çoğu olgu benign olmakla birlikte asimetrik, hızlı büyüyen veya düzensiz sınırlı lezyonlar altta yatan malignite ya da sistemik hastalığın habercisi olabilir. Tanıda anamnez ve fizik muayeneye ek olarak Wood lambası ve dermoskopi, epidermal-dermal pigment ayrımında; biyopsi ise malignite şüphesinde belirleyici rol oynar. Güneş, hem pigmentasyon bozukluklarının en önemli tetikleyicisidir; bu nedenle etkili güneşten korunma hem mevcut pigmentasyon bozukluklarının tedavisinde hem de yeni lezyonların ve fotohasarın önlenmesinde temel bir koruyucu önlem olarak öne çıkmaktadır. Pigmentasyon bozukluklarının çoğu birinci basamak hekimi tarafından tanınıp yönetilebildiğinden, bu hastalıkların temel klinik özelliklerinin bilinmesi gereksiz sevkleri azaltırken zamanında doğru tedaviyi de mümkün kılar. Atipik morfoloji, hızlı ilerleme veya sistemik hastalık şüphesi taşıyan olgularda ise sevk kriterlerinin bilinmesi, malignite ve ciddi altta yatan patolojilerin gözden kaçırılmaması açısından kritik öneme sahiptir.
Referanslar
Plensdorf S, Livieratos M, Dada N. Pigmentation Disorders: Diagnosis and Management. American Family Physician. 2017;96(12):797-804. PMID: 29431372.
Plensdorf S, Martinez J. Common pigmentation disorders. American Family Physician. 2009;79(2):109-16. PMID: 19178061.
Nicolaidou E, Katsambas AD. Pigmentation disorders: hyperpigmentation and hypopigmentation. Clinics in Dermatology. 2014;32(1):66-72. doi: 10.1016/j.clindermatol.2013.05.026.
Thawabteh AM, Jibreen A, Karaman D, et al. Skin Pigmentation Types, Causes and Treatment-A Review. Molecules. 2023;28(12):4839. doi: 10.3390/molecules28124839.
Özkan AŞ, Kuşku E. Pigmentation disorders and preventive medicine. Turkiye Klinikleri Dermatology-Special Topics. 2010;3(2):94–98.
Galván I, Martínez-González J, Gómez-Vicioso J, et al. Melanin pigments protect nucleic acid integrity. Journal of the Royal Society Interface. 2026;23(236):2025.1111. doi: 10.1098/rsif.2025.1111.
Güven M, Eren Bozdağ K. Pigmente lezyonlara tanısal yaklaşım. In: Eren Bozdağ K (ed.) Pigmentasyon. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2018. p. 1–9.
Nahhas AF, Braunberger TL, Hamzavi IH. An Update on Drug-Induced Pigmentation. American Journal of Clinical Dermatology. 2019;20(1):75-96. doi: 10.1007/s40257-018-0393-2.
Xu L, Huang Q, Wu T, et al. Research Advances in the Treatment of Riehl's Melanosis. Clinical, Cosmetic and Investigational Dermatology. 2023;16:1181-1189. doi: 10.2147/CCID.
Vachiramon V, Thadanipon K. Postinflammatory hypopigmentation. Clinical and experimental dermatology. 2011;36(7):708-14. doi: 10.1111/j.1365-2230.2011.04088.x.
Fistarol SK, Itin PH. Disorders of pigmentation. Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft. 2010;8(3):187-201. doi: 10.1111/j.1610-0387.2009.07137.x.
Vachiramon V. Approach to reticulate hyperpigmentation. Clinical and experimental dermatology. 2011;36(5):459-66. doi: 10.1111/j.1365-2230.2011.04100.x.
Dyer JM, Foy VM. Revealing The Unseen: A Review of Wood's Lamp in Dermatology. Journal of Clinical and Aesthetic Dermatology. 2022 Jun;15(6):25-30. PMID: 35783566.
Krueger L, Saizan A, Stein JA, et al. Dermoscopy of acquired pigmentary disorders: a comprehensive review. International Journal of Dermatology. 2022;61(1):7-19. doi: 10.1111/ijd.15741.
Wang RF, Ko D, Friedman BJ, et al. Disorders of hyperpigmentation. Part I. Pathogenesis and clinical features of common pigmentary disorders. Journal of the American Academy of Dermatology. 2023;88(2):271-288. doi: 10.1016/j.jaad.2022.01.051.
Görükmez S. Deri kanserleri, deride renk değişikliği, benler. In: Günher Arıca S (ed.) Aile Hekimliğinde Sık Görülen Dermatolojik Hastalıklara Yaklaşım. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2021. p. 86–92
Ortiz SA, Gaibor JB, Jara CM, et al. Melasma etiology and treatment-a systematic review. Int. Multidiscip. Res. J, 2024; 10(1):276-280.
Passeron T. L’hyperpigmentation post-inflammatoire [Post-inflammatory hyperpigmentation]. Ann Dermatol Venereol. 2016;143(Suppl 2):S15-S19. doi: 10.1016/S0151-9638(18)30079-6. PMID: 29452653.
Praetorius C, Sturm RA, Steingrimsson E. Sun-induced freckling: ephelides and solar lentigines. Pigment Cell & Melanoma Research. 2014;27(3):339-50. doi: 10.1111/pcmr.12232.
Sadhukhan M, Kundu C, Das S. Lentigo treated by Sepia officinalis–A case report. Indian Journal of Research in Homoeopathy. 2022;16(2): 6.
Tisack A, Mohammad TF. Drug-Induced Pigmentation: A Review. Drugs. 2024;84(9):1071-1091. doi: 10.1007/s40265-024-02062-z.
Hindritiani R, Ruchiatan K, Fadilla Y, et al. The variability of clinical manifestation in Riehl's melanosis: a two-case report. Journal of the Egyptian Women’s Dermatologic Society. 2020;17(1), 57-61.
Khanna N, Rasool S. Facial melanoses: Indian perspective. Indian Journal of Dermatology, Venereology and Leprology. 2011;77(5):552-63; quiz 564. doi: 10.4103/0378-6323.84046.
Robles-Méndez JC, Rizo-Frías P, Herz-Ruelas ME, et al. Lichen planus pigmentosus and its variants: review and update. International Journal of Dermatology. 2018;57(5):505-514. doi: 10.1111/ijd.13806.
Podo Brunetti A, Bigotto GD, Stabile G, et al. Lichen Planus Pigmentosus with True Melanocytic Nests: A Case Report with a Comprehensive Literature Review. Dermatopathology (Basel). 2023;10(3):281-286. doi: 10.3390/dermatopathology10030036.
Nguyen K, Khachemoune A. Ashy dermatosis: a review. Dermatol Online J. 2019;25(5):13030/qt44f462s8.
Bergqvist C, Ezzedine K. Vitiligo: A Review. Dermatology. 2020;236(6):571-592. doi: 10.1159/000506103.
Cunningham KN, Rosmarin D. Vitiligo Treatments: Review of Current Therapeutic Modalities and JAK Inhibitors. American Journal of Clinical Dermatology. 2023;24(2):165-186. doi: 10.1007/s40257-022-00752-6.
Guareschi E, Vito Di L. Infantile pityriasis alba and comorbid disorders. Pediatric Health 3.1 (2009): 75-79.
Choi SH, Beer J, Bourgeois J, et al. Pityriasis Alba in Pediatric Patients With Skin of Color. J Drugs Dermatol. 2023;22(4):417-418. doi: 10.36849/JDD.7221.
Leung AK, Barankin B, Lam JM, et al. Tinea versicolor: an updated review. Drugs Context. 2022;11:2022-9-2. doi: 10.7573/dic.2022-9-2.
Ferry M, Shedlofsky L, Newman A, Mengesha Y, Blumetti B. Tinea InVersicolor: A Rare Distribution of a Common Eruption. Cureus. 2020 Jan 17;12(1):e6689. doi: 10.7759/cureus.6689. PMID: 32104626; PMCID: PMC7026868.
Shi TW, Ren XK, Yu HX, Tang YB. Roles of adapalene in the treatment of pityriasis versicolor. Dermatology. 2012;224(2):184-188.
Arveiler B, Lasseaux E, Morice-Picard F. Clinique et génétique de l’albinisme [Clinical and genetic aspects of albinism]. Presse Med. 2017;46(7-8 Pt 1):648-654. French. doi: 10.1016/j.lpm.2017.05.020.
Thomas I, Kihiczak GG, Fox MD, Janniger CK, Schwartz RA. Piebaldism: an update. International Journal of Dermatology. 2004;43(10):716-9. doi: 10.1111/j.1365-4632.2004.02114.x.
Oiso N, Fukai K, Kawada A, et al. Piebaldism. J Dermatol. 2013;40(5):330-335. doi: 10.1111/j.1346-8138.2012.01583.x.
Kansal NK. Nevus Depigmentosus: An Update. Skinmed. 2019;17(2):100-104.
Guan LL, Lim HW, Mohammad TF. Sunscreens and Photoaging: A Review of Current Literature. American Journal of Clinical Dermatology. 2021;22(6):819-828. doi: 10.1007/s40257-021-00632-5.
Tsai J, Chien AL. Photoprotection for Skin of Color. American Journal of Clinical Dermatology. 2022;23(2):195-205. doi: 10.1007/s40257-021-00670-z.
Mancuso JB, Maruthi R, Wang SQ, et al.Sunscreens: An Update. American Journal of Clinical Dermatology. 2017;18(5):643-650. doi: 10.1007/s40257-017-0290-0.
Osterwalder U, Surber C. Charakterisierung von Sonnenschutzleistung: Quo vadis? [Characterization of sun protection performance: Quo vadis?]. Hautarzt. 2022;73(4):276-282. German. doi: 10.1007/s00105-022-04958-x.
Ekstein SF, Hylwa S. Sunscreens: A Review of UV Filters and Their Allergic Potential. Dermatitis. 2023;34(3):176-190. doi: 10.1097/DER.0000000000000963.
Nitulescu G, Lupuliasa D, Adam-Dima I, et al. Ultraviolet filters for cosmetic applications. Cosmetics. 2023;10(4), 101.
Young JN, Poplausky D, Owji S, et al. The effect of an ultraviolet photography educational exercise on sunscreen application: A pilot study. 2023;16:204-205. doi: 10.1016/j.jdin.2023.04.009.
Allen N, Damian DL. Interventions to Increase Sunscreen Use in Adults: A Review of the Literature. Health Education & Behavior. 2022;49(3):415-423. doi: 10.1177/10901981211046534.
