Genç Kuşaklarda Dindarlık, Maneviyat ve Sekülerleşmenin Yeni Biçimleri: Teorik ve Sosyolojik Bir İnceleme
Özet
Bu bölüm, genç kuşaklarda dindarlık, maneviyat ve sekülerleşmenin yeni biçimlerini sosyolojik kuramlar ve güncel araştırmalar ışığında incelemektedir. Çalışmanın temel sorusu, gençlerin kurumsal din, kişisel inanç, maneviyat, ahlak ve gündelik hayat arasındaki ilişkiyi nasıl yeniden kurduklarıdır. Klasik sekülerleşme yaklaşımı, bireyselleşme kuramları, “ait olmadan inanma”, yaşanan din, manevî dönüşüm, dinî hafıza ve dijital din perspektifleri birlikte ele alınmıştır. Bölümün temel savı, genç kuşaklardaki değişimin yalnızca “dindarlığın azalması” biçiminde açıklanamayacağıdır. Kurumsal aidiyet ve düzenli ibadet bazı bağlamlarda gerilerken kişisel anlam arayışı, seçmeci inanç, psikolojik iyi oluşla ilişkilendirilen maneviyat, dijital dinî pratikler ve geçici cemaat biçimleri güçlenebilmektedir. Gençlerin dinle ilişkisi aile, eğitim, toplumsal cinsiyet, sınıf, siyaset, kentleşme, göç, dijital medya ve gelecek güvencesizliği tarafından şekillenir. Sosyal medya dinî ve seküler dünya görüşlerini aynı ekranda karşılaştırılabilir hale getirirken algoritmik akış yeni rol modeller, tartışmalar ve kimlik performansları üretmektedir. Türkiye’deki çalışmalar gençlerin çoğunluğunun din ve inancı önemsemeyi sürdürdüğünü, fakat kurumsal temsil, güvenilirlik ve din dili konusunda eleştirel tutumlar geliştirdiğini göstermektedir. Sonuç olarak gençlik dindarlığı, geleneksel–seküler ikiliğine sığmayan; aidiyet ile mesafe, inanç ile şüphe, maneviyat ile kurumsallık arasında hareket eden ilişkisel ve çoğul bir yapı olarak değerlendirilmelidir.
Referanslar
Asanatuci, Z. (2023). Türkiye’de sekülerleşme ve tüketim bağlamında değişen dindar yaşam biçimleri. Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi, 6(1), 148–159.
Aslan, A. (2024). Genç yetişkinlerin din ve dindarlık anlayışları: Nitel bir araştırma. Kilis 7 Aralık Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 11(1).
Beck, U., & Beck-Gernsheim, E. (2002). Individualization: Institutionalized individualism and its social and political consequences. Sage.
Berger, P. L. (1967). The sacred canopy: Elements of a sociological theory of religion. Anchor Books.
Campbell, H. A. (Ed.). (2013). Digital religion: Understanding religious practice in new media worlds. Routledge.
Casanova, J. (1994). Public religions in the modern world. University of Chicago Press.
Davie, G. (1994). Religion in Britain since 1945: Believing without belonging. Blackwell.
Goffman, E. (1959). The presentation of self in everyday life. Doubleday.
Heelas, P., & Woodhead, L. (2005). The spiritual revolution: Why religion is giving way to spirituality. Blackwell.
Hervieu-Léger, D. (2000). Religion as a chain of memory (S. Lee, Trans.). Rutgers University Press.
Kandemir, S., & Toprak, H. K. (2023). Gençlerin dinî referans dünyası ve dijital medya. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 64(2), 557–590. https://doi.org/10.33227/auifd.1320301
Liu, Z., Zhang, Y., & Li, X. (2025). Digital religion and Generation Z: An empirical study in the age of social media. Humanities and Social Sciences Communications.
McGuire, M. B. (2008). Lived religion: Faith and practice in everyday life. Oxford University Press.
Park, S. Y., Do, B., Choi, G., & O’Rourke, J. (2024). Digital methods for the spiritual and mental health of Generation Z: Scoping review. Journal of Medical Internet Research, 26, e48929. https://doi.org/10.2196/48929
Yapıcı, A. (2009). Modernleşme-sekülerleşme sürecinde Türk gençliğinin anlam dünyasında dinin yeri: Çukurova Üniversitesi örneği. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 9(2), 1–37.
