Yeni Dinî Hareketlerin Sosyolojik Analizi: Modernlik, Küreselleşme Bağlamında Bir İnceleme
Özet
Modernleşme, sekülerleşme, küreselleşme ve bireyselleşme süreçleri, dinî hayatın yapısını dönüştürmüş; bu dönüşüm sonucunda “Yeni Dinî Hareketler” (YDH) olarak adlandırılan oluşumlar dünya genelinde dikkat çekici bir görünürlük kazanmıştır (Berger, 2001, s. 445). Özellikle II. Dünya Savaşı sonrasında Batı toplumlarında ortaya çıkan bu hareketler, klasik dinî kurumların dışında gelişen alternatif maneviyat biçimleri olarak değerlendirilmiştir (Wilson, 1990, s. 12). Bu çalışmada yeni dinî hareketlerin ortaya çıkış sebepleri, sosyolojik temelleri, modern toplum içerisindeki işlevleri ve birey üzerindeki etkileri ele alınmaktadır. Çalışmada sekülerleşme teorileri, Weberyen karizma yaklaşımı, Berger’in çoğulculuk anlayışı ve postmodern din teorileri çerçevesinde yeni dinî hareketlerin sosyolojik çözümlemesi yapılmıştır. Ayrıca küreselleşme, dijitalleşme ve tüketim kültürünün YDH’ler üzerindeki etkisi incelenmiştir. Araştırma sonucunda yeni dinî hareketlerin yalnızca “sapma” veya “marjinal” yapılar olmadığı; modern insanın kimlik, aidiyet, anlam ve metafizik arayışlarının bir sonucu olarak ortaya çıktığı görülmüştür (Luckmann, 1967, s. 89).
Referanslar
Arslantürk, Z. (2015). Din sosyolojisine giriş. Çamlıca Yayınları.
Barker, E. (1989). New religious movements: A practical introduction. HMSO Publications.
Baudrillard, J. (1998). The consumer society: Myths and structures (C. Turner, Çev.). Sage Publications.
Bauman, Z. (2000). Liquid modernity. Polity Press.
Bellah, R. N. (1970). Beyond belief: Essays on religion in a post-traditional world. Harper & Row.
Bellah, R. N., Madsen, R., Sullivan, W. M., Swidler, A., & Tipton, S. M. (1985). Habits of the heart: Individualism and commitment in American life. University of California Press.
Berger, P. L. (2001). Reflections on the sociology of religion today. Sociology of Religion, 62(4), 443–454. https://doi.org/10.2307/3712430
Berger, P. L., & Berger, B. (1976). Sociology: A biographical approach. Penguin Books.
Castells, M. (2010). The power of identity (2nd ed.). Wiley-Blackwell.
Castells, M. (2010). The rise of the network society (2nd ed.). Wiley-Blackwell.
Coser, L. A. (1957). Social conflict and the theory of social change. The British Journal of Sociology, 8(3), 197–207. https://doi.org/10.2307/586859
Durkheim, E. (2006). Dini hayatın ilkel biçimleri (F. Aydın, Çev.). Ataç Yayınları.
Durkheim, E. (2006). Toplumsal işbölümü (Ö. Ozankaya, Çev.). Cem Yayınevi.
Giddens, A. (1984). The constitution of society: Outline of the theory of structuration. Polity Press.
Giddens, A. (1991). Modernity and self-identity: Self and society in the late modern age. Stanford University Press.
Günay, Ü. (2020). Din sosyolojisi. İnsan Yayınları.
Habermas, J. (1996). Between facts and norms: Contributions to a discourse theory of law and democracy. MIT Press.
Heelas, P. (1996). The New Age movement: The celebration of the self and the sacralization of modernity. Blackwell.
Luckmann, T. (1967). The invisible religion: The problem of religion in modern society. Macmillan.
Lyotard, J. F. (1984). The postmodern condition: A report on knowledge. University of Minnesota Press.
Marshall, G. (1999). Sosyoloji sözlüğü (O. Akınhay & D. Kömürcü, Çev.). Bilim ve Sanat Yayınları.
Mead, M. (1974). Social change and cultural surrogates. Education, 94(4), 350–361.
Nisbet, R. (1975). Social change and history: Aspects of the western theory of development. Oxford University Press.
Ogburn, W. F. (1966). Social change with respect to culture and original nature. Dell Publishing.
Öztürk, E. (Ed.). (2024). Din sosyolojisi. Akademisyen Yayınevi.
Öztürk, E., & Şahin, M. C. (Ed.). (2024). Ana konularıyla din sosyolojisi. Akademisyen Yayınevi.
Parsons, T. (1961). Some considerations on the theory of social change. Rural Sociology, 26(3), 219–239.
Robertson, R. (1992). Globalization: Social theory and global culture. Sage Publications.
Singer, M. T. (2003). Cults in our midst. Jossey-Bass.
Spencer, H. (1882). Principles of sociology. D. Appleton and Company.
Stark, R., & Bainbridge, W. S. (1985). The future of religion: Secularization, revival and cult formation. University of California Press.
Şahin, M. C. (2020). Kavram atlası: Din sosyolojisi I. Gazi Kitabevi.
Wallis, R. (1984). The elementary forms of the new religious life. Routledge.
Weber, M. (1993). The sociology of religion. Beacon Press.
Wilson, B. (1982). Religion in sociological perspective. Oxford University Press.
Wilson, B. (1990). The social dimensions of sectarianism: Sects and new religious movements in contemporary society. Oxford University Press.
