Ağrı Araştırmalarında Elde Edilen İstatistiksel Bulgular: Türkiye ve Dünya Verileri
Özet
Ağrı, bireyin fiziksel, psikolojik ve sosyal işlevselliğini etkileyen çok boyutlu bir deneyimdir ve günümüzde küresel hastalık yükü içinde önemli bir halk sağlığı sorunu olarak kabul edilmektedir. Bu bölümde, ağrı araştırmalarında sıklıkla kullanılan ölçüm araçları (VAS, NRS, MPQ, SF-MPQ, BPI) ile dünya ve Türkiye'ye ait epidemiyolojik ve istatistiksel bulgular derlenmiştir. Küresel çalışmalar kronik ağrı prevalansının yetişkinlerde yaklaşık %20-30 arasında değiştiğini, Türkiye'de yapılan toplum temelli çalışmaların ise genellikle %20-25 düzeyinde sonuçlar bildirdiğini göstermektedir. Bel ağrısı, boyun ağrısı, migren ve kas-iskelet sistemi ağrıları her iki popülasyonda da en sık görülen ağrı türleri arasında yer almaktadır; kadın cinsiyeti, ileri yaş ve düşük sosyoekonomik düzey önemli risk faktörleri olarak öne çıkmaktadır. Meta-analitik yöntemler, karma etkili modeller ve heterojenite değerlendirmesi (I² istatistiği), literatürdeki yüksek çalışmalar arası değişkenliği yönetmek açısından kritik önem taşımaktadır. Bölüm, istatistiksel anlamlılık ile klinik anlamlılığın birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayarak, standardize ölçüm protokolleri, çok merkezli boylamsal veri tabanları ve yapay zekâ destekli analiz yaklaşımlarının gelecekteki ağrı araştırmaları için öncelikli hedefler olduğunu ortaya koymaktadır.
Pain is a multidimensional experience affecting an individual's physical, psychological, and social functioning, and is increasingly recognized as a significant public health issue within the global burden of disease. This chapter reviews commonly used pain measurement tools (VAS, NRS, MPQ, SF-MPQ, BPI) alongside epidemiological and statistical findings from both global and Turkish literature. Global studies indicate that chronic pain prevalence among adults ranges approximately between 20-30%, while community-based studies conducted in Turkey generally report rates around 20-25%. Low back pain, neck pain, migraine, and musculoskeletal pain emerge as the most common pain types in both populations, with female sex, advancing age, and lower socioeconomic status identified as key risk factors. Meta-analytic methods, mixed-effects models, and heterogeneity assessment (I² statistic) are shown to be critical for managing the substantial inter-study variability present in the literature. The chapter emphasizes the need to jointly evaluate statistical and clinical significance, and highlights standardized measurement protocols, multicenter longitudinal databases, and artificial intelligence-supported analytical approaches as priority directions for future pain research.
Referanslar
Raja SN, Carr DB, Cohen M, ve ark. The revised International Association for the Study of Pain definition of pain: concepts, challenges andcompromises.Pain.2020;161(9):1976-1982. doi:10.1097/j.pain.0000000000001939
Goldberg DS, McGee SJ. Pain as a global public health priority. BMC Public Health. 2011;11:770. doi:10.1186/1471-2458-11-770
Phillips CJ. The cost and burden of chronic pain. Reviews in Pain. 2009;3(1):2-5. doi:10.1177/204946370900300102
GBD 2019 Diseases and Injuries Collaborators.Global burden of 369 diseases and injuries in 204 countries and territories,1990-2019:a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2019.The Lancet.2020;396(10258):1204-1222.doi:10.1016/S0140-6736(20)30925-9
Vos T, Flaxman AD, Naghavi M, ve ark. Years lived with disability (YLDs) for 1160 sequelae of 289 diseases and injuries 1990–2010:a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2010. The Lancet. 2012;380(9859):2163-2196.doi:10.1016/S0140-6736(12)61729-2
Treede RD, Rief W, Barke A, ve ark. Chronic pain as a symptom or a disease: the IASP Classification of Chronic Pain for the International Classification of Diseases (ICD-11). Pain. 2019;160(1):19-27. doi:10.1097/j.pain.0000000000001384
Hawker GA, Mian S, Kendzerska T, ve ark. Measures of adult pain: visual analog scale for pain (VAS Pain), numeric rating scale for pain (NRS Pain), McGill Pain Questionnaire (MPQ), short-form McGill Pain Questionnaire (SF-MPQ), chronic pain grade scale (CPGS), short form-36 bodily pain scale (SF-36 BPS), and measure of intermittent and constant osteoarthritis pain (ICOAP). Arthritis Care & Research. 2011;63(Suppl 11):S240-S252. doi:10.1002/acr.20543
Cohen SP, Vase L, Hooten WM. Chronic pain: an update on burden, best practices, and new advances. The Lancet. 2021;397(10289):2082-2097. doi:10.1016/S0140-6736(21)00393-7
Fayaz A, Croft P, Langford RM, ve ark. Prevalence of chronic pain in the UK: a systematic review and meta-analysis of population studies. BMJ Open. 2016;6(6):e010364. doi:10.1136/bmjopen-2015-010364
Dahlhamer J, Lucas J, Zelaya C, ve ark. Prevalence of chronic pain and high-impact chronic pain among adults - United States, 2016. Morbidity and Mortality Weekly Report. 2018;67(36):1001-1006. doi:10.15585/mmwr.mm6736a2
Mills SEE, Nicolson KP, Smith BH. Chronic pain: a review of its epidemiology and associated factors in population-based studies. British Journal of Anaesthesia. 2019;123(2): e273-e283. doi:10.1016/j.bja.2019.03.023
Breivik H, Collett B, Ventafridda V, ve ark. Survey of chronic pain in Europe: prevalence, impact on daily life, and treatment. European Journal of Pain. 2006;10(4):287-333. doi:10.1016/j.ejpain.2005.06.009
Erdine, S, Hamzaoğlu, O, Özkan, Ö, ve ark. Türkiye’de erişkinlerin ağrı prevalansı. Ağrı. 2001;13(2):22-30.
Eti Aslan F, Çınar F. Prevalence of pain in adult population in Türkiye. Ağrı. 2023;35(2):83-95. doi:10.14744/agri.2022.26086
Hamzaoğlu O, Özkan Ö, Erdine S ve ark. Prevalence of pain among adults in Turkey. The Pain Clinic. 2006;18(2):147-154. doi:10.1163/156856906776760489
Capkin E, Karkucak M, Cakırbay H, ve ark. The prevalence and risk factors of low back pain in the eastern Black Sea region of Turkey. Journal of Back and Musculoskeletal Rehabilitation. 2015;28(4):783-789. doi:10.3233/BMR-150584
TÜİK. Türkiye Sağlık Araştırması 2022. Ankara: Türkiye İstatistik Kurumu; 2023. [Online] https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Turkiye-Saglik-Arastirmasi-2022-49747 [Erişim: Mayıs 2025]
Cinaroglu S. Risk factors associated with chronic low back pain: an analysis of Turkey health survey data. International Journal of Community Medicine and Public Health. 2018;5(2):454-460. doi:10.18203/2394-6040.ijcmph20180219
Ertas M, Baykan B, Orhan EK, ve ark. One-year prevalence and the impact of migraine and tension-type headache in Turkey: a nationwide home-based study in adults. The Journal of Headache and Pain. 2012;13(2):147-157. doi:10.1007/s10194-011-0414-5
Baykan B, Ertas M, Karlı N, ve ark. Migraine incidence in 5 years: a population-based prospective longitudinal study in Turkey. The Journal of Headache and Pain. 2015;16(1):103. doi:10.1186/s10194-015-0589-2
Twisk JWR. Applied Longitudinal Data Analysis for Epidemiology: A Practical Guide. Cambridge University Press; 2003.
