Kurumsal Kalite, Finansal Gelişme ve Çevresel Sürdürülebilirlik Arasındaki Bağlantı: Teorik Bir İnceleme
Özet
Çevresel sorunların giderek artması, sürdürülebilir kalkınmanın finansal ve ekonomik boyutlarının yanı sıra kurumsal yapı çerçevesinde de değerlendirilmesi gerekliliğini beraberinde getirmektedir. Bu çalışma, kurumsal kalite, finansal gelişme ve çevresel sürdürülebilirlik arasındaki teorik ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada kurumsal kalite; hukukun üstünlüğü, yolsuzlukla mücadele, mülkiyet haklarının güvence altına alınması ile bürokratik etkinlik ve hesap verilebilirlik mekanizmaları temelinde ele alınmaktadır. Finansal gelişme ise derinlik, erişim ve verimlilik boyutlarıyla incelenmektedir. Finansal gelişmenin bu boyutlarının çevresel sonuçları ve ekonomik kaynakların tahsisini etkileyebildiği değerlendirilmektedir. Kurumsal kalitenin ise finansal gelişme ile çevresel performans arasındaki ilişkide tamamlayıcı ve ikame edici kanallar üzerinden belirleyici bir rol üstlendiği öne sürülmektedir. Güçlü kurumsal yapılarda finansal gelişme, sürdürülebilir finansman araçlarının ve yeşil yatırımların desteklenmesiyle çevresel sürdürülebilirliğe katkı sağlayabilmektedir. Finansal sistemlerin yetersiz kaldığı durumlarda ise düzenleyici araçlar ve etkin kamu politikaları söz konusu yetersizlikleri kısmen giderebilmektedir. Çalışma, finansal gelişmenin çevresel etkilerinin kurumsal koşullardan bağımsız olarak değerlendirilemeyeceğini vurgulamaktadır. Ayrıca sürdürülebilir kalkınmaya yönelik politikaların ülkelerin kurumsal olgunluk düzeylerine göre şekillendirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Bu çerçevede çalışma, kurumsal kaliteyi finansal gelişme ile çevresel sürdürülebilirlik arasındaki ilişkinin merkezine yerleştirerek bütüncül bir teorik bakış açısı sunmaktadır.
Referanslar
Ahmed, F., Kousar, S., Pervaiz, A., & Ramos-Requena, J. P. (2020). Financial Development, Institutional Quality, and Environmental Degradation Nexus: New Evidence from Asymmetric ARDL Co-Integration Approach. Sustainability, 12(18), 7812. https://doi.org/10.3390/su12187812
Amacher, G. S., Koskela, E., & Ollikainen, M. (2004). Deforestation, Production Intensity and Land Use Under Insecure Property Rights (CESifo Working Paper No. 1128). CESifo.
Aslan, Ö., & Küçükaksoy, İ. (2006). Finansal Gelişme Ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Türkiye Ekonomisi Üzerine Ekonometrik Bir Uygulama. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Ekonometri ve İstatistik Dergisi, 4, 12–28.
Beck, T., Demirgüç-Kunt, A., & Levine, R. (2003). Law, Endowments, and Finance. Journal of Financial Economics, 70(2), 137-181. https://doi.org/10.1016/S0304-405X(03)00144-2
Beck, T., Demirgüç-Kunt, A., & Maksimovic, V. (2005). Financial and Legal Constraints to Growth: Does Firm Size Matter?. The Journal of Finance, 60(1), 137–177. https://doi.org/10.1111/j.1540-6261.2005.00727.x
Beretta, I. (2023). Quality of Institutions and Environmental Quality in the International Scientific Literature. Rivista Trimestrale di Scienza dell’Amministrazione, 4, 1-22.
https://dx.doi.org/10.32049/RTSA.2023.4.06
Biswas, A. K., Farzanegan, M. R., & Thum, M. (2011). Pollution, Shadow Economy and Corruption: Theory and Evidence (CESifo Working Paper No. 3630). CESifo. https://doi.org/10.1016/j.ecolecon.2012.01.007
Coase, R. H. (1937). The Nature of the Firm. Economica, 4(16), 386-405.
Copeland, B. R., & Taylor, M. S. (2004). Trade, growth, and the environment. Journal of Economic Literature, 42(1), 7–71. https://doi.org/10.1257/002205104773558047
Danışoğlu, A. Ç. (2004). Finansal Gelişme Ve İktisadi Büyüme İlişkisi: Türkiye Örneği. Yönetim Dergisi, 15(49), 19–29.
Djankov, S., McLiesh, C., & Shleifer, A. (2007). Private credit in 129 countries. Journal of Financial Economics, 84(2), 299–329. https://doi.org/10.1016/j.jfineco.2006.03.004
Dumludağ, D. (2014). Kurumlar, Kurumsal Değişim ve Ekonomik Kalkınma. İçinde A.F. Aysan & D. Dumludağ (Ed.), Kalkınmada Yeni Yaklaşımlar (ss. 15-37). İmge Kitabevi.
Fiorino, D. J. (2010). Explaining National Environmental Performance: What Do We Know and What Should We Learn? Working Paper. Center for Environmental Policy, American University. https://doi.org/10.1007/s11077-011-9140-8
Gene M. Grossman, G. M., & Alan B. Krueger, A. B. (1995). Economic growth and the environment. The Quarterly Journal of Economics, 110(2), 353–377. https://doi.org/10.2307/2118443
Herrera, S., & Ni, Z. X. (2026). Institutional quality and financial development in the sustainable energy transition: Evidence from Latin America. AIMS Energy, 14(3), 640-680. https://doi.org/10.3934/energy.2026027
Hodgson, G. M. (2006). What Are Institutions. Journal of Economic Issues, 40(1), 1-25.https://doi.org/10.1080/00213624.2006.11506879
Huber, J. (2008). Pioneer countries and the global diffusion of environmental innovations: Theses from the viewpoint of ecological modernisation theory. Global Environmental Change, 18, 360-367. https://doi.org/10.1016/j.gloenvcha.2008.03.004
Janicke, M. (2008). Ecological modernisation: New perspectives. Journal of Cleaner Production, 16(5), 557-565.
https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2007.02.011
Kan, E. & Avci, G. (2025). Türkiye’de Yönetsel (İdari) Yolsuzlukların Nedenleri: Mahkeme Tutanakları Üzerine Bir İnceleme. Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(2), 260-283.
https://doi.org/10.30692/sisad.1639213
Kandır, S. Y., & Yakar, S. (2017). Yeşil Tahvil Piyasaları: Türkiye’de Yeşil Tahvil Piyasasının Geliştirilebilmesi İçin Öneriler. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 26(2), 159-175.
Kaufmann, D., Kraay, A. & Mastruzzi, M. (2010). The Worldwide Governance Indicators: Methodology and Analytical Issues. World Bank Policy Research Working Paper. https://doi.org/10.1596/1813-9450-5430
Khanday, I. N., Wani, I. U., & Tarique, M. (2023). Do financial development and institutional quality matter for ecological sustainability in the long run? Evidence from India. Management of Environmental Quality: An International Journal, 34(6), 1668-1689.
Kling, G., Lo, Y. C., Murinde, V., & Volz, U. (2025). Climate vulnerability and the cost of debt. Oxford Open Economics, 4, odaf003. https://doi.org/10.1093/ooec/odaf003
La Porta, R., Lopez-de-Silanes, F., Shleifer, A. & Vishny, R. (1998). Law and Finance. Journal of Political Economy, 106(6), 1113-1155. https://doi.org/10.1086/250042
Lopez, R., & Mitra, S. (2000). Corruption, pollution, and the Kuznets environment curve. Journal of Environmental Economics and Management, 40, 137–150. https://doi.org/10.1006/jeem.1999.1107
Méon, P. G., & Sekkat, K. (2005). Does Corruption Grease or Sand the Wheels of Growth? Public Choice, 122(1–2), 69–97. https://doi.org/ 10.1007/s11127-005-3988-0
Neumayer, E. (2002). Do democracies exhibit stronger international environmental commitment? A cross-country analysis. Journal of Peace Research, 39(2), 139–164.
https://doi.org/10.1177/0022343302039002001
North, D. C. (1990). Institutions, Institutional Change and Economic Performance. Cambridge University Press.
North, D. C. (2002). Kurumlar, Kurumsal Değişim ve Ekonomik Performans. (Çev. Gül Çağalı Güven), İstanbul: Sabancı Üniversitesi Yayınları.
Pellegrini, L., & Gerlagh, R. (2006). Corruption, Democracy, and Environmental Policy: An Empirical Contribution to the Debate. The Journal of Environment & Development, 15(3), 332–354.
https://doi.org/10.1177/1070496506290960
Rodrik, D., Subramanian, A., & Trebbi, F. (2002). Institutions rule: The primacy of institutions over geography and integration in economic development (NBER Working Paper No. 9305). National Bureau of Economic Research. https://doi.org/10.3386/w9305
Sari-Hassoun, S., Chibi, A., & Chekouri, S. M. (2024). Institutional quality and sustainability: Empirical study in 11 MENA countries. Theoretical and Applied Economics, 31(4/641), 129-152.
Svirydzenka, K. (2016). Introducing a New Broad-based Index of Financial Development (IMF Working Paper No. WP/16/5). International Monetary Fund.
Şahin, G. (2022). Ekolojik Modernleşme Teorisi ve Çevre Politikası Çıkarımları. Pearson Journal of Social Sciences & Humanities, 7(21), 236–257. https://doi.org/10.46872/pj.603
Şimşek, O., & Tunalı, H. (2022). Yeşil Finansman Uygulamalarının Sürdürülebilir Kalkınma Üzerindeki Rolü: Türkiye Projeksiyonu. Journal of Economics and Financial Researches, 4(1), 16-45
Tuncay, Ö., & Oruç, D. (2021). Gelişmekte Olan Ekonomilerde Finansal Gelişmişlik ve Ekonomik Büyüme İlişkisi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 10(3), 2111–2128.
Ünlü, F. & Bozkuş, C. (2021). Hukukun Üstünlüğü - Makroekonomik Değişkenler: Seçili Ülkeler ve Türkiye Üzerine Bir İnceleme. Hukuk ve İktisat Araştırmaları Dergisi, 13(1), 1-21.
Yolal Eroğlu, M. (2018). Kurumsal İktisatta Açılan Yeni Bir Pencere: Douglass C. North Perspektifinden Kurumların Değerlendirilmesi. Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 5(2), 163-178.
Williamson, O. E. (2000). The New Institutional Economics: Taking Stock, Looking Ahead. Journal of Economic Literature, 38(3), 595-613. https://doi.org/ 10.1257/jel.38.3.595
