Krizlere Karşı Dayanıklılık: Kurumsal İktisat Çerçevesinde Bütüncül Bir Yaklaşım
Özet
Son yıllarda ekonomik, çevresel ve toplumsal krizlerin derinleşmesiyle birlikte dayanıklılık (resilience) kavramı iktisat literatüründe giderek daha fazla önem kazanmıştır. Ancak mevcut literatür incelendiğinde, dayanıklılığın çoğunlukla sonuç odaklı göstergeler üzerinden ele alındığı, kurumsal yapıların bu süreçteki belirleyici rolünün ise parçalı ve sınırlı biçimde tartışıldığı görülmektedir. Bu çalışma, dayanıklılık kavramını kurumsal iktisat perspektifinden ele alarak, kavramın kurumsal temellerini bütüncül ve sistematik bir çerçevede değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın temel argümanı, ekonomik ve toplumsal sistemlerin krizlere karşı dayanıklılığının yalnızca kaynak düzeyi veya kısa vadeli uyum kapasitesiyle açıklanamayacağı; bu sürecin esas olarak kurumsal yapıların niteliği, yönetişim kapasitesi ve politika tutarlılığı tarafından belirlendiğidir. Bu doğrultuda çalışma, devlet kapasitesi, kurumsal kalite, politika koordinasyonu ve yönetişim mekanizmaları gibi unsurların dayanıklılığın oluşumundaki rolünü kavramsal düzeyde tartışmaktadır. Yöntem olarak çalışma, kurumsal iktisat literatürü ile dayanıklılık yazınını bir araya getiren analitik ve kavramsal bir değerlendirmeye dayanmaktadır. Bu çerçevede dayanıklılık olgusu kurumsal iktisat perspektifinden ele alınmakta, kurumların krizlere karşı uyum, öğrenme ve dönüşüm süreçlerindeki rolü teorik bir çerçevede değerlendirilmektedir. Çalışmanın literatüre katkısı, dayanıklılık kavramını dağınık bir kavramsal alan olmaktan çıkararak kurumsal bir analitik çerçeveye oturtmasıdır. Bu yönüyle çalışma, kriz dönemlerinde politika tasarımı ve kurumsal kapasite inşasına yönelik tartışmalara teorik bir zemin sunmayı hedeflemektedir.
Referanslar
Acemoglu, D., & Robinson, J. A. (2012). Why nations fail: The origins of power, prosperity and poverty. New York: Crown Publishers.
Briguglio, L., Cordina, G., Farrugia, N., & Vella, S. (2009). Economic vulnerability and resilience: Concepts and measurements. Oxford Development Studies, 37(3), 229- 247.
Evans, P. (1995). Embedded autonomy: States and industrial transformation. Princeton: Princeton University Press.
Folke, C. (2006). Resilience: The emergence of a perspective for social–ecological systems analyses. Global Environmental Change, 16(3), 253-267.
Fukuyama, F. (1995). Trust: The social virtues and the creation of prosperity. New York: Free Press.
Hodgson, G. M. (2006). What are institutions? Journal of Economic Issues, 40(1), 1-25.
Martin, R. (2012). Regional economic resilience, hysteresis and recessionary shocks. Journal of Economic Geography, 12(1), 1-32.
Martin, R., & Sunley, P. (2015). On the notion of regional economic resilience: Conceptualization and explanation. Journal of Economic Geography, 15(1), 1-42.
North, D. C. (1990). Institutions, institutional change and economic performance. Cambridge: Cambridge University Press.
North, D. C. (2005). Understanding the process of economic change. Princeton: Princeton University Press.
OECD. (2014). Perspectives on global development 2014: Boosting productivity to meet the middle-income challenge. Paris: OECD Publishing.
OECD. (2020). Building back better: A sustainable, resilient recovery after COVID-19. Paris: OECD Publishing.
Simmie, J., & Martin, R. (2010). The economic resilience of regions: Towards an evolutionary approach. Cambridge Journal of Regions, Economy and Society, 3(1), 27-43.
Yılmaz Börekçi, D., & Gerçek, M. (2018). “Resilience” kavramının sosyal bilimlerde Türkçe kullanımları bağlamında değerlendirilmesi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (30), 41-52.
Williamson, O. E. (2000). The new institutional economics: Taking stock, looking ahead. Journal of Economic Literature, 38(3), 595-613.
