Oyunun Gelişimi ve Gelişim Alanları İle İlişkisi
Özet
Sağlıklı bir gelişim için beslenme, barınma ve sevgi ne kadar gerekli ise, oyunun da bu bütünün ayrılmaz bir parçası olduğu gerçeği evrensel bir kabul görmektedir. Amerikan Pediatri Akademisi (APA) tarafından hazırlanan raporlarda da vurgulandığı üzere oyun, nöral yolların inşasında etkin bir rol oynayarak beynin sağlıklı gelişimini teminat altına almaktadır. Bu bağlamda oyun; uyku ve beslenme kadar temel bir biyolojik ve psikolojik gereksinim olarak nitelendirilmektedir. Çocukların doğumdan itibaren dahil oldukları oyun süreçleri, onların bütüncül gelişimini (zihinsel, dil, sosyal, fiziksel ve duygusal) çok yönlü olarak uyarmaktadır. Yaşam becerilerinin kazanılmasında ve çocuğun potansiyelinin en üst noktaya çıkarılmasında oyun, sürekliliği olan stratejik bir araçtır. Oyun yoluyla elde edilen edinimler, diğer öğrenme yöntemlerine kıyasla çok daha kalıcı ve etkilidir. Nihayetinde oyun, çocuğun sadece mevcut bilgisini sergilemesine değil, aynı zamanda merak duyduğu alanları keşfetmesine, dil ve problem çözme becerilerini hızlandırmasına ve yaratıcılığını en üst seviyede kullanmasına olanak tanımaktadır.
Referanslar
Afşin, R. Ş., Doğan, Ö., & Özçelik, A. D. Ö. (2024). Development and initial validation of the online risk-taking scale. International Journal of Social Sciences and Education Research, 10(3), 1–12. https://doi.org/10.24289/ijsser.1538888
Akandere, M. (2003). Eğitici okul oyunları. Nobel Yayınları.
Akgün, E., & Yeşilyaprak, N. (2010). Anne çocuk ilişkisini oyunla geliştirme eğitim programının etkililiği. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 2, 123–147.
Aksoy, A. B., ve Çiftçi, D. H. (2014). Erken çocukluk döneminde oyun. Pegem Akademi.
Aktaş Arnas, Y. (2017). Oyun, öğrenme ve deneyimin birleşimi: Çocuk müzeleri. Yaratıcı Drama Dergisi, 12(2), 17–30.
Akyel, Y. (2011). Okul öncesi eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin drama yöntemi yeterliklerinin değerlendirilmesi [Yüksek lisans tezi]. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Ayan, S., & Memiş, U. A. (2012). Erken çocukluk döneminde oyun. Selçuk Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilim Dergisi, 14(2), 143–149.
Barton, E. (2016). Critical issues and promising practices for teaching play to young children with disabilities. B. Reichow, B. A. Boyd, E. Barton, & S. L. Odom (Ed.), Handbook of early childhood special education içinde (ss. 267–286). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-28492-7_15
Bateson, P. P. G., & Martin, P. (2013). Play, playfulness, creativity and innovation. Cambridge University Press.
Baumeister, R. F., & Bushman, B. J. (2008). Social psychology and human nature. Thomson Higher Education.
Bayrak, C. (2008). Beden eğitimi ve oyun öğretimi. Anadolu Üniversitesi Yayınları.
Bayraktar, V. (2021). Erken çocukluk döneminde oyun ve önemi. E. Ömeroğlu, R. Karabulut ve Türksoy (Ed.), Erken çocuklukta dijital eğitim içinde. Anı Yayıncılık.
Bekmezci, H. ve Özkan, H. K. (2015). Oyun ve oyuncağın çocuk sağlığına etkisi. İzmir Dr. Behçet Uz Çocuk Hastanesi Dergisi, 5(2), 81–87. https://doi.org/10.5222/buchd.2015.081
Benson, J. B., & Haith, M. M. (2009). Social and emotional development in infancy and early childhood. Academic Press.
Bjonklund, D. & Gardiner, A. (2012). In the Oxford Handbook of the Development of Play. Object play and tool use: developmental and evolutionaryperspectives.
Bodrova, E., Germeroth, C., & Leong, D. J. (2013). Play and self-regulation: Lessons from Vygotsky. American Journal of Play, 6(1), 111–123.
Bodrova, E., & Leong, D. J. (2010). Zihnin araçları: Erken çocukluk eğitiminde Vygotsky yaklaşımı (G. Haktanır, Çev. Ed.). Anı Yayıncılık.
Brown, J. R., Donelan McCall, N. & Dunn, J. (1996). Why talk about mental states? The significance of children’s conversations with friends, siblings and mothers. Child Development, 67 (3), 836-849.
Bruce, T. (2012). Learning through play: For babies, toddlers and young children. Hachette UK.
Canlı, G. A. (2014). Gelişen dünyada çağdaş çocuk oyun alanları [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
Carlson, S. M., White, R. E., & Unger, A. (2014). Evidence for a relation between executive function and pretense representation in preschool children. Cognitive Development, 29, 1–16.
Carolan, P. L., McIsaac, J. L. D., Richard, B., Turner, J., & McLean, C. (2021). Families’ experiences of a universal play-based early childhood program in Nova Scotia: Implications for policy and practice. Journal of Research in Childhood Education, 35(4), 550–566. https://doi.org/10.1080/02568543.2020.1773588
Cempron, D. N. L. (2021). Motor, play and self-care skills: An index of children’s preindications. International Journal of Advanced Research, 9(5): 294-305.
Charlesworth, L., Wood, J. & Viggiani, P. (2011). Middle chilhood. Hutchison (Ed.) Dimensions of human behavior. The Changing Life Course (s. 182-198).
Christie, J. F., & Roskos, K. A. (2006). Standards, science and the role of play in early literacy education. Oxford University Press.
Cincotta, N. F. (2002). The journey of middle childhood: Who are “latency”-age children. Developmental Theories Through the Life Cycle, 69–122.
Cohen, J. S., & Mendez, J. L. (2009). Emotion regulation, language ability, and the stability of preschool children's peer play behavior. Early Education and Development, 20(6), 1016–1037. https://doi.org/10.1080/10409280903305716
Copple, C., Cocking, R. R., & Mathews, W. S. (2018). Objects, symbols, and substitutes: The nature of the cognitive activity during symbolic play. T. D. Yawkey & A. D. Pellegrini (Ed.), Child’s play: Developmental and applied içinde (ss. 108–126). Routledge.
Çakırer, B. H. (2017). Öğrenme serüveninde bilgiler âlemine oyun ile seyahat: Oyun temelli eğitim programları. E. Aktan Acar (Ed.), Erken çocukluk eğitimi mozaiği içinde (ss. 387–401). Nobel Yayınevi.
Çetinkaya, E. ve Özçelik A.D.Ö. (2025). Çocuk ve oyun: sanaldan gerçeğe. Öğretir, A. D. Ö. (Ed). içinde, Gelişim düzeylerine göre oyun. Pegem akademi.
Davies, D. (2004). Child Development: Apractitioner’s guide. New York: Guildford Press.
Davies, D. (2010). Child development: A practitioner's guide. Guilford Press.
De Klerk, C. (2020). The importance of face to face play for infants’ social development. International Journal of Birth and Parent Education, 7(4), 22–26.,
Dunlop, L. (2009). An introduction to early childhood special education from birth to age five. Upper Sadle River.
Ellialtıoğlu, F. M. (2005). Okul öncesi dönemde oyun ve oyun örnekleri. YA-PA Yayınları.
Erikson, E. H. (1963). Childhood and society (2. Baskı). Norton.
Florey, L. L., & Greene, S. C. (2008). Play in middle childhood. L. L. Florey & S. C. Greene (Ed.), Play in occupational therapy for children içinde (ss. 279–299). Mosby.
Fromberg, D. P., & Bergen, D. (2012). Play from birth to twelve: Contexts, perspectives, and meanings. Routledge.
Frost, J. (2015). Desining and creating playgrounds: The future is now. S.E. J. E. Johnson (Ed.) içinde, The handbook of study of play (s. 425-434). Lanham: Rowman & Littlefield.
Gagnon, S. G., & Nagle, R. J. (2004). Relationships between peer interactive play and social competence in at‐risk preschool children. Psychology in the Schools, 41(2), 173–189. https://doi.org/10.1002/pits.10120
Gazezoğlu, Ö. (2007). Okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 6 yaş çocuklarına özbakım becerilerinin kazandırılmasında oyun yoluyla öğretimin etkisi [Yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
Gençer, S., & Karamustafaoğlu, O. (2014). ‘Durgun elektrik’ konusunun eğitsel oyunlarla öğretiminde öğrenci görüşleri. Journal of Inquiry Based Activities, 4(2), 72–87.
Ginsburg, K. G. (2007). The importance of play in promoting healthy child development and maintaining strong parent-child bonds. Pediatrics, 119(1), 182–191.
Gözalan, E. ve Koçak, N. (2014). Oyun temelli dikkat eğitim programının 5-6 yaş çocukların kelime bilgi düzeylerine etkisinin incelenmesi. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 16(11), 115–121.
Howard, J. & McInnes, K. (2013). The impact of children's perception of an activity as play rather than not play on emotional well-being. Child: Care, Health and Development, 39(5), 737–742. https://doi.org/10.1111/j.1365-2214.2012.01405.x
Hurwitz, S. C. (2003). To be successful—let them play!. Childhood Education, 79(2), 101–102.
Johnson, J. E., Christie, J. F., & Wardle, F. (2005). Oyun, gelişim ve erken eğitim. Pearson.
Kadim, M. (2012). Okul öncesi öğretmenlerinin oyun öğretimine yönelik öz yeterliklerinin incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bolu.
Karakaya, Z. (2011). Rol oyunlarında sosyal etkileşim ve dilsel gelişim. Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 31(2), 419-438
Kargı, E. (2007). Oyun: Çocuklar için hastalıkla baş etme sürecinde güçlü bir psiko-sosyal destek aracı. Toplum ve Hekim, 22(5), 364-367.
Kaytez, N. ve Durualp, E. (2014). Türkiye’de okul öncesinde oyun ile ilgili yapılan lisansüstü tezlerin incelenmesi. Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 2014(2), 110-122.
Kim M. (2002). Parents’ Perceptions and Behaviors regarding Toys for Young Children’s Play in Korea. Education, 122(4): 793-807.
Koçyiğit, S., Tuğluk, M.N. ve Kök, M. (2007). Çocuğun gelişim sürecinde eğitsel bir etkinlik olarak oyun. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, 16, 324-342.
Koçyiğit, S., Yılmaz, E. ve Sezer, T. (2015). 60-72 aylık çocukların sosyal yetkinlik ve duygu düzenleme becerileri ile oyun becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. HAYEF Journal of Education, 12(1), 209-218.
Konur, H. (2007). Okul öncesi dönem çocuklarının oyunları ve ailelerinin bu konudaki tutumları. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13, 88-97.
Kuzucu, Y. (2011). Değişen babalık rolü ve çocuk gelişimine etkisi. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 35, 79-91.
Landreth, G., Homeyer, L. & Morrison, M. (2006). Play as the language of children’s feelings. Play from birth to twelve. Contexts, perspectives and meanings. D. P. Fromberg & D. Bergen (Ed.). (pp. 47–52) New York, NY: Routledge.
Leff, S. S., Costigan, T. & Power, T. J. (2004). Using participatory-action research to develop a playground-based prevention program. Journal of School Psychology, 42, 3–21.
Lester, S. & Russell, W. (2010). Çocukların oyun hakkı: dünya çapında çocukların hayatında oyunun öneminin incelenmesi. Erken Çocukluk Gelişimi Çalışma Belgeleri, No. 57. Bernard van Leer Vakfı. PO Box 82334, 2508 EH, Lahey, Hollanda.
Levy, A. J. (2013). Oyun terapisine psikoanalitik yaklaşımlar. C. E. Schaefer (Ed.), Oyun terapisinin temelleri içinde (s. 43-61). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
Meisels, S. J. & Atkins-Burnett, S. (2000). The elements of early childhood assessment. In: Handbook of early childhood intervention (Edited by Samuel J. Meisels and Jack P. Shonkoff), New York: Cambridge University Press, pp. 231-257.
Miyakawa Y, Kamii C & Nagahiro M. (2005). The development of logico-mathematical thinking at ages 1-3 in play with blocks and an ıncline. Journal of Research in Childhood Education, 19(4), 292-301.
Ogelman, H. G., Aytaç, P., Erol, A., Erdentuğ, F. G., Yolaç, Ö. A., & Özbilenler, M. G. (2019). Anne-baba ve çocuk görüşleri doğrultusunda oyun. Sosyal Bilimler Dergisi, 5(2), 65–87.
O’Sullivan, L., & Ring, E. (2018). Play as learning: Implications for educators and parents from findings of a national evaluation of school readiness in Ireland. International Journal of Play, 7(3), 266–289.
Öncü, E. Ç. ve Özbay, E. (2006). Okul öncesi çocuklar için oyun (3. Baskı). Kök Yayıncılık.
Öncü, C., Tez, M., Keklik, T. ve Ertuğrul Turğa, S. (2023). Okul öncesi dönemde oyunla öğretim. Socrates Journal of Interdisciplinary Social Studies, 9(34), 77–87. https://doi.org/10.5281/zenodo.8430109
Özer, A., Gürkan, A.C. ve Ramazanoğlu, O. (2006) Oyunun çocuk gelişimi üzerine etkileri. Fırat Üniversitesi Doğu Araştırmaları Dergisi, 4(3), 54-7.
Özgünlü, M. ve Veziroğlu Çelik, M. (2018). Okul öncesi eğitimde yapılandırılmış oyuna ilişkin öğretmen görüşlerinin incelenmesi. Kastamonu Educational Journal, 26(5), 1691-1700.
Özmutlu İ., Eroğlu B. (2019) “Çocuk ve Oyun” Çocuklar İçin Spor Eğitimi. Gazi Kitapevi, (Edt.: Umut CANLI, Cüneyt TAŞKIN, Çalık Veli KOÇAK), ISBN:978-605-7805-97-3, 189 220.
Park B, Chae JL & Boyd BF. (2008). Young childrens’ block play and mathematical learning. Journal of Research in Childhood Education, 23(2), 157-162.
Pehlivan, H. (2016). Oyunun gelişim ve öğrenmedeki rolü. Journal of Human Sciences, 13(2), 3280-3292.
Piaget, J. & Inhelder, B. (1969). The Psychology of the Child. New York: Basic Books.
Pinkham, A. M., Kaefer, T., & Neuman, S. B. (Eds.). (2012). Knowledge development in early childhood: Sources of learning and classroom implications. Guilford Press.
Pitri E. (2001). The role of artistic play in problem solving. Art Education, 54(3), 46-51.
Polat, B ve Kara, M. (2023). Oyuncak ve oyun oynamanın çocuk gelişimine etkisi. Kastamonu Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi (KÜSBFD), 2 (1), s 1-10.
Ramani, G.B. & Eason, S.H. (2015). Her şey bir araya geliyor: Oyun ve eğlence yoluyla erken matematik öğrenimi. Phi Delta Kappan, 96 (8), 27-32.
Ramazan, O. ve Unsal, O. (2012). A study on the relationship between the social emotional adaptation and behavioral problems of 60- 72 month old preschoolers. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 46, 5828-5832.
Reese, E., Sparks, A., & Leyva, D. (2010). A review of parent interventions for preschool children’s language and emergent literacy. Journal of early childhood literacy, 10(1), 97-117.
Saracho, O. N. (2003). Young children play and cognitive style. Contemporary perspectives on play in early childhood education. O. N. Saracho & B. Spodek(Ed.). (pp. 75-96) United States of America: Age Publishing Inc.
Savaş, S., Güler, O., Kaya, K. ve Çoban, G., (2022). Eğitimde dijital oyunlar ve oyun ile öğrenme. International Journal of Active Learning, 6(2), 117-140.
Schaefer, C. E. (2013). Oyun terapisinin temelleri (B. Tortamış-Özkaya, Çev.). Nobel Akademi.
Seven, S. ve Seven, Z. (2024). Bebeklik döneminde oyun. D.Y. (Ed.) içinde, Erken çocuklukta oyun gelişimi ve eğitimi (s.49-59). Ankara: Pegem Akademi.
Sezici, E. ve Yiğit, D. (2019). Okul öncesindeki çocukların oyuncak tercihleri, oyun süresi ve sosyal duygusal gelişim arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi. Hemşirelik Akademik Araştırma Dergisi, 5 (3), 178-187.
Sigelman, C. K. & Rider, E. A. (2014). Life-Span human development. Boston: Cengage.
Slaughter, V., Peterson, C. & Mackintosh, E. (2007). Mind what mother says: Narrative in put and theory in typical children and those on the autism spectrum. Neuroscience Biobehaivour Review, 78, 839-858.
Smith, P. K. (2009). Children and play: Understanding children's worlds. John Wiley & Sons.
Sormaz, F. ve Yüksel, H. (2012). Değişen çocukluk, oyun ve oyuncağın endüstrileşmesi ve tüketim kültürü. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3, 985-1008.
Şen, B. ve Kahraman, F. (2012). Oyunun parasının uzağında yaşamak: Türkiye'de içgöç ve çocuk emeği. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2012 (27), 167-189.
Şengül, S. ve Altay, E. E. (2024). Çocuk oyun alanlarında yenilikçilik: gereksinimlere dayalı tasarım yaklaşımları. Uluslararası Bilim Teknoloji ve Tasarım Dergisi, 5(1), 24-35.
Thompson, J. (1990) Playing at work. Community Outlook, April:15-17.
Trawick Smith, J. (2019). Young children’s play: Developments, disabilities and diversty. Taylor and Francis.
Tsao L. (2002). How much do we know about the ımportance of play in child development?. Childhood Education, 78(4), 230-233.
Tuğrul, B. (2010). Oyun Temelli Öğrenme. (Ed: Zembat, R.) İçinde: Okul Öncesinde Özel Öğretim Yöntemleri (ss. 187-216). Ankara: Anı Yayıncılık.
Tuğrul, B. (2013). Çocukta Oyun Gelişimi. (Eds: Aral, N., Deniz, Ü. & Kan, A.) İçinde: Öğretmenlik Alan Bilgisi: Okul Öncesi Öğretmenliği (ss. 245-269). Ankara: Alan Bilgisi Yayınları.
Tuğrul, B. (2018). Oyunun Gücü. (Ed: Aksoy, A. B.) İçinde: Çocuk ve Oyun (ss. 12-30). Ankara: Hedef Yayıncılık.
Türkoğlu, B. (2016). Oyun temelli bilişsel gelişim programının 60-72 aylık çocukların bilişsel gelişime etkisi [Yayınlanmamış doktora tezi]. Selçuk Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
Türkoğlu, B. ve Uslu, M. (2016). Oyun temelli bilişsel gelişim programının 60-72 aylık çocukların bilişsel gelişimine etkisi. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 3(6), 50-68.
Ulutaş, A. (2011). Okul öncesi dönemde drama ve oyunun önemi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6, 233-242.
UNICEF (2021). Playtime, anytime! Turn everyday routines into fun playful moments for learning and brain development. https://www.unicef.org/turkiye/en/stories/playtime-anytime
Uren, N. & Stagnitti, K. (2009). Pretend Play, Social Competence and İnvolvement in Children Aged 5–7 Years: The Concurrent Validity of the Child‐Initiated Pretend Play Assessment. Australian occupational therapy journal, 56(1), 33-40. https://doi.org/10.1111/j.1440-1630.2008.00761.x
Uskan, S.B. ve Bozkuş, T. (2019). Eğitimde oyunun yeri. Uluslararası Güncel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(2), 123-131.
Ülke Kürkçüoğlu, B. (2012). Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklara oyun becerilerinin öğretimi. E. Tekin İftar (Ed.) içinde, Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklar ve eğitimleri (s.421-468). Ankara: Vize Yayıncılık.
Ünal, M. (2009). Çocuk gelişiminde oyun alanlarının yeri ve önemi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(2), 95 110.
VanFleet, R., Sywulak, A. E., & Sniscak, C. C. (2011). Child-centered play therapy. Guilford Press.
VanFleet, R., Sywulak, A., & Sniscak, C. C. (2018). Çocuk merkezli oyun terapisi. (Çev. H. U. Kural, B. Tuncel). İstanbul: Apamer Psikoloji Yayınları.
Vygotsky, L. S. (2004). Imagination and creativity in childhood. Journal of Russian & East European Psychology, 42(1), 7-97.
Woolf, A.M. (2013). Social and emotional aspects of learning: Teaching and learning or playing and becoming. pastoral care in education. An International Journal of Personal, Social and Emotional Development, 31(1), 28-42.
Yakar, T. Ç. (2019). Okul öncesi dönem çocuklarının kullandıkları liderlik stratejilerinin oyun bağlamında incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Adana, Çukurova Üniversitesi.
Yogman, M. W. (1981). Games fathers and mothers play with their infants. Infant Mental Health Journal, 2(4), 241-248.
Yogman, M.W., Lester, B.M. & Hoffman, J. (1983) Behavioral and cardiac rhythmicity during mother-father-stranger infant social interaction. Pediatric research, 17(11), 872-876.
