Kriz Dönemlerinde Enerji Sektörünün Stratejik Önemi
Özet
Bu çalışma, kriz dönemlerinde enerji sektörünün değişen stratejik önemini devlet-piyasa ilişkileri ve enerji güvenliği çerçevesinde incelemektedir. Bu doğrultuda 1973 Petrol Krizi, 2008 Küresel Krizi, Covid-19 pandemisi ve Rusya-Ukrayna Savaşı’nın enerji sektörüne yansımaları karşılaştırmalı bir yaklaşımla ele alınmaktadır. İnceleme, farklı nedenlerden kaynaklanan krizlerin enerji politikalarında benzer yapısal dönüşümler ortaya çıkardığını göstermektedir. Kriz koşullarında piyasa mekanizmasının enerji arz güvenliğini tek başına sağlamada yetersiz kalması, devletin düzenleyici ve müdahaleci rolünü güçlendirmektedir. Bu süreçte enerji politikaları, ekonomik verimlilik ve maliyet etkinliğinin yanı sıra arz güvenliği, kaynak çeşitlendirmesi, stratejik rezervler ve sistem dayanıklılığı gibi güvenlik odaklı hedefler doğrultusunda yeniden şekillenmektedir. Türkiye’nin yüksek enerji ithalat bağımlılığı, fiyat ve arz şoklarına karşı ekonomik kırılganlığı artırmaktadır. Bu nedenle enerji arz güvenliğinin güçlendirilmesi; kaynak çeşitlendirmesi, enerji verimliliği, yerli ve yenilenebilir enerji yatırımları, doğal gaz depolama kapasitesi ve dayanıklı enerji altyapısını kapsayan bütüncül politikaları gerekli kılmaktadır. Çalışma, uzun vadeli ve kurumsal bir enerji politikasının Türkiye’nin krizlere karşı dayanıklılığında belirleyici olduğu sonucuna ulaşmaktadır.
Referanslar
Akbulut, G. (2008). Küresel Değişimler Bağlamında Dünya Enerji Kaynakları, Sorunlar ve Türkiye. Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 32(1), 117-137.
Alcaro, R. (Ed.). (2015). West-Russia Relations in light of the Ukraine crisis (Vol. 18). Edizioni Nuova Cultura.
Amaglobeli, M. D., Hanedar, E., Hong, M. G. H., & Thévenot, C. (2022). Fiscal policy for mitigating the social impact of high energy and food prices. International Monetary Fund.
Boin, A., Hart, P., Stern, E. and Sundelius, B. (2005). The Politics of Crisis Management. Cambridge University Press.
Buzan, B., Wæver, O. and de Wilde, J. (1998). Security: A New Framework for Analysis. Lynne Rienner.
Cherp, A., & Jewell, J. (2014). The concept of energy security: Beyond the four As. Energy policy, 75, 415-421.
Darıcan, M. F. (2013). Ekonomik krizler ve Türkiye. İstanbul Aydın Üniversitesi Dergisi, 5(17), 39-46.
Dikkaya, M. & Rzali S. (2020). Koronavirüs (Covıd-19) Pandemisinin Küresel Enerji Piyasalarına Etkileri: Ekonomi Politik Bir Analiz. Covid-19 Ekseninde Ekonomik ve Sosyal Dönüşüm, 395-417.
Duran, M. S., & Acar, M. (2020). Bir virüsün dünyaya ettikleri: Covid-19 pandemisinin makroekonomik etkileri. International Journal of Social and Economic Sciences, 10(1), 54-67.
Gilpin, R. (2001). Global Political Economy. Princeton University Press.
International Energy Agency. (2009). The impact of the financial and economic crisis on global energy investment.
International Energy Agency. (2023). World Energy Outlook. Paris.
International Energy Agency. (2026, Mart). 2022 energy crisis: The crisis and global responses. https://www.iea.org/topics/global-energy-crisis
International Monetary Fund. (2026, Nisan). Fiscal monitor: Fiscal policy under pressure: High debt, rising risks. https://www.imf.org/en/Publications/FM
Kaya, K., & Ercan, M. (2023). Enerji Arz ve Güvenliği: Enerji Krizinin Batı’ya ve Türkiye’ye Etkileri. Uluslararası Küresel Güvenlik Sorunları, 65-93.
Keynes, J. M. (1936). The General Theory of Employment, Interest and Money. Macmillan.
Merdan, A. S. (2021). Avrasya Jeopolitiğinde Türkiye'nin Enerji Politikaları: Tanap ve Türk Akımı. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 17(2), 457-473.
Öztürk, S., & Saygın, S. (2017). 1973 Petrol krizinin ekonomiye etkileri ve stagflasyon olgusu. Balkan Sosyal Bilimler Dergisi, 6(12), 1-12.
Ruzhin, N. (2022). The War in Ukraine Through the Prism of Classical Geopolitics. Contemporary Macedonian Defense/Sovremena Makedonska Odbrana, 22(42).
Polanyi, K. (1944). The Great Transformation. Beacon Press.
Sezer, S. (2024). Rusya-Ukrayna Savaşı'nın jeopolitik sonuçları. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(1), 158-180. http://doi.org/10.25287/ohuiibf.1331462.
Stiglitz, J. E. (1989). Markets, market failures, and development. The American economic review, 79(2), 197-203.
Yazar, Y. (2011). Enerji ilişkileri bağlamında Türkiye ve Orta Asya ülkeleri. Hoca Ahmet Yesevi Uluslararası Türk-Kazak Üniversitesi.
